وظایف و تکالیف کارآموزان وکالت در دوره کارآموزی

با توجه به اینکه در روزهای اخیر تعداد زیادی از کارآموزان وکلای مرکز قوه قضائیه برای پذیرش دوره کارآموزی ثبت نام کرده‌اند و این عزیزان در ماراتون وکیل شدن در تلاش هستند، لازم است قبل از ورود به این دوره بسیار حساس و تاثیرگذار در سرنوشت حال و آینده خود به وظایف و تکالیف خود آشنا شوند. در این نوشتار سعی خواهد شد باختصار ادبیات وکیل شدن و مهارت‌های آن را در لابلای شرح وظایف کارآموزان حرفه وکالت توضیح داده شود.

ماهیت چندبعدی بودن شغل وکالت
وکالت یکی از شریف‌ترین مشاغل معاصر در نظام‌های اجتماعی کشورها به ویژه کشورهای توسعه یافته با نظام پیشرفته عدالت قضائی است. قرب و ارج وکالت و وکیل به عنوان یکی از دو بال فرشته عدالت قضائی و اجتماعی به اندازه‌ای بالا است، که اکثر نخبگان جامعه علاقمند هستند که به این شغل شریف وارده شده و ردای وکالت بر تن بپوشانند.
در ادبیات دینی ما، اتصاف به وصف وکالت و ارتدای ردای وکالت،اصاله و بالذات، فقط سزاوار خالقی است که انسان را خلق کرده، اداره آمورش را بعهده داشته، و متولی حمایت از کیان هستی‌اش می‌باشد. بدرستی که خداوند متعال وکیل است (انه هو الوکیل) و هر بنده‌ای که وی را مولا، وکیل و یاور خود قرار دهد حقوق خود را کاملا حمایت شده می‌بیند به حدی که نیاز به غیر پیدا نخواهد کرد، زیرا که مشمول “حسبنا الله نعم الوکیل، نعم المولی و نعم النصیر” می‌گردد.لازمه اتصاف شدن به وکالت که وصف خدای سبحان است حرکت به سوی فطرت الهی و احقاق حق و عدالت می‌باشد، امری که وکیل را ملزم می‌سازد تا پیوسته دایرمدار حق باشد و بر محور انصاف، عدالت و حقانیت زندگی نماید.
وکالت هم علم است و هم تجربه، هم فن است و هم هنر، و هم تکنیک است و هم تاکتیک. پس وکیل کارآموز جهت وکیل شدن می‌بایستجامعیت را چاشنی کارآموزی خود قرار داد. یک وکیل موفق آن است که به حرفه وکالت عشق بورزد و به کارکرد اجتماعی و انسانی آن باور داشته باشد. هیچ وکیلی به اوج توانمندی در وکالت نمی‌رسد، مگر آنکه علاوه بر هنر علم و تجربه، به فن مدیریت روابط مثلثی وکیل، قاضی و موکل در احقاق حق و اجرای عدالت تسلط داشته باشد. بدون شک هر آنکه با شیره جان خود شهد وکالت را نوش کرد، در سرمنزل مقصود عدالت و انسانیت رحل اقامت می‌افکند.

رعایت اخلاق و نزاکت و ادب وکالت
الزامات و اخلاق حرفهای وکالت از دیگر موضوعاتی است که وکیل کارآموز بایستی جسم و روح خود را بدان آذین بسته و زینت بخش رفتارهای وکالتی خود نماید. وکیل کارآموز بایستی بیاموزد که چگونه لوایح دعوی و دفاعیه و دعاوی متقابل را بنویسد و با آئین نگارش حقوقی در محاکم و داوری‌ها آشنا گردد.
انجام دقیق و به هنگام تکالیف کارآموزی و رعایت نزاکت و ادب در گفتار، رفتار، نگارش دادخواست، لوایح و مکاتباتنسبت به مقامات قضائی و اداری، مسئولین و کارکنان مرکز و اعضای هیئت مدیره‌های استانی و کمیسیونه‌ا، اصحاب دعوا و وکلای آنها، پیروی از آداب و اصول اخلاقی، داشتن پوشش مناسب و آراسته، همراه داشتن پروانه به هنگام حضور در مراجع رسمی و قضائی و نیز اخذ امضای موکل در ذیل وکالتنامه به صورت حضوری برای کارآموز الزامی است و همچنین کارآموز مسئول صحت اعلامات و اظهارات خود به مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده ی قوه قضائیه، است.

