چند پیشنهاد برای مبارزه با فساد اقتصادی

پژمان غفوری *: فساد اقتصادی، پایه‌های کشور را خصوصاً در شرایط ظالمانه تحریم مورد هجوم قرار می‌دهد و همراه با دشمنان خارجی و چه بسا بسیار خطرناک‌تر از آنها می‌تواند ضربه‌های جبران ناپذیری بر روح و جسم این انقلاب، نظام اسلامی و ملت وارد آورد. باید توجه داشت انقلاب اسلامی ایران در همه سالهای خود از لحظه تولد تاکنون مورد هجوم دشمنان بسیاری در خارج و داخل قرار گرفته است که با توجه به مردمی بودن این انقلاب و رهبری باتدبیر و توجه به دینی بودن اکثریت مردم این مرز و بوم سلطه گران نتوانسته‌اند به مقاصد و اهداف شوم خود دست یابند.

از ابتدای انقلاب تاکنون کشورهای استعمارگر و سلطه گر به رهبری شیطان زمانه آمریکا تحریم‌های ظالمانه‌ای بر مردم این سرزمین اعمال کرده اند. آنچه از این تحریم‌ها مشخص می‌باشد جلوگیری از پیشرفت کشور در تمامی عرصه‌ها و همچنین عدم گسترش و توسعه و رشد این انقلاب در سراسر جهان و همچنین تحت فشار دادن اقشار جامعه به جهت بالا بردن نارضایتی آنها از نظام است؛ کاری که کشورهای سلطه گر در طول تاریخ استعماری خود بارها و بارها در خصوص بسیاری از کشورها، اعمال کرده‌اند و بدین طریق نفوذ و سلطه بر منابع آن سرزمینها را گسترش داده اند.
درکشور با وجود تحریمها، متاسفانه شاهد فساد مالی و اختلاس هستیم که در شرایط فعلی و مشکلات بوجود آمده ناشی از تحریم ها، ادامه این شرایط می‌تواند شرایط اقتصادی کشور را به سمت نیستی و نابودی بکشاند. بنابراین با آنچه گفته شد میبایست قبل از آنکه جای جبران خسارت‌های وارد آمده بوسیله فسادهای مالی و اختلاس‌ها به انتها برسد راهکارهای مفیدی بکار بست و با روشهای علمی و عملی و استفاده از تجربیات سایر کشورها و بکار‌گیری روشها و راهکارهای افراد نیکو و دانشمند این مرز وبوم راه هر گونه سوء استفاده احتمالی از منابع مالی و ارزی و اختلاس را از افراد ناخلف این مرز و بوم گرفت. به همین منظور در ادامه پیشنهادهایی در خصوص راههای مبارزه با فساد اقتصادی و مالی آورد شده است. این پیشنهادها با مطالعه در مورد راهکارهای کاربردی در خصوص مبارزه با مفاسد اقتصادی و جمع‌بندی مطالعات و روشهای موثر در کشورهای موفق در این رابطه ارائه شده اند:
> شفاف‌سازی یکی از موثر‌ترین راهکارها در جلوگیری از فساد مالی است. هم اکنون بسیاری از کشورهای توسعه یافته مدتهاست که شفاف‌سازی فعالیتهای دولت و سایر قوا را بکار می‌برند. شفاف‌سازی می‌بایست تمامی فعالیتهای مالی و اقتصادی دولت و سایر مجموعه‌های کشور را در صورت غیر امنیتی و غیر محرمانه بودن، به صورت گزارش‌های مالی و عملکردی، منتشر شده و در اختیار همه اقشار جامعه قرار گیرد.
> قوانین مناسب و ایجاد سد برای هر گونه سودجویی و جلوگیری از فساد مالی. در واقع بسیاری از فسادهای مالی نتیجه بازبودن راهکارهای قانونی و یا دور زدن قانون است. با بکاری‌گیری قوانین مناسب می‌توان براحتی جلوی بسیاری از فسادهای مالی را قبل از وقوع گرفت. ممکن است در بسیاری از موارد قوانین وضع شده باشند اما قوانین موجود دارای نقایصی باشند که می‌بایست به این نقایص را قبل از اینکه راه برای سودجویی فراهم آورند، برطرف کرد.
