مقابله با تروریست‌ها از چند جبهه

علیرضا سزاوار: قدرت های بزرگ به صورت مشخص در زمینه حقوق بین الملل در حال عمل
به استانداردهای دوگانه هستند. یعنی در برابر یک موضوع واحد به دوگونه و متضاد از همدیگر تصمیم می گیرند. همه تصمیمات هم حول محور منافع نامشروع آنهاست. یعنی اگر تروری در رابطه با فرد یا گروهی که قدرت های بزرگ با آن مخالف‌اند رخ دهد، سیاست سکوت و بایکوت خبری موضوع را انتخاب می کنند. اینها بخشی از انتقادات احمد مومنی‌راد، استاد حقوق دانشگاه تهران در گفتگو با «حامی عدالت» در زمینه پیگیری حقوقی ترور شهید فخری زاده است.

آقای دکتر، اگر بخواهیم به ماجرای ترور شهید فخری زاده از منظر حقوق بین الملل نگاه کنیم، چه می‌توان گفت؟
«متاسفانه روز جمعه ما یکی از بهترین فرزندان این کشور را از دست دادیم. یک دانشمندی که عمر پربرکت خود را در راه اهداف علمی برای کشور گذاشته بود. شهید محسن فخری زاده معاون وزیر دفاع و رییس سازمان پژوهش و نوآوری این وزارت‌خانه.
ما حدود ۲۰ کنوانسیون حقوق جهانی و منطقه ای راجع به تروریسم داریم. می توان گفت اولین کنوانسیون سال ۱۹۳۷ در ژنو به تصویب رسید. کنوانسیون ممانعت و مجازات تروریسم. از آن زمان تا حالا که حدود ۸۰ سال می گذرد متاسفانه ما کماکان در سطح دنیا شاهد اقدامات تروریستی هستیم. هم تروریسم دولتی داریم و هم تروریسم گروهها و افراد را داریم. متاسفانه حقوق بین الملل نتوانسته در این مورد به یک ساز و کار مشخصی در این رابطه دست پیدا کند و شورها را ملزم کند که دست از این اقدامات بردارند.
بعضی از کشور‌ها به طور مشخص ترور را در دستور کار خود دارند و هیچ ابایی هم ندارند از اینکه عنوان کنند ما ترور می کنیم. ما تعریف تروریسم را اینگونه داریم که بر اساس بند اول از ماده یک کنوانسیون ۱۹۳۷ ژنو اقدامات کیفری علیه یک دولت با هدف ایجاد وحشت در اشخاص و گروههای خاص یا در سطح جامعه، تروریسم است. طبیعتا تروریسم با هر اقدامی ۲ هدف دارد. هدف اول گرفتن جان انسان یا انسان های مشخص شده است و هدف دوم که مهم‌تر است، هدف قرار دادن امنیت افراد و امنیت جامعه است؛ یعنی امنیت سیاسی، روانی و حتی اقتصادی یک جامعه را نشانه می گیرد.
راجع به شهید محسن فخری زاده، مطلع هستید که در ۲ نوبت این شهید عزیز از طرف مقامات رژیم اشغالگر قدس مورد تهدید قرار گرفته بود. این مقامات با ذکر نام، ایشان را تهدید به ترور کرده بودند. طبیعتا اقدام رژیم صهیونیستی گرچه هنوز تایید رسمی نشده اما مسئولیت برعهده نگرفتن آنها ناشی از ترس و وحشت آنهاست. درواقع پیش از این دو نخست وزیر این کشور این شهید عزیر را از طرف سازمان اطلاعاتی موساد تهدید به ترور کرده بودند.»

