ادامه از صفحه قبل :

عمومی‌و تاثیر آن بر اذهان مردم روند تحقیقات پرونده را از روند صحیح و قانونمند خارج کرده و با انگیزه و مطامع شخصی خود بر ذهن قاضی تاثیر می‌گذارند؛ تا با این ملاحظات بر رفتار قاضی و صدور رای تاثیر بگذارند و در رای‌ها و احکام قضائی را به نفع خود به پایان ببرند. این مقوله نیاز به آسیب شناسی اجتماعی دارد. به نظر می‌رسد در این‌باره باید روی شخصیت قضات و ارتقای اعتماد به نفس سازمانی آنان کار کرد که از ورود آسیب و تاثیر بر اندیشه قضات جلوگیری شود.»

قاضی کرمی‌‌پورسیار به ملاحظاتی که قوه‌ی قضا در رابطه با محل خدمت قاضی با توجه به نوع آداب و رسوم رایج در کشور در نظر می‌گیرد اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد: «همین ملاحظات فرهنگی سبب شده است تا طبق آداب قوه قضائیه، که قاضی در شهر محل زندگی‌اش مستقیم به خدمت فرستاده نشود و محل کارش جایی باشد که خانواده‌اش زندگی نمی‌کنند. این مناسب و توجیه‌پذیر است که قاضی در شهری نسبتا دورتر با مردم ناآشنایی زندگی کند که ملاحظات و روابط اجتماعی تاثیری در کارش نداشته باشد. اگر قاضی صرفا در محل زندگی و یا جایی که به دنیا آمده است، مشغول به کار قضاوت باشد، ممکن است افراد آن شهر با مناسبات اجتماعی که دارند، بر ذهن و رفتار قاضی تاثیر بگذارند. و ناخواسته قاضی را از روند صحیح قانونی دور کنند. در عرف موجود قضائی کشور و تقسیم‌بندی قضات، اکثر قضاتی که قصد شروع به خدمت در دستگاه قضائی را دارند، برحسب سیاست‌های قضائی و تمایل خود قاضی مورد نظر، محل خدمت تعیین می‌شود. در این رابطه مسائل مربوط به دوری از خانواده و آسیب‌های ناشی از آن که در روند کاری قضاوت تاثیرگذار است مدنظر سیاست‌گذاران و مسئولین تقسیم قضات در کشور قرار گرفته است.»
مدرس دانشگاه در این‌باره ادامه می‌دهد: «در کشور خود ما که با وجود اقوام مختلف، تنوع فرهنگی نیز وجود دارد، مقوله‌ی تاثیر فرهنگ بر قضاوت مهم‌تر هم هست. برای نمونه یکی از همکارانم که زاده‌ی یکی از شهرهای جنوبی کشور است، چندی پیش به عنوان قاضی به یکی از شهرهای غربی کشور اعزام شد. متاسفانه تنها مدت کمی‌توانست به کار در آن منطقه بپردازد و به دلیل آداب و رسوم خاصی که در آن شهر حاکم بود، و تفاوت بسیاری هم با آداب و رسوم محل زندگی‌اش داشت، ناچار به انتقال از آن شهر شد. از این رو فرهنگ عمومی‌می‌تواند در حرفه‌ی قضاوت تاثیر چشمگیری داشته باشد. »
وی یادآور می‌‍شود: «وقتی در فرهنگ عمومی‌و اطلاعات حقوقی جامعه، ضعف و نقصان وجود داشته باشد، جامعه با تعصب بیشتری برخورد می‌کند و این نکته در کار قاضی تاثیر می‌گذارد. جوری که ممکن است مشکلاتی را نیز ایجاد کند. دولت باید از طریق سازمان‌های مردم‌نهاد، تلاش کند تا مشارکت‌ نهادهای مدنی، آموزش‌های شهروندان عادی و رعایت حقوق شهروندان را ارتقا دهد.»
قاضی کرمی‌پورسیار خاطرنشان می‌کند: «به اعتقاد من بخش بزرگی از ازدحام پرونده‌های کیفری مربوط به پایین بودن فرهنگ عمومی‌افراد است. این جمله به این معنی نیست که افراد خودشان باید مشکلاتشان را حل کنند و کار را به مراجع قضائی نسپارند، بلکه منظور این است که بسیاری از مشکلات با بالا رفتن فرهنگ عمومی‌حل خواهد شد و به جرم و تخلف نمی‌انجامد. در این صورت پرونده‌ی کمتری به اتاق قاضی هدایت خواهد شد چون به طور کلی از آمار جرم نیز به طور چشمگیری کاسته می‌شود. اگر سازوکارهای مدنی جامعه منظم باشد، بسیاری از جرایم پیش نخواهد آمد. به طور مثال اگر برای نوشتن یک قرارداد هر یک از طرفین برای خود وکیل داشته باشند، بسیاری از جرایم با این موضوع رخ نخواهد داد. بخش بزرگی از نداشتن وکیل مربوط به کمبود آگاهی است که باز مربوط می‌شود به فرهنگ عمومی‌مردم. رعایت همین نکته می‌تواند پرونده کمتری را به اتاق قاضی رهنمون کند. پرونده‌های دیگر با موضوعات دیگر نیز به همین ترتیب است و با بالا بردن سطح آگاهی و فرهنگی، می‌توان درمان خوبی برای درد جرم در جامعه داشت. به این ترتیب اهمیت پویایی نهادهای عمومی‌به خوبی روشن می‌شود.»
دکتر عباس کرمی‌پورسیار با اشاره به ارتباط فشار رسانه‌های معاند و فرهنگ جامعه در رابطه با قضاوت قضات در کشور می‌گوید: «در پرونده‌های مهم ملی و کشوری ممکن است نه تنها رسانه‌های داخلی که رسانه‌های معاند خارجی نیز بر اندیشه‌ی قضاوتی اثر بگذارند. بیشتر پرونده‌های دادگاه انقلاب اسلامی‌تهران و دادگاه‌های ویژه‌ی مفاسد اقتصادی و دادگاه‌های کیفری۱ از این قبیل است. نمونه‌های بارزش هم در پرونده‌های حقوق بشری، سیاسی و اغتشاشات داخلی است که در رسانه‌های معاند و اپوزیسیون خارجی، با انگیزه‌ی ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی‌ایران در صحنه‌های بین‌المللی، روند دادگاه را فرمایشی عنوان می‌کنند. و یا با تاثیر بر افکار عمومی‌داخلی و خارجی ایرانیان سعی دارند وانمود کنند که دادگاه ترتیبات قانونی را رعایت نمی‌کند و حقوق متهمین را رعایت نمی‌کند. این رسانه‌ها با ایجاد فشار روانی و تهدید بر قضات و دادگاه، سعی در منحرف کردن پرونده و جلوگیری از صدور رای متقن دارند، ولی به فضل خدا قضات محاکم ویژه‌ی ما با اقتدار و شایستگی در مقابل این هجمه‌ها ایستاده و با صدور آرای مستدل و مستند و بازدارنده عدالت را اجرا می‌کنند و از حیثیت قوه قضائیه و نظام جمهوری اسلامی‌ایران دفاع می‌کنند.»

