ادامه از صفحه ی قبل :

واحد مربوطه به تشخیص وزارتخانه ذی‎ربط و تایید شورای عالی کار، بیکار موقت شناخته شوند: مطابق ماده ۴ آیین‎نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری، هرگونه تغییریا بازسازی خط تولید، جابه‌جایی کارگاه و ماشین‎آلات به منظور کاهش وابستگی و بهینه کردن تولید که در راستای سیاست‎های اقتصادی و اجتماعی دولت صورت گیرد، تغییر ساختار اقتصادی تلقی می‌شود.

۴- بیمه‎شدگانی که به علت بروز حوادث قهریه و غیرمترقبه از قبیل سیل، زلزله، جنگ و آتش‌سوزی بیکار می‌شوند: در این زمینه باید گفت که تعطیلی واحدهای صنفی و کارگری به واسطه شیوع ویروس کرونا نیز از مصادیق حوادث غیرمترقبه و بیکاری غیرارادی محسوب می‎شود. لازم به ذکر است مطابق ماده ۳۰ قانون کار چنانچه کارگاه بر اثر قوه‎قهریه مانند زلزله، سیل و امثال آن یا حوادث غیرقابل پیش‎بینی مانند جنگ و نظایر آن تعطیل شود و کارگران آن بیکار شوند، پس از فعالیت مجدد کارگاه، کارفرما مکلف است کارگران بیکارشده را در همان واحد بازسازی‎شده و مشاغلی که در آن به وجود می‎آید، به کار اصلی بگمارد.
۵- بیمه‌شدگانی که در نتیجه اتمام مدت قرارداد یا در اثنای مدت قرارداد بیکار شدند: طبق ماده ۷ قانون کار قرارداد می‌تواند به صورت دائمییا با تعیین مدت معین منعقد شود و طبق تبصره ۲ ماده ۷ کارهایی که طبیعت آن جنبه مستمر دارد، در صورتی که مدتی در قرارداد ذکر نشود، قرارداد دائمی‌تلقی می‎شود.
وضعیت مشمولان این گروه را در سه حالت زیر باید بررسی کرد:
الف) به استناد بند ۲ مصوبه مورخ ۲۶ دی ماه ۱۳۷۸ هیات وزیران، در قراردادهایی که برای مدت موقت منعقد می‎شود، در صورتی که کارگر در اثنای مدت بدون میل و اراده بیکار شود مشمول قانون بیمه بیکاری بوده و از حمایت‎های مقرر در آن می‌تواند استفاده کند. همچنین به استناد بند ۴ دستورالعمل شماره ۱۹۴۲۲ مورخ ۲۲ تیر ماه ۱۳۷۳ در مورد فسخ یک‎طرفه قرارداد کار معین، چنانچه این امر از ناحیه کارفرما انجام شود، با صدور رای از سوی مراجع حل اختلاف از تاریخ پایان قرارداد می‌تواند تحت پوشش بیمه بیکاری قرار گیرد.
ب) در مورد قراردادهایی که برای مدت موقت منعقد می‎شود، با اتمام مدت قرارداد کارگران نمی‌توانند از مقررات و حمایتهای قانون بیمه بیکاری بهره‌مند شوند زیرا این بیکاری را نمی‌توان غیرارادی دانست. چون اراده کارگر در زمان انعقاد قرارداد و برای تعیین مدت آن اعمال شده است. البته در خصوص کارگرانی که قرارداد آنها دارای مدت معین است ولی ماهیت کارشان دائمی‌است، باید گفت به موجب بند ۳ مصوبه هیات وزیران مورخ ۲۶ دی ماه ۱۳۷۸ و همچنین بند ۸ دستورالعمل شماره ۱۰۰۰۸۰۴۲۸ مورخ ۳۰ فروردین ماه ۱۳۷۹ و بند الف تفاهم‎نامه فی مابین وزارت کار و سازمان تامین اجتماعی در سال ۱۳۸۴، کارگران شاغل در کارهای دائمی‌که دارای قرارداد موقت باشند، با احراز شرایط می‎توانند از حمایت‎های قانون بیمه بیکاری بهره‎مند شوند.