نقش وکیل سرپرست در تربیت وکیل کارآموز
هر متربی به مربی، هر متعلمی به معلم، هر نابلد راهی به بلد راه، و هر سالک مسلکی به مرشد آن نیاز دارد. وکیل کارآموز نیز که در ابتدای راه وکالت قرار دارد، بایستی در طول دوره کارآموزی بیاموزد که کلیه فعالیت‌ها و حرکات و سکنات وکالتی خود را تحت نظر وکیل سرپرست، که می‌بایست حداقل۳ تا۵ سال سابقه وکالت پایه یک (بسته به حوزه‌های قضائی کلان شهرها، مراکز استانها، و یا شهرستان‌ها دارد) داشته و سابقه تخلف انتظامی درجه ۳ یا بالاتر در ۳ سال اخیر نداشته باشد،انجام دهد. وکیل کارآموز باید بکوشد تا از بحر علم و تجربه وکیل سرپرست خود استفاده نموده و به کسب توانمندهای وکالتی از وی از باب “آب دریا را اگر نتوان چشید- هم به قدر تشنگی باید چشید” مبادرت نماید.
بنابراین، انتخاب وکیل سرپرست و نقش موثر و سازنده وی در تربیت و پرورش کارآموز وکیل از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می‌باشد. چنانچهوکیل سرپرست از صلاحیت‌های علمی و توانمندی‌های تجربی برخوردار باشد، وکیل کارآموز را همچون مرشد راه در مسیر حرفه‌ای شدن ایصال الی المطلوب می‌کند.
نظر به اینکه هنر وکالت فقط تخصص گرایی و تکنوکراتی نیست، بلکه آمیختگی با دینداری و دیانت و اخلاق و تعهد نیز هست، و وکیل خود را متصف به وصف خدا می‌کند که “انه هو الوکیل”، پس انتخاب سرپرست وکیل که رفتارهای وکیل کارآموز را در سایه دینداری، تقوی و اخلاق و انسانیت تربیت و نظارت می‌کند، نقش بی‌بدیلی در تربیت وکلای صالح و شایسته برای خدمت به نهاد عدالت خواهد داشت.
البته برای آن که وکیل سرپرست بتواند وقت کافی برای سرپرستی وکیل کارآموز داشته باشد، لازم است علاوه بر شایستگی‌های علمی و تجربی، از وقت کافی برای انتقال تجربه و دانش خود به وکیل کارآموز باشد. بر این اساس وکیل سرپرست صرفا می‌تواند به طور همزمان تعداد محدودی از کارآموزان (۵ نفر برای اشخاص عادی و ۷ نفر برای هیئت مدیره استانی)را سرپرستی کنند؛
وکیل سرپرست موظف به آموزش کارآموز جهت آشنایی با وظایف و اختیارات وکیل از قبیل رعایت شأن و اخلاق وکالت، مقررات انتظامی،مشاوره و قبول وکالت، تنظیم قرارداد با موکل، نحوه طرح دعوی و تنظیم دادخواست و شکوائیه، تهیه لایحه و فن دفاع می‌باشد.

تعامل متقابل وکیل سرپرست و وکیل کارآموز
در خصوص تعامل با وکیل سرپرست و تکالیف کارآموزی نزد وی،وکیل سرپرست بایستی ضمن نظارت بر عملکرد وکالتی کارآموز، و امضای وکالتنامه تنظیمی بین کارآموز و موکل، و همکاری و اتخاذ تدابیر عملی برای حضور کارآموز در دفتر خود حداقل ۲ روز در هفته، به ارائه گزارش آغاز فعالیت کارآموز نزد خود پرداخته و گزارش‌های ۶ ماهه از عملکرد و حسن رفتار کارآموز را به کمیسیون استانی اطلاع دهد. بدیهی است هر گونه تخلف یا سوء رفتار کارآموز به کمیسیون استانی توسط وکیل سرپرست گزارش خواهد شد.
از طرفی وکیل کارآموزمکلف است ظرف مدت یک هفته از دریافت پروانه، فعالیت خود را تحت نظارت وکیل سرپرست، که از بین وکلای پایه یک مرکز و با اخذ موافقت وکیل سرپرست و تاییدکمیسیون استانی صورت میگیرد، آغاز کرده ودر اوراق چاپی اعم از سربرگ، کارت ویزیت و در مهر خود و فضای مجازی، عنوان کارآموز وکالت را به نحوی که واضح باشد، درج نماید. در غیر اینصورت، متخلف به دادسرای انتظامی معرفی خواهد شد.کارآموز بایستی بداند که نشانی کارآموز، نشانی وکیل سرپرست است. این موضوع باید در وکالتنامه، سربرگ و کارت ویزیت کارآموز قید گردد. بدین صورت، کارآموز مکلف است در وکالتنامه‌های خود مهر و امضای وکیل سرپرست را مطابق نمونه منعکس در پروانه اخذ نماید.

