گام بلند قوه قضائیه برای هوشمندسازی و تسهیل دسترسی مردم به عدالت

علیرضا سزاوار: در هفته ای که گذشت رئیس قوه قضائیه، سه روز پیاپی و در سه آیین مختلف سخنرانی کرد. نشست با اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در روز ۲۵ آبان ماه، جلسه شورای عالی قوه قضائیه در روز ۲۶ آبان ماه و پنجمین نشست اعضای شورای راهبری دادرسی الکترونیکی در روز ۲۷ آبان ماه؛ از مراسمی بودند که آیت الله رییسی در راس آنها حضور داشت. استفاده از فنّاوری اطلاعات برای حرکت به سوی قوه قضائیه هوشمند و راه‎اندازی هزار و ۴۰۰ اتاق دادرسی الکترونیک از اخبار مهم قوه قضائیه در هفته گذشته بود.

آیت الله سید ابراهیم رئیسی که عصر روز ۲۵ آبان ماه میزبان اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی بود، تعامل همه ارکان حاکمیت را در رفع مشکلات مردم و افزایش اقتدار ملی و پیشرفت کشور مؤثر دانست و اعلام کرد که ایران قوی در پرتو همکاری و همدلی دولت، مجلس و قوه قضائیه شکل می‌گیرد.
رئیس قوه قضائیه در کنار اصلاح نظام بودجه ریزی، اصلاح نظام مالیاتی در کشور را نیز از ضرورت‌های کشور دانسته و با تاکید بر لزوم جامع نگری در تدوین برنامه هفتم توسعه گفت که باید برنامه هفتم توسعه متفاوت از برنامه‌های قبل باشد و با نگاه عمیق و دقیق تدوین شود.

کاهش هزینه‌های دادرسی مردم
وی با اشاره به اهمیت هم اندیشی مجلس و قوه قضائیه در پیشبرد کار‌ها تصریح کرد: اگر اقتصاد، امنیت، فرهنگ و نظام اداری کارآمد و قدرتمندی داشته باشیم دشمن مأیوس می‌شود و عقب نشینی او حتمی خواهد بود.
آیت الله رئیسی با تأکید بر لزوم اصلاح ساختار بودجه در کشور، نقش کمیسیون برنامه و بودجه در این کار را مهم و محوری دانست و اظهار داشت: استقرار «بودجه ریزی مبتنی بر عملکرد» یک ضرورت است و می‌تواند سازوکار‌ها و سازمان‌ها را به مسیر درست مصرف سوق دهد و در حسابرسی و حساب‎کشی و نظارت نیز نقش مؤثری خواهد داشت.
رئیس دستگاه قضا گفت: دسترسی مردم به عدالت باید تسهیل شود و یکی از راه‌های تحقق آن کاهش هزینه‌های دادرسی مردم است که ما موافق هر چه کمتر شدن آن هستیم. در عین حال بر اساس آموزه‌های دینی و فرمایش امیرالمومنین علیه السلام باید نیاز قاضی هم برآورده شود تا در انجام مسئولیت، کارکنان قوه قضائیه مشکل معیشت نداشته باشند که انتظار داریم مجلس در تنظیم بودجه‌های سالانه به این مسئله توجه نماید.
تخلفات اصل ۴۴ قانون اساسی
آیت الله رئیسی با اشاره به امکان کاهش هزینه‎های اجتناب‎پذیر دولت، تصریح کرد: کمیسیون برنامه و بودجه مجلس می‌تواند با بازنگاه دقیق در بودجه همه دستگاه‌های اداری دارای ردیف بودجه، شرایط کاهش هزینه‌های آن‌ها را با حفظ افزایش بهره وری آن‌ها فراهم کند.رئیس قوه قضائیه در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به فروش اموال مازاد دستگاه‌های دولتی بر استمرار این فرایند تأکید کرد و گفت: فروش اموال مازاد دولت یکی از منابع برای تأمین بودجه و اعتبارات مورد نیاز کشور است که درآمد‌های حاصل از آن باید برای کار‌های بزرگ و ماندگار مصرف شوند.
آیت الله رئیسی افزود: قطع مصرف منابع بین نسلی و هدایت آن‌ها به صندوق توسعه ملی از تدابیر مورد تأکید مقام معظم رهبری است که باید با اهتمام مضاعف پیگیری شود، زیرا این منابع و سرمایه‌های عظیم متعلق به همه ملت و پشتوانه‌ای برای تضمین آینده کشور هستند.
رئیس قوه قضائیه در بخش دیگری از سخنانش به اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی و روند اجرای خصوصی‌سازی در کشور اشاره کرد و برخی تخلفات و مشکلات به وجود آمده به خاطر واگذاری‌ها را ناشی از اشکالات ساختاری و برخی ر ا رفتاری دانست.