ج) قراردادهایی که برای مدت محدود یا بدون مدت منعقد می‌شوند، چون به عنوان قراردادهای دائمی‌شناخته می‎شوند لذا اگر کارگران در اثنای قرارداد بدون میل و اراده بیکار شوند، مشمول قانون بیمه‌بیکاری خواهند بود. لازم به ذکر است که در هر صورت به استناد ماده ۳ آیین‎نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری، تشخیص بیکاری بدون میل و اراده و تاریخ وقوع بیکاری برعهده واحد کار و امور اجتماعی محل است و به استناد بند یک دستورالعمل شماره ۱۹۴۲۲ مورخ ۲۲ تیر ماه ۱۳۷۳ در مواردی که قصور یا تقصیر در انجام وظایف محوله از سوی کارگر در مراجع حل اختلاف قانون کار احراز شود، این کارگران نمی‎توانند از مزایای بیمه بیکاری استفاده کنند.

چه کسانی بیمه بیکاری نمی‌گیرند ؟
در خصوص افرادی که مطابق قانون امکان بهره‎مندی از بیمه بیکاری را ندارند، باید گفت به استناد تبصره ماده یک قانون بیمه بیکاری، بازنشستگان، ازکارافتادگان کلی، صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بیمه‎شدگان اختیارییا خویش‎فرما و اتباع خارجی مشمول مقررات حمایتی این قانون قرار نخواهند گرفت. لازم به توضیح است که مطابق فصل ۶ قانون تامین اجتماعی، دریافت‎کنندگان مستمری ازکارافتادگی می‎توانند دارای عنوان ازکارافتادگان کلییا جزئی باشد. لذا به استناد بند یک تبصره ماده یک قانون بیمه بیکاری و با توجه به تبصره ۳ ماده ۷ قانون مزبور و همچنین ماهیت مستمری ازکارافتادگی جزئی که حسب بند ۱۴ ماده ۲ قانون تامین اجتماعی، هدف از برقراری آن جبران تقلیل درآمد ناشی از کاهش توان کاری بیمه‎شده عنوان شده است، لذا دریافت مقرری بیمه بیکاری همزمان با دریافت مستمری ازکارافتادگی جزئی مانعی ندارد.
در خصوص اتباع خارجی نیز باید توجه داشت که مطابق تبصره ۳ ماده یک قانون نظام جامع تامین اجتماعی مقرر شده است شهروندان خارجی مقیم جمهوری اسلامی‌ایران نیز در چارچوب موازین اسلامی، مقاوله‌نامه‎ها و قراردادهای بین‎المللی مصوب و با رعایت شرط عمل متقابل از حمایت‎های مربوط به نظام تامین اجتماعی برخوردار خواهند بود.
در خصوص این موارد، باید به قانون مربوط به الحاق دولت ایران به مقاوله‎نامه بین‎المللی شماره ۲۹ راجع به لغو کار اجباری مصوب سال ۱۳۳۶، قانون اجازه الحاق دولت ایران به مقاوله‎نامه شماره ۱۹ مربوط به تساوی رفتار نسبت به کارگران داخلی و خارجی از لحاظ جبران خسارت ناشی از حوادث کار مصوب سال ۱۳۵۰، مقاوله‎نامه شماره ۱۹ در خصوص تساوی رفتار بین کارگران داخلی و خارجی در مورد جبران خسارت حوادث ناشی از کار مصوب سال ۱۳۵۱ و ماده ۵ قانون قانون تامین اجتماعی نیز توجه کرد.
قانونگذار برای واجدان شرایط در گروه‎های پنج‎گانه فوق‌الذکر شرایطی تعیین کرده است تا با احراز آنها بتوانند از حمایت‎ها و مزایای قوانین موضوعه در زمان بیکاری بهره‌مند شوند.مطابق ماده ۶ قانون بیمه بیکاری، بیمه‌شدگان بیکار در صورت احراز شرایط زیر استحقاق دریافت مقرری بیمه بیکاری را خواهند داشت:
الف) بیمه‎شده قبل از بیکار شدن حداقل ۶ ماه سابقه پرداخت حق بیمه را داشته باشد که بر اساس تبصره ۲ ماده ۲ قانون مزبور و همچنین ماده ۶ آیین‎نامه اجرایی آن، بیمه‎شدگانی که به علت بروز حوادث قهریه و غیرمترقبه بیکار شدند، مانند شرایط امروز حاکم بر جامعه به واسطه شیوع ویروس کرونا از این قاعده مستثنا هستند. در نتیجه این افراد نیازی به داشتن حداقل سابقه بیمه ۶ ماه را ندارند.