> ایجاد بستری مناسب برای گزارش دهی مردمی در خصوص هر گونه مشاهده فساد مالی و استفاده نا مناسب از قدرت. در واقع افراد جامعه باید بتوانند در هر قشر و جایگاهی در صورت هر گونه فساد مالی، مورد یا موارد را به دستگاههای قضائی و واحدهای مربوطه گزارش دهند.
> جلوگیری از دسترسی برخی دستگاهها به سوء استفاده از قدرت. با مشاهده همه اختلاسها و فسادهای پیش آمده در کشور براحتی روشن می‌شود هر چه میزان فساد مالی بیشتر باشد. مقدار نفوذ دستگاهها در لایه‌های قدرت کشور بیشتر می‌‌شود. برخی افراد در پست‌های مهم کشوری به منابع زیادی دسترسی دارند که می‌بایست نظارت بر همه فعالیتهای مالی این افراد در بستر قوانین اجازه برداشت‌های کلان را از آنها سلب نماید.
> استفاده از خدمات الکترونیک. الکترونیکی شدن دولت و فعالیت دستگاهها یکی از موثرترین راهکارهای جلوگیری از سودجویی‌های احتمالی فساد مالی است. زمانی‌که خدمات دستگاهها بصورت الکترونیکی انجام می‌شود همه فعالیتها ثبت می‌شود و دسترسی به این اطلاعات توسط واحدهای نظارتی و بازرسی بسیار سریعتر و مناسب‌تر خواهد بود. پیشرفته‌تر شدن دولت الکترونیک یکی از راهکارهای مناسب جهت استفاده مناسب از خدمات الکترونیک است.
> خصوصی سازی. یکی دیگر از موثر‌ترین روشهای جلوگیری از فساد مالی و اقتصادی خصوصی‌سازی است. با این وصف شاید بار این موضوع کمی پیچیده به نظر برسد اما براستی دولتی بودن بسیاری از امور میتواند راه را برای فساد ملی و اقتصادی باز بگذارد. با نگاهی به وضعیت رانت و فساد مالی در کشورخود و سایر کشورها می‌توان براحتی مشاهده نمود بزرگ بودن دولت و یا در اختیار قرار گرفتن همه فعالیتها توسط دولت می‌تواند زمینه بسیاری از فساد‌های مالی رابه وجود آورد.
البته باید توجه داشت که خود خصوصی‌سازی می‌بایست به درستی انجام شود. نه اینکه تعدادی از پرسنل دولت خود در سازمانی که در آن مشغول به فعالیت هستند با استفاده از نفوذ در آن سازمان بخش‌های سازمان را خریداری و با همان روشها و سیاستهای نادرست و با هدف سوء استفاده مالی خصوصی‌سازی را انجام دهند که در این صورت علاوه بر بی‌نتیجه بودن خصوصی‌سازی می‌تواند منشا بسیاری از فساد‌های دیگر با خود به همراه خواهد داشت.
> بکار‌گیری رسانه در خصوص شفاف سازی. رسانه ابزار خوبی برای جلوگیری از فساد اقتصادی است. رسانه باید توانایی حضور در بسیاری از فعالیت‌های سایر دستگاه‌های کشور را داشته باشد.
> بکارگیری نظارت پیشرفته. از مهمترین وظایف دستگاههای نظارتی جلوگیری و پیدا کردن هرگونه خطای احتمالی در محاسبات و همچنین پیدا کردن رانت و فساد و عمل کارکنان کشور است. می‌بایست با همفکری با افراد خبره و دارای تجربه قوانین نظارتی مناسب را وضع و با گزینش افراد مناسب در این خصوص اجرا نمود. نظارت از مهمترین و حساس‌ترین اعمالی است که می‌بایست به درستی و توسط افراد درستکار و با علم بالا و وظیفه شناس انجام گیرد.
*دانشجوی دکتری حقوق عمومی