با زندان امکان پرداخت دِین فراهم نمی‌شود
رئیس قوه قضائیه از مجلس و اعضای کمیسیون برنامه و بودجه مجلس نیز خواست تا با اصلاح قوانین و مقررات ناقص در اصلاح ساختار‌های مرتبط با خصوصی‌سازی و تقویت سازوکار‌های آن اقدام نماید. رئیس دستگاه قضا در خصوص اصلاحات صورت گرفته در قوانین مربوط به پرداخت مهریه که نظرات متفاوتی را در پی داشت، تاکید کرد: مهریه حق زوجه است که مرد باید پرداخت کند و بر اساس نصّ قانون اگر کسی با فریبکاری بخواهد از پرداخت این دِین فرار کند، حتماً مجازات خواهد شد.
آیت الله رئیسی با بیان این که فرار از دِین خودش یک جرم است، در عین حال تصریح کرد: اگر فردی در پرداخت مهریه مُعسر و ناتوان بود، با زندان امکان پرداخت دِین فراهم نمی‌شود بلکه باید با تقسیط و ایجاد برخی تسهیلات، زمینه‌ای فراهم شود که دِین خود را بپردازد. رئیس قوه قضائیه در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به اقدامات صورت گرفته برای بازگشت ارز‌های صادراتی و وارداتی اظهار داشت: قوه قضائیه در کنار برخورد با تخلفات و بازگرداندن ارزها، آسیب شناسی جامعی در این زمینه انجام داده که چه کسانی و با چه روش‌هایی ارز‌ها را دریافت کرده و بازنگردانده‌اند و تصریح کرد این گزارش به زودی در اختیار دولت و مجلس قرار می‌گیرد تا با اصلاح ساختار‌ها و روندها، زمینه فعالیت اقتصادی بازرگانان و صادرکنندگان و واردکنندگان واقعی فراهم شود.

بازگشت اموال به یغمارفته بیت‎ المال
رئیس قوه قضائیه در پایان سخنانش در این مراسم با تأکید بر این که باید مهم‌ترین دغدغه ما رفع مشکلات مردم و بازگشایی گره از کار و زندگی آن‌ها باشد، اظهار داشت: هیچ مشکل لاینحلی در کشور وجود ندارد و باور ما این است که همه مشکلات به دست توانای جوانان عزیز و نخبگان و مدیران باکفایت و شجاع قابل حل است و امیدبستن به خارجی‌ها و نگاه کردن به اخم‌ها و لبخند‌های آن‌ها خطایی راهبردی است. آیت الله رئیسی دستگاه قضائی را دستگاهی حاکمیتی معرفی کرد که هزینه آن باید از بیت المال تامین شده و نباید به دنبال فعالیت اقتصادی و درآمد مستقل باشد و تاکید کرد آورده قوه قضائیه هم برای نظام، در اجرای عدالت، حل و فصل خصومت‌ها و بازگشت اموال به یغمارفته بیت‎ المال است.

کاهش تراکم در مراجع قضائی
آیت الله سید ابراهیم رئیسی در جلسه صبح روز ۲۶ ابان شورای عالی قوه قضائیه هم با اشاره به اعلام شرایط ویژه برای مقابله با کرونا در کشور، تصریح کرد: شرایط موجود اجرای قاطع مصوبات ستاد ملی مقابله با کرونا از موضع حاکمیتی و نظارت بر این فرایند را می‌طلبد و نظارت بر اجرا، شرط موفقیت این تصمیمات است.
رئیس قوه قضائیه با تقدیر از فداکاری و تلاش‌های شبانه روزی کادر درمانی و پزشکی کشور، رعایت کامل همه دستورالعمل‌ها و شیوه نامه‌های بهداشتی از سوی مردم را بهترین کمک به کادر درمان در این شرایط دانست. آیت الله رئیسی با تأکید بر رعایت اصول بهداشتی در قوه قضائیه نیز به مدیران دستگاه قضائی توصیه کرد برای کاهش تراکم در مجموعه اداری و مراجع قضائی برنامه ریزی کنند تا ضمن حفظ سلامتی خود، اصحاب دعوا و ارباب رجوع، اجازه ندهند روند دادرسی دچار وقفه یا اختلال شود.