معاضدت، تحقیق و فعالیت‌های وکیل کارآموز
در دوره کارآموزی
کارآموزوکالت از همان ابتدای دوره کارآموزی موظف به اجرای تکالیفی نظیر امور معاضدتی، شرکت در دادگاه مجازی، همکاری در امور اجرایی و انجام تحقیقات وکالتی می‌گردد، تا از این راستا توانمندی‌های وکالتی خود را ارتقاء دهد. از این رو وکلای کارآموز مکلف هستد که با برنامه‌های ارائه شده از سوی معاونت آموزش مرکز، کمیسیون کارآموزی مرکز و یا کمیسیون‌های استانی ذیربط اعم از آموزش، کارآموزی، معاضدت و غیره هماهنگ بوده و همکاری‌های لازم را مبذول دارند.

تبرعی بودن فعالیت‌های وکیل کارآموز
نظر به اینکه کارآموز وکالت در دوره کارآموزی درصدد کسب دانش و تجربه وکالتی می‌باشد، امور ارجاعی را از طریق معاونت‌ها و یا کمیسیون‌های مرکز و یا هیئت‌های مدیریت استانی را به صورت تبرعی در مدت مقرر و به نحو شایسته و با رعایت امانت انجام داده و گزارش آن را به موقع تسلیم می‌نماید.

شرکت در دوره‌های آموزشی-کاربردی وکالتی
کارآموز وکالت با حضور و مشارکت فعال دردوره‌های آموزشی-کاربردی که در طی ۱۸ ماه کارآموزی انجام می‌دهد، بایستی تلاش نماید پایه‌های علمی و تجربی وکالتی خود را تقویت کند، حضور فعال و موثر در این دوره‌ها باعث می‌شود که وکیل کارآموز با خیلی از مباحث ضروری حرفه وکالت آشنا گردد. به عنوان مثال، وکیل کارآموز در این دوره ۱۸ ماهه کارآموزی، نحوه کار با سامانه های متعدد قضائی و مرکز وکلای قوه قضائیه را می‌آموزد. او همچنین با مجموعه ای از قوانین و مقررات قضائی و وکالتی مبتلابه قضات و وکلا از قبیل آیین‌های دادرسی حقوقی و کیفری آشنا می‌گردد.
نظر به اینکه وکالت صرفا با گرفتن رای در محکمه به پایان خط نمی‌رسد، وکیل کارآموز بایستی با قوانین و مقررات راجع به اجرای احکام مدنی؛ اجرای احکام کیفری، و شناسایی و اجرای آرای داوری آشنا گردد. حقوق جزای عمومی و اختصاصی؛ دعاوی خانواده و امور حسبی؛ دعاوی تجاری و دعاوی ملکی و ثبتی نیز جزء موضوعات اساسی وکالتی است که ضرورت علم اندوزی و کسب تجربه در این گونه سرفصل‌ها را می‌طلبد.

آشنایی و استفاده وکیل از کامپیوتر و اینترنت
و نرم افزارهای ذیربط
وکلا می‌بایست ضمن استفاده از موبایل‌های هوشمند و یا کامپیوترهای شخصی، با فضای اینترنت و نحوه کار با این ابزارها آشنا شده و بتوانند با ویندوز و نرم افزارهای OFFICE از قبیل WORD و Power Point و Excel به راحتی کار کنند. در عصر توسعه فناوری‌های پیچیده و نظام ارتباطات فضای مجازی، بر وکیل حاذق زیبنده نیست که لوایح خود را با خط اکابری و زشت و ناخوانا نوشته و در قالب لایحه دعوی و یا دفاعیه تحویل محاکم دادگستری بدهد. بنابراین اکیداً توصیه می‌شود که وکیل کارآموز فرصت آموزشی مناسب را برای خود طراحی کند که بتواند تایپ کردن لوایح قضائی و استفاده از کامپیوتر، طبقه‌بندی مطالب در فضای اطلاعات و ارتباطات، و توان جستجو در موتورهای جستجوگر را به صورت کامل یاد گرفته و آن را به کار ببندد.
شرکت در کارگاه‌های آموزشی، همایش‌ها و سخنرانی‌های علمی
با توجه به اینکه امروزه وکالت از قالب سنتی خود خارج شده و فناوری‌های آموزشی و پژوهشی در نظام وکالت، فضای جدیدی را برای وکلا فراهم نموده است، و نظر به اینکه امروزه به دلیل شیوع پاندمی کرونا شرایط خاصی در خصوص مسائل آموزشی و پژوهشی برای وکلا ایجاد شده است، لازم است کارآموز وکالت در کارگاه‌های

مطالعه بیشتر بستن