حقوق بین الملل زیر پای غیرقانونی ترین معامله قرن

۲۸ ژانویه ۲۰۲۰ یکی از آن روزهایی است که در تاریخ حقوق بین‌الملل ماندگار شد. در این روز دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا و بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در شرایطی بخش سیاسی طرح موسوم به صلح آمریکا در خاورمیانه را تحت عنوان « معامله قرن» را به رونمایی کردند که با مشکلات داخلی متعدد درگیر بودند.

آنها امید داشتند «معامله قرن» گریزگاهی برای شکستهای پی در پی سیاستهای امریکا در منطقه از یک سو و از سوی دیگر زوال رژیم صهیونیستی باشد. این طرح اما بسیاری از اصول حقوق بین‌الملل را زیر پا میگذارد و بسیاری از قطعنامه‌های بین‌المللی را نقض میکند. حالا اما پاندمی‌کرونا بر معامله قرن هم اثر گذاشته و نگرانیهایی درباره سوء استفاده رژیم صهیونیستی از این بحران برای پیشبرد معامله قرن وجود دارد.

= ریشه‌های معامله قرن
شکل گیری معامله قرن با اوضاع داخلی امریکا و رژیم صهیونیستی گره خورده است.
ترامپ که با موضوع استیضاح درگیر بود اگرچه استیضاحش رای نیاورد و در کاخ سفید ماندگار شد اما موقعیت متزلزل وی در امریکا در کنار تضعیف موقعیت کشورش در خاورمیانه و اخراج نیروهای نظامی‌امریکا با تصویب مجلس عراق، موجب شد رییس جمهور امریکا با همراهی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل که به‌دلیل فساد مالی و اخلاقی با اتهامات متعددی روبروست، طرح معامله قرن را رونمایی کنند. طرح معامله قرن اما بیشتر از ترامپ ناجی نتانیاهو شد به گونه ای که بسیاری از تحلیلگران، این طرح را هدیه‌ای از جانب دونالد ترامپ به بنیامین نتانیاهو عنوان کردند.
گرچه نتانیاهو متهم چندین پرونده فساد مالی متهم است ولی گسترش سرزمین‌های اشغالی یکی از برگ برنده‌ برای موفقیت نخست‌وزیر رژیم صهیوینستی در آینده است. از طرف دیگر فعالیت‌های سیاسی وی در رقابت با ائتلاف آبی ـ سفید به گرفتن امتیاز از فلسطینی‌ها و جلب رضایت احزاب افراطی رژیم صهیونیستی بستگی دارد. اما پیش بینی‌های ترامپ و نتانیاهو درباره این طرح تا اینجای کار درست از آب در نیامده است و علاوه بر اعلام مواضع مخالف از سوی فلسطین و لبنان، مخالفتهای جامعه بین‌الملل را هم در پی داشته است.
۲۲۰ عضو برجسته سرویس‌های امنیتی رژیم اشغالگر صهیونیستی نسبت به خطرات الحاق اراضی جدید و همچنین درباره معاهدات صلح با مصر و اردن پس از الحاق بخش‌های جدید از سرزمین فلسطین هشدار دادند.
«جوزف بورل»، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم درباره موضع گیری وین اتحادیه در برابر معامله قرن گفته است؛ این اتحادیه حاکمیت رژیم صهیونیستی بر اراضی اشغالی فلسطین را به رسمیت نمی‌شناسد و موضع اتحادیه اروپا در خصوص اراضی اشغالی در سال ۱۹۶۷ تغییری نکرده است و این اتحادیه خواهان پایبندی به قوانین بین‌المللی و قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد از جمله قطعنامه‌های ۲۴۲ و ۳۳۸ در این زمینه است.

