ادامه از صفحه قبل :

مضاعفی برای دارنده آن است که در قانون پیش‌بینی شده است؛ مانند قابلیت تعویض و تبدیل این اوراق به سهام. درواقع اوراق قرضه مرکب یکی از انواع ابزارهای تأمین مالی است که بر اساس تشخیص دارنده آن، قابلیت تعویض یا تبدیل به سهام عادی را دارد. دارندگان این نوع از اوراق قرضه می‌توانند در صورت سودآور شدن شرکت، با سهامدار شدن در شرکت از سود حاصله استفاده نمایند. پس از سهامدار شدن دارندگان اوراق قرضه، بازپرداخت اوراق قرضه نیز منتفی می‌شود.

در ماده ۶ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰/۶/ ۱۳۷۶ و ماده ۳۹ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸/ ۱۰/ ۱۳۹۸ نیز امکان صدور اوراق مشارکت مرکب پیش‌بینی شده است؛ بدین‌صورت که صرفاً شرکت‌های سهامی عام پذیرفته‌شده در سازمان بورس اوراق بهادار با تائید قبلی سازمان مذکور و رعایت ضوابط مزبور می‌توانند اوراق مشارکت قابل‌تبدیل و تعویض با سهام منتشر کنند.
کلیه معاملات ثانویه اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار اسلامی (صکوک) از قبیل اوراق مرابحه و اسناد خزانه اسلامی صرفاً از طریق بورس یا بازار خارج از بورس موضوع قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران انجام می‌شود (قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب ۱/ ۲/ ۱۳۹۴).
در این نوشتار به تبیین تفاوت اوراق قرضه و اوراق مشارکت قابل‌تعویض و تبدیل به سهام پرداخته شده است.

۱. مقایسه اوراق قرضه و اوراق مشارکت
تبیین مقایسه اوراق قرضه و اوراق مشارکت با بیان تعریف و اوصاف این اوراق به دست می‌آید.

۱. ۱. اوراق قرضه
تعریف ورقه قرضه: ورقه قابل معامله‌ای است که معرف مبلغی وام است با بهره معین که تمامی آن یا اجزای آن در موعد یا مواعد معینی باید مسترد گردد (ماده ۵۲ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۲۴. ۱۲. ۱۳۴۷).
حقوق صاحبان اوراق قرضه: دارندگان اوراق قرضه در اداره امور شرکت هیچ‌گونه دخالتی نداشته و فقط بستانکار شرکت محسوب می‌شوند (ماده ۵۳ ل.ا.ق.ت.).
ناشر اوراق قرضه ساده و مرکب: صرفاً برای شرکت سهامی عام این امکان وجود دارد (ماده ۵۱ ل.ا.ق.ت.).
خلاف شرع اعلام گردیدن صدور اوراق قرضه: نظریه شماره ۲۰۵۱۸. ۳۰. ۸۵ مورخ ۲۸. ۱۱. ۱۳۸۵ شورای نگهبان «معامله اوراق قرضه مذکور در ماده (۵۲) قانون تجارت (منظور همان ماده ۵۲ لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۲۴. ۱۲. ۱۳۴۷ می‌باشد) ازاین‌جهت که وام مذکور در آن مشتمل بر بهره است خلاف موازین شرع شناخته شد».

