نژادپرستی در لایه‌های مختلف آمریکا به صورت ساختاری وجود دارد

 

ایالات متحده آمریکا در ماه‌های اخیر شاهد شکل‌گیری تظاهرات گسترده و تا حدودی کم‌سابقه مردم علیه دولت این کشور است. قتل فجیع “جورج فلوید”، شهروند سیاه‌پوست توسط پلیس آمریکا علت آغاز این تظاهرات بود. در همین راستا و درباره تظاهرات حقوق بشری در آمریکا و تبعات آن با آقای دکتر احمد مؤمنی‌راد، عضو هیئت علمی گروه حقوق عمومی و بین‌الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران گفت‌وگو کردیم.

آقای دکتر؛ لطفا به عنوان سؤال نخست بفرمائید نگاه آمریکا به مقوله حقوق بشر چگونه است؟
ایالات متحده آمریکا نماینده مکتب سرمایه‌داری است که در آن اصالت با “سود” است. در لیبرالیسم و لیبرالیسم سرمایه‌دار”سود” دارای اصالت است. یعنی تمام کنش‌ها و واکنش‌ها معطوف به سود است. این موضوع بیان‌گر نوع اقتصاد در آمریکا نیز می‌باشد. از لحاظ سیاسی نیز همین مسئله در ایالات محده دنبال می‌شود. راهبرد آمریکایی‌ها در جهان مبتنی بر کسب قدرتِ بیش‌تر است. از دید پایه گذاران مکتب لیبرالیسم، “قدرت” امری مقدس است و به همین دلیل با همه توان به دنبال آن هستند. در سیاست خارجی هم حزب جمهوری‌خواه و هم حزب دموکرات یک راهبرد دارند ولی با روش‌ها و تاکتیک‌های متفاوت؛ هر دو به دنبال قدرت نامحدود سیاسی و اقتصادی و منافع نامشروع بیش‌تر در جهان هستند. در سیاست داخلی این کشور هم رویه به همین شکل است؛ یعنی دو جناح اصلی ممکن است در تاکتیک‌ها متفاوت باشند ولی تاریخ نشان داده که در نقض حقوق بشر هر دو به یک شکل عمل کرده‌ و به عنوان یک ابزار از حقوق بشر استفاده می‌کنند.باید به طور خیلی خلاصه عرض کنم در اجرای حقوق بشر ما شاهد سیطره سیاست، قدرت و ثروت بر حقوق بشر و موازین حقوق بین‌الملل هستیم.
نگاه آمریکا یک نگاه ابزاری به حقوق بشر است. آمریکا تمام کشورها را به دو دسته “با آمریکا” و کشورهای “علیه آمریکا” تقسیم کرده است. کشورهای همسو و وابسته به آمریکا از هرگونه انتقادی در حقوق بشر داخلی خود از ناحیه امریکا مصون هستند، یعنی اجرای حقوق بشر در این کشورها به هرگونه که باشد از نظر آمریکایی‌ها پسندیده است، اما راهبرد ایالات متحده با کشورهایی که با آمریکا همسو نیستند به شکل دیگری است. در این کشورها کوچک‌ترین اقدام مخالف حقوق بشر با بزرگ‌نمایی، جار و جنجال و هیاهو بیان می‌شود. به عنوان مثال، جمهوری اسلامی ایران در منطقه غرب آسیا، دارای استانداردهای حقوق بشری بالایی است و تفاوت معناداری در رعایت موازین حقوق بشر بین ایران با عربستان و سایر کشورهای منطقه وجود دارد.اگر در کشورهای منطقه غیر از ایران نقض حقوق بشر حتی به صورت گسترده رخ دهد راهبرد آمریکا، سکوت مطلق است اما یک امر کوچکی را در ایران بسیار بزرگ نمایی می‌کنند.