مطالعه بیشتر بستن

  وکالت امانتی گرانقدر 

انورخیرآبادی *: پایه اساسی وسنگ بنای وکالت برمبنای امانت وعدالت بنا نهاده شده است هم درحقوق پیش از اسلام وهم درحقوق اسلام وحقوق معاصر وحقوق غرب وبه اصطلاح دنیای متمدن وکالت دادگستری براین مبنا قرار داده شده است در حقوق اسلام وکالت به صورت نهادی حقوقی بر پایه ی امانت بنا نهاده شده و کلمه ی وکیل در آیه ی ۱۶۷ سوره ی آل عمران ذکر شده که مقام وکالت را در ردیف مقام بزرگ روحانی و معنوی قرار داده و بر این مبناست که وکیل باید متصف به صفات الهی باشد و مظهر حق به فرد اجلی باشد نه فرد خفی و وکیل کاملا و واقعا آیت الله و مظهر حق است و وکیل باید در حکم آیینه باشد که جمال و کمال حق در آن مشهود باشد نه اینکه هر ابلیسی بتواند این حرفه مقدس را پیشه ی خود سازد و با صفات پلید اهریمنی به جای دفاع از حق در مقام تضییع حق باشد . وکیل دادگستری در مرحله نخست شخصا با احاطه و علم و اطلاع که اولین سرمایه اوست با لحاظ تقوی و دیانت و شرافت و عزت نفس و گذشت از مادیات در پی صفات رحمانی
باشد و برای همین است که در آیه شریفه اشاره شده قالوا
حسبنا الله و نعم الوکیل

در آیات ۶۶ و ۱۰۷ از سوره انعام و آیه ۱۰۸ سوره یونس و آیه ۴۲ سوره نور خداوند تبارک و تعالی در مقام هدایت بندگان بار گران وکالت جامعه را بر دوش پیامبر اکرم نهاده است قل لست علیکم بوکیل -و ما انت علیهم بوکیل -و ما انا علیکم بوکیل -و ما انت علیهم بوکیل در این آیات شریفه پروردگار بار گران امانت و وکالت جامعه را بر دوش پیامبر اعظم و رحمه للعالمین نهاده بدین خاطر تمام فقهای عظام کتابی به عنوان وکالت
در فصول فقهی خود مفتوح داشته و شرایط وکالت را از دیدگاه اسلام تبیین نموده‌اند.
پیدایش نهاد وکالت به صورت نوین در ایران به پیش از استقرار مشروطیت برمی‌گردد که درزمان دکترمحمد مصدق نهاد
وکالت بصورت مدنی وامروزی پایه گذاری شد و از همان آغاز وکالت برتر از وزارت بود وکلمه وکیل درمکاتبات ومناسبات اداری پیش از وزیر استعمال میگشت به عبارتی شان وکالت بالاتر از وزارت بود وهروکیل عدلیه ای علاوه بر هوش وذکاوت علمی واخلاقی از نظر فقهی وتحصیلی در درجه ای بالاتر از مراتب مشهود قرار داشت
نه تنها درمقررات وقوانین ایران واسلام بلکه دربسیاری ازقوانین ومقررات ممالک متمدن وکالت شرط اصلی حضور درمناسبات اجتماعی و سیاسی و فرهنگی و اقتصادی است ودر برخی از کشورها شرط لازم وکافی برای ریاست جمهوری داشتن پروانه وکالت است یعنی شخص وکیل باشرافت می‌تواند بار مسئولیت اجتماعی وسیاسی وسکان جامعه را تقبل نماید وبه درستی وشایستگی وکالت جایگاهی رفیع وارزشمند دارد که سرنوشت ساز وهمه تحولات را دربرخواهد گرفت وبدین لحاظ رشته حقوق به همراه اقتصاد ومدیریت وسیاست از موثرترین وپر طرفدارترین علوم عقلی ونقلی است. وکالت وقضاوت ازصفات الهی هستند که هردو امانتی دردستان این امناء هستند که لغزش ازاین امانتداری پذیرفته نیست وشاید بدین جهت است که هیچ کس نمیتواند پروانه وکیل را ابطال کند یا قاضی را از قضاوت سلب نماید مگراینکه قاضی یا وکیل مرتکب خیانت دراین امانت الهی گردند که در این صورت خودشان با دست خودشان خویش را ازاین مقام معنوی وشرافتمند محروم خواهند ساخت وقانون وشرع این خیانت را برنخواهد تافت؛ چراکه بارزترین صفت وکالت امانت است ومهم ترین وظیفه وکالت حفاظت از این امانت است ومفهوم امانی بودن رابطه وکیل وموکل ازاین نقطه آغاز می‌گردد.
* وکیل دادگستری ومدرس دانشگاه

مطالعه بیشتر بستن