جرایم تروریست‌ها مشمول مرور زمان نمی‌شود
وی با بیان این که مسئله کرونا دغدغه مردم شده است و نمی‌توان از جان مردم و سلامت مردم گذشت، متذکر شد: مسائل و مشکلات مربوط به مقابله با کرونا باید با اولویت دنبال شود و دادستان کل کشور به عنوان عضو ستاد ملی مقابله با کرونا و سازمان بازرسی کل کشور باید مشکلات و کمبودهای این حوزه و مأموریت‌هایی را که بر عهده دستگاه قضائی قرار دارد، پیگیری کنند.
آیت الله رئیسی در بخش دیگری از سخنانش با تقدیر از سربازان گمنام امام زمان (عج) در دستگیری عناصر تروریست و اقدام اخیر سپاه در انهدام مواضع گروهک‎‌های ضد انقلاب در غرب کشور، گفت که پیام این اقدامات آن است که جرایم تروریست‌ها مشمول مرور زمان نمی‌شود. رئیس قوه قضائیه با بیان این که هیچ نقطه‌ای برای تروریست‌ها امن نخواهد بود و در هر زمانی در هر کجا که باشند، به دست عدالت گرفتار خواهند شد، بر افزایش روزافزون اقتدار امنیتی و انتظامی و قضائی تأکید کرد تا مردم اطمینان یابند دشمنان قسم خورده این مرز و بوم هیچ کاری نمی‌توانند انجام دهند.

تخریب چهره‌های انقلابی شاغل در دستگاه قضا
آیت الله رئیسی با اشاره به نابسامانی وضعیت اجتماعی و اقتصادی آمریکا، اظهار داشت: آمریکایی‌ها می‌خواستند تصویری دموکراتیک از خود در جوامع نشان دهند اما انتخابات اخیرشان یک رسوایی بزرگ برای آنها به وجود آورد که پوسته نمایش دموکراسی را کنار زد و چهره واقعی آمریکا را برملا کرد.
آیت الله رئیسی با تأکید بر این که لبخندها و شیرینی‌های آمریکایی حلاوتی در کام مردم ما ایجاد نمی‌کند و باید مقابل نظام سلطه با قدرت ایستاد، ادامه داد: ارسال پالس‌های غلط برای آمریکایی‌ها پیام ملت ایران نیست و پیام ملت ما به تبعیت از رهبر معظم انقلاب، مقاومت و ایستادگی فعال و تولید قدرت در حوزه امنیت و اقتصاد و نمایش اقتدار ایران در همه عرصه هاست. وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به تلاش‌های دشمنان برای تخریب چهره‌های انقلابی در دستگاه قضا، گفت: قضات با صلابت و شجاع که از حقوق مردم و حاکمیت دفاع می‌کنند و با عمل به موازین شرع و قانون عدالت را اجرا می‌کنند و نمی‌گذارند حقی ضایع شود، مورد حمایت مدیریت دستگاه قضائی هستند. رئیس قوه قضائیه در پایان این مراسم تصریح کرد: دشمن می‌خواهد با عملیات روانی و فضاسازی رسانه‌ای چهره قضات شجاع و مقتدر را مخدوش کند اما این قضات مورد اعتماد و سرمایه‌های اصلی قوه قضائیه هستند و همواره از آنها حمایت خواهیم کرد.