در ماه‌های اخیر شاهد تظاهرات آمریکایی‌ها علیه دولت در اعتراض به نقض فاحش حقوق بشر سیاه‌پوستان بودیم که پس از قتل فجیع جورج فلوید توسط پلیس آمریکا آغاز شد. دیدگاه شما در خصوص این تظاهرات چیست؟
همه مردم دنیا الآن وضعیت آمریکا را مشاهده می‌کنند. بنابه گفته یک مقام آمریکایی، به پلیس و کارمندان دولت در این کشور آموزش داده می‌شود که با سیاه‌پوستان همانند یک حیوان برخورد کنند، به این دلیل که سیاه‌پوستان موجودات خطرناکی هستند.در حال حاضر مشخص است که ایالات متحده راهبرد حقوق بشری خود را این‌گونه پیش می‌برد که توجهی به حقوق بنیادین و حقوق اولیه بشر و حقوق شهروندی ندارد. آمریکا این داعیه را دارد که اعلامیه ۱۹۴۸ حقوق بشر را تصویب کرده و باید آن را اجرا کند، اما در عمل می‌بینیم امروزه چه اتفاقاتی در این کشور رخ می‌دهدکه حتی سبب ورود ارتش شده است. مردم آمریکا اکنون به نقطه‌ای رسیده‌اند که پرچم خود را به عنوان نماد نژادپرستی آتش می‌زنند.
رفتار با سیاه پوستان در طول سال‌ها بسیار تبعیض‌آمیز بوده، گرچه از لحاظ جمعیتی سیاه‌پوستان از سفیدپوستان کم‌تر هستند ولی اقدام‌های پلیس نسبت به سیاه‌پوستان بسیار شدیدتر است. طبق آمار موجود حدود ۸۶ درصد از عملیات پلیس شامل شلیک، دستگیری و برخورد با سیاه‌پوستان انجام می‌شود. این حاکی از این است که گرچه نژادپرستی ظاهراً لغو شده ولی در عمل نژادپرستی در لایه‌های مختلف دولت آمریکا بصورت ساختاری وجود دارد.
نژادپرستی در ایالات متحده صرفاً محدود به سیاه‌پوستان نیست، بلکه سایر رنگین‌پوستان را نیز شامل می‌شود. در این کشور یک روز به نام “روز کلمب” یا همان روز کشف آمریکا ثبت شده، در حالی که بومیان و درصد بالایی از آمریکایی‌ها نسبت به این روز معترض هستند و خواهان حذف این روز از تقویم هستند. در سال ۱۴۹۲ کریستف کلمب وارد آمریکا شد و ادعای کشف سرزمین جدید را داشت، این در حالی است که سرخ‌پوستان، از هزار سال پیش در آن سرزمین زندگی می‌کرده‌اند و دارای تمدن و جمعیت بوده و هستند. متأسفانه در طول تاریخ میلیون‌ها سرخ‌پوست توسط نژادپرستان آمریکایی از بین رفته‌اند. در سه سال اول ورود کریستف کلمب به آمریکا حدود ۵ میلیون سرخ‌پوست قتل‌عام فیزیکی، فکری و فرهنگی شدند.عده‌ای معتقدند اندک زمانی بعد این رقم به ۱۵ میلیون و بعدهابیش‌تر شد و این کشتار هم اکنون نیز ادامه دارد.

