فارکس و دام‌شرکت‌های هرمی

واژه Forex از تلفیق Foreign Exchange Market برگرفته شده که به معنی بازار تبادل ارزهای خارجی است. در فارکس اشخاص به مبادله و خرید و فروش ارزهای مهم دنیا می‌پردازند. فارکس یک بازار تلقی می‌شود و در واقع بزرگترین و شناورترین بازار مالی دنیا است که معاملات در آن روزانه از چندین تریلیون دلار تجاوز می‌کند. بر خلاف بازار بورس و بازارهای سنتی که در هر کشور محل مشخصی دارد، فارکس هیچگونه مقر و محل فیزیکی مشخص و متمرکزی ندارد و از طریق اینترنت ارزها و طلا مبادله می‌شود. از این رو فارکس را بازاری فرا بورسی نیز می‌نامند.

ویژگی‌های فارکس
بازار فارکس یکسری ویژگی‌های خاصی دارد که در هیچ بازار سنتی و بورسی وجود ندارد. این ویژگی‌ها باعث جذب سرمایه داران به این بازار شده است.
برخی از این ویژگی‌ها عبارتند از:
۱- امکان معامله در ۲۴ ساعت شبانه روز. بازار فارکس هر هفته روز ۲ شنبه باز شده و تا جمعه به صورت ۲۴ ساعت بدون تعطیلی، امکان فعالیت در آن وجود دارد. این در حالی است که بازار بورس در یک ساعات مشخصی باز شده و چند ساعت بعد بسته می‌شود. این ویژگی بازار فارکس برای مشتریان این امکان را فراهم می‌کند تا بعد از ساعات کاری خود به فعالیت در این بازار بپردازند.
۲- امکان معامله در هر نقطه از دنیا. با توجه به اینکه فارکس محل مشخصی ندارد، در هر نقظه از دنیا با دسترسی به اینترنت می‌توان در فارکس معامله کرد.
۳- امکان استفاده از حساب آزمایشی رایگان. برای اشخاص مبتدی این امکان وجود دارد که با باز کردن یک حساب آزمایشی علاقمندی خود به این بازار را آزمایش کنند.
۴- هزینه بسیار کم برای انجام معاملات.
۵- معامله‌کنندگان در بازار فارکس در هر لحظه می‌توانند تصمیم به خرید و یا فروش بگیرند.
۶- عدم نیاز به پرداخت مالیات و عوارض خرید و فروش ارز.
۷- فرصت‌های بی‌شمار معاملاتی. معامله‌کننده در فارکس می‌تواند در هر لحظه معامله کند. مثلا دلار خود را فروخته، یورو یا پوند یا طلا و … خریداری نماید.
نحوه معامله در بازار فارکس چگونه است؟
معامله در بازار فارکس، مانند بازار بورس توسط اشخاص صورت می‌گیرد ولی تراکنش‌ها و افتتاح حساب کاربری توسط کارگزاری‌ها انجام می‌شود که از طریق یک کانال بین بانکی به یکدیگر متصل شده و نقش واسطه بین خریدار و فروشنده را ایفا می‌کنند.
کارگزار در واقع شخص یا شرکتی است که واسطه یک معامله می‌شود و حق الزحمه یا کمیسیون خود را دریافت می‌کند.
بر اساس بند ۱۴ ماده ۱ قانون بازار اوراق بهادار کارگزار به شرح زیر تعریف شده است: “کارگزار/ معامله‌گر شخص حقوقی است که اوراق بهادار را برای دیگران و به حساب آنها و یا به نام و حساب خود معامله می‌کند.”
شرکت‌های کارگزاری انجام مبادلات ارزی، زیر نظر نهاد‌های نظارتی (رگولاتوری) فعالیت می‌نمایند. با توجه به ماهیت غیر متمرکز بازار فارکس، این سازمان‌ها با وضع قوانین و پیگیری فعالیت‌های کارگزاران، سعی دارند از بروز مشکلات و تخلفات گوناگون توسط آن‌ها جلوگیری نمایند. لازم به ذکر است که خود این نهادها، تحت نظارت دستگاه اقتصادی کشورهای مبدأ هستند.