= “معامله قرن” چیست؟
معامله قرن یا طرح صلح خاورمیانه از سوی دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا در چارچوب روند به اصطلاح «صلح» میان دولت فلسطین و رژیم صهیونیستی ارائه شد و جرد کوشنر، معاون و داماد ترامپ روند آن را پیگیری می‌کند.
کاخ سفید پس از اعلام طرح معامله قرن چشم‌انداز مفصل ۱۸۱ صفحه ای درباره آن مطرح کرد که به دو بخش مجزا تقسیم شده و بخش اول در یک چارچوب سیاسی شامل ۲۲ بخش و قسمت دوم آن هم در چارچوب اقتصادی این طرح است که البته این بخش قبلاً منتشر شده بود.
طبق این طرح امریکایی ، رژیم صهیونیستی در ازای دریافت امتیازهایی فراتر از تعهدات قبلی سازمان آزادی‌بخش فلسطین و قطعنامه‌های شورای امنیت، و الحاق بخش‌هایی از مناطق اشغال‌شده به خاک خود، با تشکیل دولت مستقل فلسطینی موافقت می‌کند. هر چند اگر این طرح اجرایی شود در همل چیزی از خاک فلسطین باقی نمی‌ماند و از همه مهم تر بیت المقدس تحت مالکیت رژیم صهیونیستی در می‌آید.
دونالد ترامپ از سه سال قبل این طرح را کلید زده بود و در چارچوب طرح معامله قرن، رئیس جمهور آمریکا ششم دسامبر ۲۰۱۷ شهر قدس را که از سال ۱۹۶۷ در اشغال رژیم صهیونیستی است به عنوان «پایتخت» این رژیم جعلی معرفی کرد و چند ماه بعد در ۱۴ مه ۲۰۱۸ سفارت آمریکا از تل‌آویو به قدس تغییر داد.
در این طرح قرار است رژیم صهیونیستی فراتر از تعهدات قبلی سازمان آزادی‌بخش فلسطین و قطعنامه‌های شورای امنیت، بخش‌هایی از کرانه باختری و بیت المقدس شرقی را به مناطق اشغالی خود ملحق کند تا پس از آن با تشکیل دولت مستقل فلسطین در نیمه کرانه باختری، تمام نوار غزه و چند محله از بیت المقدس شرقی که عموما فلسطینیان در آن سکونت دارند موافقت کند.
همچنین شهر ابودیس به جای بیت‌المقدس به عنوان پایتخت فلسطین در نظر گرفته خواهد شد و فلسطینیان باید از حق بازگشت به سرزمین خود که طبق قطعنامه ۱۹۴ شورای امنیت به رسمیت شناخت شده، صرف نظر کنند.
در این طرح حاکمیت جغرافیایی فلسطینی‌ها و منافع آنها به صورت روشن مشخص نیست.

= اثرگذاری کرونا بر معامله قرن
با وجود این با پاندمی‌ویروس کرونا در جهان نگرانی‌ها درباره سوء استفاده رژیم صهیونیستی و امریکا از درگیری ذهنی مردم دنیا با کرونا و اشغال و یهودی سازی باقی مانده خاک فلسطین حالا جدی تر از قبل مطرح می‌شود. در همین زمینه هم وزارت خارجه تشکیلات خودگردان فلسطین،‌چندی پیش در بیانیه‌‌ای درباره سوءاستفاده رژیم اشغالگر قدس از درگیری ذهنی مردم جهان به ویروس کرونا برای اشغال باقی مانده خاک فلسطین و یهودی‌سازی این مناطق هشدار داد.
به گزارش وبگاه خبری شبکه «دنیا الوطن»، وزارت‌خارجه فلسطین در ادامه ضمن درخواست اقدامات فوری بین‌المللی در این خصوص،‌ اعلام کرد که صهیونیست‌ها همچنان منطقه‌های جنوب، جنوب غرب و شرق نابلس را هدف قرار می‌دهند تا بتوانند با خارج کردن فلسطینیان از مناطق یادشده شهرک‌های عظیمی‌کنند؛ شهرک‌هایی که شمال کرانه باختری را از مرکز و جنوب آن جدا می‌کند.
از سوی دیگر، مرکز مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی به غنمیت شمردن فرصت بی‌ثباتی اقتصادی ناشی از شیوع کروناویروس در کشورهای عربی در راستاى عادى‌سازى روابط با این کشورها توصیه کرد.
در برابر این اما رکورد داری امریکا در ابتلا به ویروس کرونا دولت ترامپ را با انتقادات گسترده ای
مواجه کرده و شانس ترامپ برای پیروزی در انتخابات آینده روز به روز کمتر می‌شود؛ روندی که است بر توافق انتخاباتی ترامپ و نتانیاهو اثر بگذارد.
تحلیل گران سیاسی، سناریوهای متعدی را درباره سرانجام معامله قرن مطرح می‌کنند. اما کارشناسان حقوق بین‌الملل در این موضوع که معامله قرن نقض قوانین حقوق بین‌الملل است توافق دارند. اما ببینیم این معامله چیست و کدام یک از اصول و قوانین بین‌المللی را زیر پا می‌گذارد و اینکه آیا این طرح در دادگاه بین‌المللی لاهه قابل پیگیری هست یا خیر؟ در ادامه به این سوالات پاسخ می‌دهیم.