تأثیر تظاهرات اخیر بر جایگاه آمریکا در نظام جهانی چگونه خواهد بود؟
ایالات متحده داعیه این را دارد که دموکراسی و مردم‌سالاری، حقوق بشر و حقوق شهروندی، آزادی‌های مدنی و آزادی‌های سیاسی را در جامعه خود اجرا می‌کند، ولی با توجه به رخدادهای فعلی جایگاهش به شدت مخدوش شده است. آمریکایی‌ها که داعیه رهبری نظم نوین جهانی را دارند امروزه به شدت موقعیت خود را افول‌ یافته می‌بیند و جهانیان در حال حاضر آمریکای بدون روتوش را مشاهده می‌کنند. سال‌های سال جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها، آمریکای بزک کرده با شعارهایی چون آزادی، دموکراسی و حقوق بشر را به نمایش گذاشته‌اند، اما اکنون مشخص شد که آمریکایی‌ها یک اعتراض ساده مردمی را در خیابان‌های خود نیز نمی‌توانند تحمل کنند و حتی از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد هم خارج می‌شوند. شورای حقوق بشر یک نهادی است که سازمان ملل ایجاد کرده، ایالات متحده از این شورا خارج می‌شود. این امر نشان‌دهنده این است که آمریکا برای حقوق بشر احترامی قائل نیست.
قدرت و جایگاه آمریکا امروزه بسیار افول کرده، این موضوع در کنار بحران کرونا و سوء مدیریت دولت آمریکا در کنترل این بیماری سبب شده که ایالات متحده در رأس کشورهای آلوده به کرونا با بیش‌ترین تعداد فوتی قرار گیرد. لذا مشخص است که قدرت این کشور، قدرت پوشالی بوده و با تبلیغات و سلطه رسانه‌ای، خود را به‌گونه‌‌ای جلوه داده بود که بسیاری از کشورهای دنیا از آمریکا وحشت داشته و دارند، اما اکنون دیگر این موضوع یعنی افول قدرت امریکا برای مردم دنیا اشکار شده است.
رعایت حقوق بشر در عملکرد آمریکا در جهان یک لطیفه خنده‌دار است. باید همه دنیا از آمریکا حقوق بشر را مطالبه کنند.اگر بخواهیم نقض‌های حقوق بشری دولت امریکا را شمارش کنیم فهرست بسیار بلند بالایی را تشکیل می‌دهد. دخالت‌های نظامی امریکا در اقصی نقاط جهان، ایجاد جنگ و بحران و طراحی کودتاهای خونین برای رسیدن به اهداف نامشروع خود تنها بخش کوچکی از زیر پا گذاشتن حقوق بشر توسط دولت امریکاست. ایجاد گروه های تروریستی و حمایت سیاسی مالی و تبلیغاتی از آنان موضوعی نیست که قابل کتمان باشد و حتی خود آنها نیر به این موضوع اعتراف کرده اند. بنابه گزارش کلینتون،
روزانه ۹۰ نفر و سالانه ۳۳ هزار نفر در آمریکا توسط اسلحه به قتل می‌رسند. هواپیماهای بدون سرنشین این کشور در کشورهای مختلفی مانند افغانستان، پاکستان، عراق به اجتماعات انسانی با دلایل واهی حمله می‌کنند و بسیاری از غیر نظامی‌ها اعم از زن و کودک را می‌کشند. منافقین که یک سازمان تروریستی است و ۱۷ هزار نفر را توسط ترور به شهادت رسانده از سوی آمریکایی‌ها حمایت مالی، سیاسی و تبلیغاتی می‌شود. از این نمونه‌ها بسیارزیاد می‌توان نام برد.

شورش‌ها و اعتراض‌های اخیر چه تأثیری بر انتخابات ریاست جمهوری آمریکا خواهد گذاشت؟
این تظاهرات در آمریکا بسیار فراگیر شده است.درکنار
تظاهرات‌ کنندگان سیاه‌پوست، تعداد زیادی سفید پوست نیز در اعتراض به نژادپرستی به خیابان‌ها آمده‌اند. این تظاهرات در انتخابات آتی آمریکا تأثیرخواهد گذاشت و دونالد ترامپ دیگر آراء سیاه‌پوستان را در دوره بعد نخواهد داشت.به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها به این نقطه رسیده‌اند که رئیس جمهور خود را از جنبه‌های مختلف مانند ویژگی‌های شخصیتی، سیاست خارجی، برخورد با سیاه‌پوستان زیر سؤال برده و بی‌کفایتی اورا فریاد کرده اند. ترامپ شعار سفیدپوستان افراطی را دربرتری نژاد سفید تأیید کرد، هرچند کاخ سفید این اظهارنظر را که بازتاب منفی زیادی پیدا کرده بود سریعاز سایت خود حذف کرد، اما در هر صورت این موضوع تأثیر خود را در انتخابات آتی ریاست جمهوری خواهد گذاشت.

مطالعه بیشتر بستن