باتوجه به اینکه هنوز ایالات متحده و رژیم صهیونیستی مسئولیت این ترور را برعهده نگرفته اند، ما چه اقدامی می توانیم بکنیم؟ روز شنبه ۸ آذر هم روزنامه نیویورک تایمز به نقل از ۳ مقام اطلاعاتی موساد اعلام کرد که این ترور کار رژیم صهیونیستی است. در این مورد چه پیگیری حقوقی می توان کرد؟
«همه قراین و شواهد حاکی از این است که رژیم صهیونیستی این کار را انجام داده است. البته احتمال زیاد موساد این کار را توسط عوامل داخلی انجام داده است. یعنی عناصری از منافقین، از گروههای تجزیه طلب، از گروههای معارض و مخالف جمهوری اسلامی که در داخل کشور فعال هستند با آمریت رژیم صهیونیستی این ترور را انجام داده اند.
طبق اعلامی که قبلا رژیم صهیونیستی انجام داده است، شواهد حاکی از آمریت رژیم صهیونیستی است و ما نباید منتظر چیز دیگری باشیم. ما باید اقدامات خود را در رابطه با خون این شهید عزیز انجام دهیم. انتقام هم باید به گونه ای باشد که بسیار کوبنده، شدید و پشیمان کننده باشد.
می دانید که این اولین اقدام رژیم صهیونیستی نیست و قبلا تعداد زیادی از شهدای هسته و دیگر شهدا را در این رابطه از دست داده ایم. به صورت مشخص شهدای هسته را هم عوامل موساد در داخل کشور ترور کردند. به هر حال ما باید کوبنده و پشیمان کننده پاسخ دهیم. الان ما در مسایل دفاعی خود به گونه ای پیشرفت کرده ایم که اقتدار جهانی و منطقه ای ما را همه دنیا شاهد هستند. همین گنبد آهنین که صهیونیست‌ها ادعا می کردند بر سر شهر های این رژیم کشیده شده و حریف هر موشکی هستند، تو خالی درآمد.
یمنی‌ها هم الان به این نقطه رسیدند که در جنگی که عربستان و امارات علیه مردم یمن به راه انداختند، می توانند با فناوری پاسخ دهند. من فکر می کنم که سفری که نتانیاهو مخفیانه به عربستان داشت و البته افشا شد، بی رابطه با موضوع ترور شهید فخری زاده نیست. چون اینها منافع مشترک دارند و هماهنگ با همدیگر عمل می کنند. طبیعتا اینها به وحشت افتاده‌اند و برای دفاع از خود هر کاری می کنند. ما هم امکان این را داریم که آنها را از کرده خود پشیمان کنیم.»