تاثیر فرهنگ بر جرایم
فرهنگ عمومی‌می‌تواند در کاهش و یا افزایش جرایم تاثیر داشته باشد. این را می‌توان حتی در قضاوت و دادگاه‌ها نیز دید، چون در جوامعی که فرهنگ عمومی‌بیش از سایر جوامع رعایت می‌شود حتی جمعیت زندان‌ها نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد.
چندی پیش در شماره‌ی ۱۹ همین نشریه یعنی هفته‌نامه‌ی حامی‌عدالت، در صفحات ۲۰ تا ۲۳ گزارشی مبنی بر این موضوع منتشر شد. «مجازات و عدالت این سوی میله‌ها»، نام گزارشی بود که در ششم مهر امسال چاپ شد و به بررسی مجازات‌های دیگری که می‌توان به جای حبس در نظر گرفت و زوایای مختلف آن پرداخت. با برداشتی از این گزارش می‌توان گفت، فرهنگ عمومی‌هر جامعه حتی بر قضاوت قضات و اجرای بیشتر عدالت هم اثرگذار است. در بخشی از این گزارش آماری از شمار زندانیان در کشورهای مختلف ارائه شده است که نگاهی به آن نشان می‌دهد که در جوامعی که قوانین بیشتر و دقیق‌تر رعایت می‌شود و از کیفیت بالاتر زندگی برخوردار هستند، حتی زندانیان کمتری نیز وجود دارد تا جایی که در هلند بسیاری از زندان‌ها به پناهگاهی برای پناهجویان تبدیل شده است.
با توجه به آنچه گفته شد و با توجه به گفته‌های دکتر قرایی و دکتر اسدی مهماندوستی می‌توان نتیجه گرفت که فرهنگ عمومی‌نه تنها زندگی شخصی ما را ارتقا می‌بخشد که بر اجرای بیشتر عدالت در جامعه نیز اثر می‌گذارد. شاید بهتر باشد برای داشتن فرهنگی بهتر و والاتر از همین لحظه تلاش کنیم.

مطالعه بیشتر بستن

  رشوه، کمکاری، دروغ و بی ادبی؛ یکجا!

سمانه کارمند یکی از ادارات است. او شاهد رشوه‌خواری و برخی تخلفات از این دست در بین همکارانش بوده است. وقتی با او درباره‌ی فرهنگ عمومی‌و تاثیر آن بر زندگی مردم می‌پرسم، می‌گوید:

«به نظر من فرهنگ عمومی‌یعنی ادب و تربیتی که مردم دارند. رعایت ادب و تربیت مردم هم همان چیزی است که با آن بزرگ می‌شوند، از همان وقتی که به دنیا می‌آیند تا سالخوردگی. این ادب و تربیت را می‌شود در تمام جاهای زندگی مردم دید. یکی از آن جاها محل کار است. خود من در محل کار خودم شاهد همین نکته هستم. وقتی مراجعی کارش به اداره ما می‌افتد، هر مدیری که موظف است کار او را راه بیندازد، به نوعی متفاوت از دیگری برخورد می‌کند. حتی شاهد بوده‌ام که برخی با پیشنهاد رشوه و یا گرفتن آن، کار مراجع را راه انداخته‌اند! شاید برایتان جالب باشد، همکاری که چنین تخلفی انجام می‌دهد در رفتارهای دیگرش نیز تخلف وجود دارد و برخوردش با همکاران و مسائل دیگر نیز درست نیست. مثلا یکی از همکاران که شاهد رشوه‌گیری‌اش بوده‌ام، کم کاری هم می‌کند و دروغ هم می‌گوید. یک بار سر دروغی که گفته بود و نزدیک بود در کار برای خود من دردسر درست کند، کارمان به اتاق ریاست کشید. معمولا برخورد مودبانه‌ای هم ندارد و گاهی حرف زدنش هم دور از ادب است. می‌گویند خودش هم با پارتی‌بازی به استخدام اداره درآمده است. به نظر من تمام این‌ها مربوط می‌شود به فرهنگ ما که پایین باشد یا خیر.

مطالعه بیشتر بستن