وضعیت کارگزاری فارکس در ایران
در حال حاضر در کشور ما مجوز کارگزاری در فارکس برای هیچ شرکتی صادر نشده است و هیچ شرکتی حق انجام کارگزاری در فارکس را ندارد. بر طبق ماده ۳۳ قانون بازار اوراق بهادار شروع به فعالیت کارگزاری، به هر شکل و تحت هر عنوان، منوط به عضویت در کانون مربوط و رعایت مقررات این قانون و آیین نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی آن است. همچنین بر طبق بند ۱ ماده ۴۹ قانون بازار اوراق بهادار، هر شخصی که بدون رعایت مقررات این قانون تحت هر عنوانی به فعالیت‌هایی نظیر کارگزاری، معامله‌گری یا بازارگردانی که مستلزم اخذ مجوز است مبادرت نماید یا خود را تحت هر یک از عناوین مذکور معرفی نماید به حبس تعزیری از یک ماه تا ۶ ماه یا جزای نقدی معادل یک تا ۳ برابر سود به دست آمده یا زیان متحمل نشده یا هر دو مجازات محکوم خواهند شد.
با توجه به ممنوعیت کارگزاری فارکس در ایران، اشخاصی که تمایل به سرمایه‌گذاری در این بازار را دارند باید به کارگزاری‌های قانونی در کشور‎های دیگر مراجعه کنند. البته کارگزاری برخی کشورها مانند امارات متحده عربی، با بهره‌گیری از کارکنان فارسی زبان تلاش در جذب سرمایه ایرانی‌ها و تسهیل معاملات آنها در بازار فارکس می‌نمایند.
آیا فعالیت در بازار فارکس طبق قوانین ایران جرم محسوب می‌شود؟
برای پاسخ گویی به این سوال ابتدا باید نسبت به فعالیت فارکس اطلاعاتی داشته باشیم. فارکس به طور کلی ۲ فعالیت عمده دارد.
۱- کارگزاری
۲- انجام معامله

همانطور که گفته شد هیچگونه مجوزی برای فعالیت کارگزاری در بازار فارکس در ایران صادر نشده است لذا هرگونه اقدام به کارگزاری در بازار فارکس در ایران طبق قانون بازار اوراق بهادار جرم تلقی شده و مرتکب بر اساس ماده ۴۹ قانون بازار اوراق بهادار، به حبس تعزیری از یک ماه تا ۶ ماه یا جزای نقدی معادل یک تا ۳ برابر سود به دست آمده یا زیان متحمل نشده یا هر دو مجازات محکوم خواهند شد.

انجام معامله در فارکس
با توجه به ماده ۲ قانون مجازات اسلامی هیچ عملی جرم تلقی نمی‌شود مگر اینکه در قانون برای آن مجازات تعیین شده باشد. در هیچ یک از قوانین جزایی کشور معامله در فارکس جرم انگاری نشده است و صرفاً سازمان بورس در تاریخ ۱۶/۰۱/۹۰ با صدور اعلامیه فعالیت تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی فعال در بازار فارکس را غیر قانونی اعلام کرده است. در قسمتی از این اطلاعیه آمده است « بدین وسیله به اطلاع عموم هموطنان عزیز به ویژه صاحبان پس اندازها و فعالان بازار پول و سرمایه می‌رساند فعالیت تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی که با معرفی خود به عنوان یکی از فعالان بازار ارز خارجی (forex)، فرا بورس بین‌الملل و بورس‌های خارجی هموطنان محترم را در اقصی نقاط کشور به سرمایه‌گذاری در این گونه فعالیت‌ها دعوت می‌کنند و مدعی سود‌آوری سرشار در این بازارها هستند، غیر قانونی است و هیچ گونه مجوزی از بانک مرکزی و سازمان بورس و اوراق بهادار دریافت نکرده اند.»

آیا اساسا سازمان بورس اجازه وضع قانون برای ممنوعیت فارکس را دارد یا خیر؟
یکی از مهم‌ترین مسائل حقوقی فارکس پاسخ گویی به این سوال است. واضح است که طبق قانون اساسی تنها مرجع قانونگذاری در

مطالعه بیشتر بستن