نگرشی بر وضعیت حقوقی کودکان معلول در قوانین ایران و کنوانسیونها

درگفتار و سلوک انبیاء به کرامت انسانی و آزادی و رعایت حقوق انسانها به‌خصوص کودکان و معلولان تاکید گردیده است و کمترین وظیفه انسانی هریک از ما حفظ کرامت و شخصیت کودکان و معلولین و مصون نگاه داشتنشان از تعرضات است. مکاتب فلسفی و حقوقی هم پیرامون این مهم تبلوراتی داشته اند.

با توجه به اینکه معلولان علی الخصوص کودکان دارای معلولیت و ناتواناییهای جسمی و ذهنی به دلیل وضعیت جسمی و روحی خاص خود احتیاج به مراقبت ویژه دارند و با عطف به این مهم که این مراقبت‌ها بایستی کارشناسی شده باشد اما متاسفانه علیرغم تصویب قانون جامع حمایت از معلولان مصوب ۱۳۸۳ و پس از آن الحاق به کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت ۱۳۸۷ هنوز خلاهای اساسی و کاستیهای قانونی بسیاری در مقررات و مصوبات مشهود است.
مستند به ماده ی ۹۵۸ قانون مدنی ایران هر انسانی، متمتع از حقوق مدنی است و طبق ماده ۹ قانون مدنی اسناد الزام‌آور بین‌المللی در حکم قانونند. در خلال اعمال حمایت‌ها، می‌بایست تدابیر به صورت ویژه و مضاعف و به نحوی مقرر گردد که اعمال قوانین و تدابیر در راستای رفع حوائج و تمتع این اطفال از حقوقشان باشد و منتج به تحقیر شخصیتشان وباعث انزوا و سر خوردگی شان نگردد

 

در بررسی پیشینه قوانین مرتبط با حقوق کودکان و معلولین، قانون حمورابی پادشاه بابل، قانون اساسی آتن، منشور کورش هخامنشی، قطعنامه ماگنا کارتا مشهور به منشور کبیر انگلستان،اعلامیه حقوق انگلستان، لایحه حقوقی ویرجینیا از منابع معتبر در این راستا می‌باشند که در صیانت از حقوق و تبلور و رشد معلولین گام نهاده اند، همچنین نظریات و افکار اندیشمندانی چون ولتر، مونتسکیو، میرابو، ژان ژاک روسو، هوگو، اعلامیه حقوق بشر و شهروند فرانسه نیز در جهت حمایت از این قشرخاص مطرح گردیده است.
اولین اعلامیه حقوق کودک سال ۱۹۵۹ به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسید که نماینده دولت جمهوری اسلامی ایران هم به آن رای مثبت داد. این اعلامیه متشکل از ۱۰ اصل راجع به تبعیض‌های نژادی حمایت از کودکان، معلولیت کودکان و اولویت تسهیلات لازم برای کودکان و حمایت در برابر غفلت و شقاوت و… می‌باشد.
همچنین اعلامیه حقوق روانی کودک شامل ۹ بند درسال ۱۳۵۸ نشر گردید که به توصیه سازمان یونسکو در کمیسیونی متشکل از نماینده دانشگاه‌ها و سایر نهادها برگزار و تحت نظارت یونسکو تشکیل گردید که در آن اعلامیه،اقدامات تربیتی از قرار ۱-حق داشتن عشق و محبت ۲-حق رهایی از ترس و آزار بدنی و روانی ۳ -حق پشتیبانی و دفاع ۴ -حق هویت شخصی و استقلال و آزادی اظهارآن ۵ -حق داشتن فرصت رشد معنوی و اخلاقی ۶- حق آموزش و پرورش رسمی و غیر رسمی و منابع ضروری ویژه کودکان استثنایی ۷ -حق فرصت بازی و تفریح و تخیل آزاد ۸- حق برخورداری و انجام تشویق جهت رشد روانی و جسمی و…ملحوظ نظر واقع گردیده است.
در رهگذر از قوانین و مصوبات و اصول محوری و صیانت از حقوق کودکان و معلولان ،توصیه نامه شماره ۹۹ سازمان بین‌المللی کار در مورد تجدید تربیت و آموزش حرفه‌ای معلولان مصوب ۱۹۹۵ از تدابیر دیگر جهانی در این خصوص است.
متعاقبا “نوامبر ۱۹۸۹ کنوانسیون حقوق کودک که از منابع حمایتی مهمی است مشتمل بر ۵۴ ماده به تصویب رسیده است. در ماده ۲۳ کنوانسیون حقوق کودک به حفظ کرامت وشان انسانی کودکی که ناتوان جسمی است اشاره شده، تاکید بر حق داشتن زندگی آبرومند و کامل جهت تضمین منزلت و افزایش اتکا به نفس کودکان دچار نقص ذهنی یا جسمی هم شده است. مضافا ” حق داشتن مراقبت‌های ویژه در بند ۲ ماده ۲۳ کنوانسیون تصریح گردیده؛ همچنین در بند ۳ ماده فوق به رایگان بودن تسهیلات و حق دسترسی به انواع خدمات و در ماده ۲۴ بالاترین استانداردهای در مانی و بهداشت لازم را
به رسمیت شناخته شده و لازم الاجرا دانسته شده است.
من جمله حقوق متصوره در این کنوانسیون تضمین فراهم نمودن مشاوره‌های پزشکی و مراقبتهای ویژه است،حتی حق برخورداری والدین از آموزشهای لازم و مراقبتهای ویژه – حق برخورداری از امنیت اجتماعی – حق محافظت از سوءاستفاده و استثمار جنسی- منع شکنجه، منع اعدام یا حبس ابد بدون بخشودگی کودکان زیر ۱۸ سال-حق دسترسی سریع به مشاوره حقوقی و مساعدت‌های لازم و… از حداقل حقوق متصوره برای کودکان معلول می‌باشد.و در ماده ۷ کنوانسیون بر اتخاذ تدابیر لازم جهت حفظ حقوق و آزادیهای این اطفال تاکید داشته مضافا” در اصل ۵ اعلامیه جهانی کودک مصوب ۱۹۵۹ هم حمایت از این حقوق تصریح گردیده است
شایان ذکر است در اعلامیه حقوق بشر و در میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و در کنوانسیون بین‌المللی حقوق اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی،در اسناد و احکام سازمان‌های

مطالعه بیشتر بستن