۱. ۲. اوراق مشارکت
تعریف اوراق مشارکت: اوراق بهادار بانام یا بی‌نامی است که به‌موجب این قانون به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین منتشر می‌شود و به سرمایه‌گذارانی که قصد مشارکت در اجرای طرح‌های موضوع ماده (۱) را دارند واگذار می‌گردد (ماده ۳ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰. ۶. ۱۳۷۶).
به‌عبارت‌دیگر اوراق مشارکت؛ اوراق بهاداری است که مطابق قوانین و با مجوز بانک مرکزی یا سازمان بورس، به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین و برای تأمین بخشی از منابع مالی موردنیاز طرح‌های موضوع این آیین‌نامه منتشر و عرضه عمومی می‌گردد (بند (۶) ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).
حقوق صاحبان اوراق مشارکت: دارندگان این اوراق به نسبت قیمت اسمی و مدت‌زمان مشارکت در سود حاصل از اجرای طرح مربوط شریک خواهند بود (ماده ۳ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰. ۶. ۱۳۷۶).
برای ایجاد جاذبه جهت سرمایه‌گذاری در خرید اوراق مشارکت، قسمتی از منافع؛ مانند اوراق قرضه، به‌طور معین به صاحب اوراق مشارکت؛ در قالب سود علی‌الحساب، پرداخت می‌شود و قسمتی از منافع؛ در قالب سود قطعی، به سود ناشی از موضوع مشارکت بستگی دارد (تبصره ماده ۵ و ماده ۷ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰. ۶. ۱۳۷۶).
بازپرداخت اصل مبلغ و سود علی‌الحساب اوراق مشارکت، توسط ناشر تضمین می‌شود (ماده ۵ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰. ۶. ۱۳۷۶).
هرگونه افزایش هزینه‌های طرح که طی دوران مشارکت از محل منابع ناشر تأمین می‌شود، منجر به کاهش سهم‌الشراکه دارندگان اوراق نمی‌شود. هر میزان از افزایش هزینه‌های طرح که به تأیید امین ناشی از تغییر شرایط اقتصادی و تغییر مقررات و غیره باشد، به‌عنوان آورده ناشر محاسبه می‌شود (ماده ۲۳ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰. ۶. ۱۳۷۶).
ناشر اوراق مشارکت ساده: (۱) دولت، شرکت‌های دولتی، شهرداری‌ها، مؤسسات و نهادهای عمومی و غیردولتی و مؤسسات عام‌المنفعه و شرکت‌های وابسته به دستگاه‌های مذکور؛ (۲) شرکت سهامی عام؛ (۳) شرکت سهامی خاص؛ (۴) شرکت تعاونی تولید (نه توزیع) (ماده ۱ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰. ۶. ۱۳۷۶).
تعاونی تولیدی، تعاونی است که مجوز تولید از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی دارد (بند (۱۵) ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸). «تعاونی‌های تولید» شامل تعاونی‌هایی است که در امور مربوط به کشاورزی، دامداری، دام‌پروری، پرورش و صید ماهی، شیلات، صنعت،‌معدن، عمران شهری و روستایی و عشایری و نظایر این‌ها فعالیت می‌نمایند (ماده ۲۶ قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳. ۶. ۱۳۷۰). «تعاونی‌های توزیع» عبارت‌اند از تعاونی‌هایی که نیاز مشاغل تولیدی و یا مصرف‌کنندگان عضو خود را در چهارچوب مصالح عمومی و به‌منظور‌ کاهش هزینه‌ها و قیمت‌ها تأمین می‌نمایند (ماده ۲۷ قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳. ۶. ۱۳۷۰).
در موردی که ناشر دولت است وزارت امور اقتصادی و دارایی به نیابت از دولت در چهارچوب قوانین و مقررات نسبت به انتشار اوراق مشارکت اقدام می‌نماید (ماده ۱۳ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸). گزارش توجیه فنی ـ اقتصادی و مالی طرح‌های عمرانی ـ انتفاعی دولت باید به سازمان برنامه ارائه شود (بند (۱) ماده ۲۴ و ماده ۳۷ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).
ناشر اوراق مشارکت مرکب: صرفاً شرکت‌های سهامی عام پذیرفته‌شده نزد بورس و یا بازارهای خارج از بورس موضوع قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴ با رعایت ضوابط مربوط می‌توانند اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام و یا تعویض با سهام منتشر نمایند (ماده ۶ قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰. ۶. ۱۳۷۶ و ماده ۳۹ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).

۲. اوراق قرضه قابل‌تعویض و تبدیل به سهام
۲. ۱. اوراق قرضه قابل‌تعویض با سهام:
«اوراق قرضه قابل‌تعویض با سهام شرکت» اوراق قابل معامله‌ وعده‌داری است که مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت سهامی عام

مطالعه بیشتر بستن