ب) بیمه‎شده مکلف است ظرف ۳۰ روز از تاریخ بیکاری با اعلام مراتب بیکاری به واحدهای کار و امور اجتماعی، آمادگی خود را برای اشتغال به کار تخصصییا مشابه آن اطلاع دهد.مراجعه بعد از ۳۰ روز با عذر موجه و با تشخیص هیات حل اختلاف تا سه ماه امکان‎پذیر است.(مطابق تبصره یک ماده ۷ آیین‎نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری)
ج) بیمه‎شده بیکار موظف است در دوره‎های کارآموزی و سوادآموزی که توسط واحد وزارت کار و امور اجتماعی و نهضت سوادآموزییا سایر واحدهای ذی‎ربط با تایید وزارت کار و امور اجتماعی تعیین می‎شود، شرکت کند که البته در شرایط فعلی این‎گونه برنامه‎ها باید مطابق ضوابط و مقررات ابلاغی توسط ستاد ملی مبارزه با کرونا و رعایت پروتکل‎ها و دستورالعمل‎های مربوطه به مرحله اجرا دربیاید.

بیمه بیکاری تا کی ؟
سوالی که مطرح است، این که مدت زمان بهره‎مندی از این مزایا چقدر است؟طول زمان برخورداری از مقرری بیمه بیکاری به دو عامل سابقه پرداخت حق بیمه و وضعیت تاهل فرد بستگی دارد که طبق جدول مندرج در ماده ۷ قانون بیمه بیکاری برای افراد مجرد حداقل ۶ ماه و حداکثر ۳۶ ماه پیش‎بینی شده است و برای افراد متاهل یا متکفلان حداقل ۱۲ ماه و حداکثر ۵۰ ماه خواهد بود. مطابق تبصره ماده ۷ افراد مسن مشمول این قانون که دارای ۵۵ سال سن و بیشتر باشند، مادامی که مشغول به کار نشده‎اند، می‎توانند تا رسیدن به سن بازنشستگی تحت پوشش بیمه بیکاری باقی بمانند و بر اساس تبصره ۲ ماده ۶ قانون مزبور، مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری جزء سوابق پرداخت حق بیمه‎شده از نظر بازنشستگی، ازکارافتادگی و فوت محسوب می‎شود.
میزان مقرری بیمه بیکاری مطابق بند ب ماده ۷ قانون مزبور به این شرح تعیین شده است:
مقرری روزانه بیمه‎شده بیکار معادل ۵۵ درصد متوسط مزد یا حقوق یا کارمزد روزانه بیمه‎شده است؛ به مقرری افراد متاهل یا متکفلان تا حداکثر ۴ نفر از افراد تحت تکفل به ازای هر یک از آنها به میزان ۱۰ درصد حداقل دستمزد افزوده خواهد شد. در هر صورت مجموع دریافتی مقرری‎بگیر نباید از حداقل دستمزد کمتر و از ۸۰ درصد متوسط مزد یا حقوق وی بیشتر باشد‌.لذا حداکثر زمان بهره‎مندی از مقرری بیمه بیکاری در نظام حقوقی ایران از ۳۶ ماه برای مجردان تا ۵۰ ماه برای متاهلان و متکفل آن خواهد بود.
در صورت بیکاری زوجین و احراز شرایط لازم هر دو می‎توانند از مقرری بیمه بیکاری استفاده کنند ولی طبق تبصره ۴ بند ج ماده ۷، در صورت بیکاری زوجین فقط یکی از آنان محق به استفاده از افزایش مقرری به ازای هر یک از فرزندان خواهد بود.
مطابق ماده ۹ آیین‎نامه اجرایی قانون مزبور، چنانچه بیمه‎شده بیکار در زمان بهره‎مندی از مقرری، با معرفی واحد کار و امور اجتماعی به شغلی گمارده شود که میزان حقوق و مزایای دریافتی کمتر از مقرری بیمه بیکاری باشد، مستحق دریافت مابه‌التفاوت آن خواهد بود. سوال دیگر این است که در چه شرایطی مقرری بیمه بیکاری قطع می‎شود؟ مطابق ماده ۸ قانون بیمه بیکاری، در موارد ذیل مقرری بیمه بیکاری قطع خواهد شد:
زمانی که بیمه‎شده مجدداً اشتغال به کار یابد. لازم به توضیح است صرف داشتن زمین کشاورزییا مستغلات مانع دریافت مقرری بیمه بیکاری نیست.