= کودتایی بین‌المللی
تاثیرات معامله قرن در محدوده موضوعات مربوط به فلسطین خلاصه نمی‌شود و در همه خاورمیانه به ویژه در عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با رژیم صهیونیستی اثر خواهد گذاشت. این دقیقا همان چیزی است که دولت سعودی به دنبال آن است.عربستان سعودی به رهبری محمد‌بن‌سلمان خواهان گسترش روابط سیاسی و اقتصادی با رژیم صهیونیستی و معرفی ایران به عنوان دشمن در منطقه است؛ امری که تاکنون ناکام مانده است.
از نگاه برخی تحلیل گران این موضوع یک کودتای بین‌المللی در سازوکارهای برخورد با موضوعات مربوط به درگیری‌های میان فلسطینی‌ها و صهیونیست‌هاست که به سمت مسیر تحمیل یکجانبه این طرح حرکت می‌کند.
اما ببینیم نگاه معاهدات بین‌المللی و قطعنامه‌های سازمان ملل متحد و ‌شورای امنیت درباره معامله قرن چیست و اینکه گفته می‌شود طرح معامله قرن با حقوق بین‌المللی در تضاد است بر مبنای چه مستنداتی است؟

= نقض تمام قوانین بین‌المللی
درباره سرزمینهای اشغالی
از ۱۵ مه ۱۹۴۸ زمانی که قیومت انگلیس بر فلسطین به پایان رسید و «دیوید بن گوریون» که بعداً مقام نخست وزیری و وزارت دفاع را به عهده گرفت، تشکیل دولت را اعلام کرد، تاکنون قطعنامه‌های و توافقنامه‌های متعدد بین‌المللی درباره سرزمینهای اشغالی و نقض حقوق فلسطینیان صادر شده است. اقدام رژیم صهیونیستی به ساخت شهرک‌های یهودی‌نشین و ساخت دیوار حائل مغایر با حقوق بین‌الملل و حقوق بشر است؛ اقدام دولت اسرائیل مبنی بر این‌که محل زندگی فلسطینی‌ها پر از مهاجرین و شهرک‌نشین باشد، نقص صریح کنوانسیون ماده ۴ ژنو و جنایت جنگی در حقوق بین‌المللی بشردوستانه است.
با بررسی اجمالی قطعنامه‌های حقوقی بین‌المللی می‌توان به روشنی دریافت طرح معامله قرن هم تمام این قطعنامه‌ها و همچنین رای دادگاه لاهه را زیر پا می‌گذارد و نقض می‌کند. در ادامه برخی از این قطعنامه‌ها را مرور می‌کنیم.

= قطعنامه‌هایی که
معامله قرن زیر پا می‌گذارد
مقررات حقوق بین‌الملل و قطع‌نامه ۲۴۲ شورای امنیت تصریح دارد اسرائیل به مرزهای مشخص شده قبل از جنگ اخیر برگردد.
طبق قطعنامه ۲۴۲ سازمان ملل متحد (۱۹۶۷) شورای امنیت بر عدم مجوز اشغال اراضی بر اساس جنگ تاکید دارد و نیاز به صلح عادلانه و دائمی‌که دولت بتواند با امنیت در منطقه خود زندگی کند را مورد تاکید قرار می‌دهد.

مطالعه بیشتر بستن

مطالب آموزشی


 

حقوق مدنی

آیین دادرسی کیفری

حقوق تجارت

آیین دادرسی مدنی

حقوق جزا

قوانین خاص