دکتر برای مقابله با تروریست‌ها از بعد حقوقی می توانیم از مجامع بین المللی استفاده کنیم؟ ایا می توان به نتیجه خروجی از مجامع حقوقی امید داشت؟
«بله می توانیم اقداماتی انجام دهیم ولی مجامع بین المللی متاسفانه خیلی در عمل کارآیی ندارند. به طور جدی جای سوال دارد که پیگیری ما از مجامع حقوقی چقدر مثمر ثمر باشد. فرض بفرمایید که نهادهای بین المللی، شورای حقوق بشر یا تشکیلات شورای امنیت و مجمع عمومی و کمیته مبارزه با تروریسم سازمان ملل یا نهاد های دیگر؛ مجامعی هستند که ما می توانیم به آنها مراجعه کنیم. در این نهاد های بین المللی می توانیم طرح دعوا و طرح مسئله کنیم اما سابقه این نهادها نشان داده که با توجه به نفوذی که صهیونیست‌ها در این محافل دارند، گرچه قطع نامه های متعددی هم در ابعاد مختلف علیه صهیونیست‌ها صادر شده ولی این رژیم به هیچ کدام از این قطعنامه‌ها اعتنایی نکرده است.
عجیب است ما در دنیا با یک رژیمی طرف هستیم که به هیچ موردی از حقوق بین الملل پایبند نیست. شورای امنیت سازمان ملل هم که خود را مکلف به حفظ صلح و امنیت جهان می داند، ناتوان از مقابله با رژیم صهیونیستی است. در حقیقت شاید بتوانیم بگوییم که رژیم صهیونیستی در واقع بخشی از قدرت و حاکمیت ایالات متحده را تشکیل می دهد.
چطور می شود که شورای امنیت این همه قطعنامه صادر می کند و این رژیم در مناطق تحت سیطره خود هر روز اقدامات مجرمانه می کند و مورد تحریم شورای امنیت قرار نمی گیرد. این رژیم بارها رهبران حماس، جهاد اسلامی، حزب الله و دانشمندان ایرانی را ترور کرده ولی هیچ اقدامی علیه اقدامی علیه آنها صورت نگرفته است. قضیه روشن است؛ ما هیچ امیدی به سازمان ملل و شورای امنیت نداریم و ما باید اقدامات خود را در چند سطح و به موازات یکدیگر انجام دهیم. هم اقدامات سیاسی، دیپلماتیک هم اقدامات دفاعی امنیتی و هم اقدامات حقوقی. این دقیقا یک ترور شبیه به ترور شهدای هسته ای بود. مجامع بین المللی چه کردند؟ یا چه می توانند بکنند در قبال این مسئله؟
حقوق بین الملل دستاورد های خوبی برای بشریت داشته اما برای ما هرچه که نگاه می کنیم می بینیم که سلطه سیاست، قدرت و ثروت و سیطره آن بر حقوق بشر و حقوق بین الملل اثبات شده است.
قدرت های بزرگ به صورت مشخص در حال عمل به استانداردهای دوگانه هستند. یعنی در برابر یک موضوع واحد به دوگونه و متضاد از همدیگر تصمیم می گیرند. همه تصمیمات هم حول محور منافع نامشروع آنهاست. یعنی اگر تروری در رابطه با فرد یا گروهی که قدرت های بزرگ با آن مخالف اند، سیاست سکوت و بایکوت خبری موضوع را انتخاب می کنند. از طرف دیگر از فردی که در جبهه آنهاست، مورد هدف قرار گیرد؛ تمام دنیا را برای مقابله با این اتفاق بسیج می کنند از دولت‌ها گرفته تا شبکه های اجتماعی. این استاندارد دوگانه به طور کامل در مسایل مختلف مشاهده می شود. در حقوق بین الملل و حقوق بشر بخصوص این دوگانه‌ها بسیار است.»

چه کنوانسیون های مهمی برای مقابله با ترور وجود دارد که ما می توانیم به آنها مراجعه کنیم؟
«در ابعاد مختلف کنوانسیون های متفاوتی داریم. مثلا کنوانسیون جرایم و اقدامات مشخص را داریم که در ۱۹۶۳ تصویب شد. کنوانسیون ممانعت از تصرف غیرقانونی هواپیما را داریم مصوب ۱۹۷۱، که البته این به کار ما نمی آید.
کنوانسیون ممانعت و مجازات علیه افراد مصون از حیث بین المللی مصوب ۱۹۷۳ نیویورک را داریم. معاهده بین المللی علیه گروگانگیری ۱۹۷۹، معاهده حفاظت فیزیکی ۱۹۸۰ و همینطور معاهده های دیگری را داریم. کنوانسیون جلوگیری از بمب گذاری های تروریستی مصوب ۱۹۹۷، کنوانسیون جلوگیری از تامین مالی تروریسم مصوب ۱۹۹۹ از دیگر معاهده های مهم در این زمینه است.
اما مسئله این است که بسیاری از گروههای تروریستی در سوریه و عراق و افغانستان را آمریکا بوجود آورد و حمایت کرد. وقتی ما این همه معاهده داریم که باید از تامین سرمایه تروریسم جلوگیری شود، یا از اقدامات علیه مسئولان یک کشور خودداری شود و بعد کمیته ضد تروریسم هم بر اساس قطعنامه ۱۳۷۳ تشکیل شده در شورای امنیت، ولی این همه هیچ اقدام عملی نداشته است. »

مطالعه بیشتر بستن