چنانچه بیمه‌شده بیکار بدون عذر موجه از شرکت در دوره‎های کارآموزی یا سوادآموزی خودداری کند.
بیمه‎شده بیکار از قبول شغل تخصصی خود یا شغل مشابه پیشنهادی خودداری کند.
بیمه‎شده بیکار ضمن دریافت مقرری بیمه بیکاری، مشمول استفاده از مستمری بازنشستگییا ازکارافتادگی کلی شود. لازم به ذکر است که مستمری ازکارافتادگی جزئی مانع از دریافت مقرری بیمه بیکاری نخواهد بود.
همچنین زمانی که بیمه‎شده به نحوی از انحا، با دریافت مزد ایام بلاتکلیفی، به کار مربوطه اعاده شود، مقرری بیمه بیکاری او قطع خواهد شد.
بر اساس ماده ۱۱ آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری، مقرری بیمه‎شدگانی که در حین استفاده از مقرری به خدمت وظیفه عمومی‌اعزام شوند، در صورتی که متاهل نباشند، قطع می‎شود. البته پس از پایان دوره خدمت وظیفه در صورت عدم اشتغال، نسبت به باقی‎مانده مدت استحقاقی، مقرری آنان برقرار خواهد شد. مطابق ماده ۱۲ آیین‎نامه اجرایی، کارگرانی که حین استفاده از مقرری بیمه بیکاری بر اساس حکم صادرشده بازداشت یا زندانی شوند، در صورت صدور رای مراجع ذی‎ربط مبنی بر مجرمیت آنها، مشروط به آن که متاهل نباشند، پرداخت مقرری بیمه بیکاری آنها متوقف می‎شود و پس از خاتمه دوره محکومیت در صورت داشتن شرایط قانونی مجدداً مستحق دریافت مقرری خواهند بود.
در صورتی که به هر دلیل پرداخت مقرری بیمه بیکاری توسط سازمان تامین اجتماعی قطع شود، کارگر می‌تواند اعتراض خود را به واحد کار و امور اجتماعی اعلام کند و طبق تبصره ماده ۱۷ آیین‎نامه اجرایی، نظر واحد کار و امور اجتماعی قطعی و لازم‌الاجراست و مطابق ماده ۱۹ آیین‎نامه مزبور، چنانچه بیمه‎شده بیکار تحت هر عنوان من‎غیرحق، مبالغی را از صندوق بیمه بیکاری دریافت کرده باشد، ملزم به پرداخت وجوه دریافتی خواهد بود.
در نهایت باید گفت به استناد تبصره ۲ ماده ۵ آیین‎نامه اجرایی قانون بیمه بیکاری، مسئولیت پرداخت مقرری بیمه بیکاری به واجدان شرایط که از طریق واحدهای کار و امور اجتماعی معرفی می‌شوند، بر عهده سازمان تامین اجتماعی است و از آنجایی که طبق ماده ۳۶ قانون تامین اجتماعی، کارفرما مسئول پرداخت حق بیمهسهم خود و بیمه‎شده به سازمان بوده و مکلف است در موقع پرداخت مزد یا حقوق و مزایا، سهم بیمه‎شده را کسر کرده و سهم خود را بر آن افزوده و به سازمان تادیه کند، در صورتی که کارفرما از کسر حق بیمه سهم بیمه‎شده خودداری کند، شخصا مسئول پرداخت آن خواهد بود. تاخیر کارفرما در پرداخت حق بیمهیا عدم پرداخت آن رافع مسئولیت و تعهدات سازمان در مقابل بیمه‎شده نخواهد بود. در نتیجه سازمان تامین اجتماعی نمی‎تواند به بهانه عدم پرداخت حق بیمه توسط کارفرما، از ارائه خدمات به واجدان شرایط دریافت مقرری بیمه بیکاری خودداری کند.

مطالعه بیشتر بستن