حرکت به سوی قوه قضائیه هوشمند
آیت‎الله رئیسی صبح روز ۲۷ آبان هم در پنجمین نشست اعضای شورای راهبری دادرسی الکترونیکی سخنرانی کرد و تسهیل دسترسی مردم به عدالت را از وظایف مهم دستگاه قضائی در دوره تحول دانست. ایشان در همین راستا از وزارت ارتباطات و فنّاوری اطلاعات خواست که برای ارائه هر چه بهتر خدمات عمومی و رفع مشکلات مردم در دسترسی آسان و سریع به عدالت، اقدامات لازم برای افزایش پهنای باند، کاهش تعرفه‌های خدمات و بهبود خدمات الکترونیکی را انجام دهد. رئیس قوه قضائیه استفاده از فنّاوری اطلاعات برای حرکت به سوی قوه قضائیه هوشمند را ضروری دانست و از راه‎اندازی هزار و ۴۰۰ اتاق دادرسی الکترونیک به عنوان گامی بزرگ و قابل تقدیر یاد کرد که تسهیل دسترسی مردم به عدالت و افزایش رضایتمندی عمومی از دستگاه قضائی را در پی خواهد داشت.

ایجاد بانک اطلاعاتی جامع، دقیق و به روز
آیت‎الله رئیسی در ادامه سخنانش از صداوسیما خواست که مردم را نسبت به خدمات الکترونیکی قوه قضائیه را آگاه کند تا از این خدمات هر چه بیشتر استفاده کنند و با اشاره به کاهش یک میلیونی مراجعات مردمی به دستگاه قضائی به دلیل استفاده از این خدمات در ایام شیوع بیماری کرونا، گفت که ارتقاء خدمات کاهش‌دهنده حضور مردم در دادگستری‌ها و دیگر مراجع قضائی باعث رفاه و آسایش خاطر آن‌ها می‌شود. رئیس قوه قضائیه با تأکید بر همکاری همه بخش‌های حاکمیتی برای شکل‌گیری دولت الکترونیک در کشور، اظهار داشت: دولت الکترونیک ضرورت امروز ماست که اگر می‌خواهیم شکل بگیرد، باید ارتباط همه سازمان‌ها و دستگاه‎ها با یکدیگر سازمان یافته باشد و راضی شوند که در تبادل اطلاعات با هم همکاری کنند. آیت‎الله رئیسی «ایجاد بانک اطلاعاتی جامع، دقیق و به روز» را از الزامات شکل‌گیری دولت الکترونیک دانست و افزود: ارتباط همه بخش‌های دارای بانک اطلاعاتی و ذخیره‌سازی اطلاعات انبوه و قابل دستیابی برای مسئولان کشف جرم و تحقیق و قضات، برای انجام دادرسی الکترونیک ضروری است.

تجهیز دفاتر خدمات قضائی به فیبر نوری
رئیس قوه قضائیه تصریح کرد: یکی از علت‎های اصلی این که تاکنون دولت الکترونیک در حد انتظار تحقق نیافته، امساک و خودداری دستگاه‎ها از ارائه اطلاعات است و هر چه تعاملات و ارتباطات دستگاه‎ها و پیوستگی بانک‎های اطلاعاتی در حوزه‎های مختلف مثل نظام بانکی و سازمان مالیاتی و گمرکات بیشتر باشد، کار‌ها بهتر پیش می‌رود. وی همچنین خاطرنشان کرد: به روزرسانی و تجهیز دفاتر خدمات قضائی به فیبر نوری، سرعت اتصال این دفاتر به دستگاه‎های ذیربط را افزایش می‌دهد و حتماً در تسهیل کار مردم و کاهش شکایات تأثیر خواهد داشت.

۳۰۰۰ اتاق دادرسی الکترونیک
آیت‎الله رئیسی «اعتبارسنجی اسناد» و «احراز هویت» را از موضوعات مهم در ارتقاء نظام دادرسی دانست و تأکید کرد: احراز هویت برخط و تسریع در استعلامات، پشتوانه ضابطان قضائی و قوه قضائیه در دادرسی سریع و عادلانه خواهد بود.
رئیس قوه قضائیه در پایان این مراسم ابراز امیدواری کرد با همکاری و هماهنگی همه بخش‌های حاکمیتی برای توسعه دادرسی به لحظه در کشور، اتاق‌های دادرسی الکترونیک تا پایان سال جاری به ۳ هزار اتاق پیش‌بینی شده در برنامه مرکز آمار و فنّاوری اطلاعات قوه قضائیه برسد.

مطالعه بیشتر بستن