ادامه از صفحه قبل :

بورس و یا بازارهای خارج از بورس موضوع قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴ را تا سررسید نهایی اوراق نگهداری نماید (ماده ۴۰ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).

۳. ۲. اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام
«اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام» اوراق مشارکتی است که توسط شرکت‌های سهامی عام منتشر و در سررسید نهایی، زمان تحقق افزایش سرمایه و یا مواعدی که در شرایط انتشار درج می‌شود، به سهام شرکت‌های موضوع طرح اوراق مشارکت یا سهام شرکت ناشر تبدیل می‌شود (بند (۱۰) ماده ۱ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).
در مورد اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت مربوط به پیشنهاد هیئت‌مدیره و گزارش خاص بازرس یا بازرسان شرکت اجازه انتشار اوراق مشارکت را صادر نموده و شرایط و مهلتی را که طی آن دارندگان این‌گونه اوراق مشارکت خواهند توانست اوراق خود را به سهام شرکت تبدیل کنند، تعیین و اختیار افزایش سرمایه را به هیئت‌مدیره خواهد داد (ماده ۴۱ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).
هیئت‌مدیره شرکت بر اساس تصمیم مجمع عمومی فوق‌العاده مذکور در پایان مهلت مقرر معادل مبلغ اسمی بازپرداخت نشده اوراق مشارکتی که جهت تبدیل به سهام شرکت عرضه شده است، سرمایه شرکت را افزایش داده و پس از ثبت این افزایش در مرجع ثبت شرکت‌ها سهام جدید صادر خواهد کرد و به دارندگان اوراق مذکور معادل مبلغ بازپرداخت نشده اوراقی که به شرکت تسلیم کرده‌اند سهام خواهد داد (ماده ۴۲ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).
از تاریخ تصمیم مجمع عمومی فوق‌العاده مذکور تا سررسید نهایی اوراق مشارکت یا زمان تحقق افزایش سرمایه موضوع اوراق مشارکت، شرکت نمی‌تواند اوراق مشارکت جدید قابل‌تبدیل به سهام منتشر کند، درصورتی‌که شرکت نسبت به کاهش یا افزایش سرمایه یا بازخرید سهام اقدام نماید، یا اقدام به تقسیم اندوخته کند یا در نحوه تقسیم منافع تغییراتی بدهد. موارد فوق شامل سهامی که دارندگان اوراق مشارکت درنتیجه تبدیل اوراق خود دریافت می‌دارند نیز می‌شود، دارندگان این‌گونه اوراق مشارکت از همان موقع انتشار اوراق مذکور، سهامدار شرکت محسوب می‌شوند (ماده ۴۳ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).
از تاریخ تصمیم مجمع عمومی فوق‌العاده مذکور تا سررسید نهایی اوراق مشارکت یا زمان تحقق افزایش سرمایه موضوع اوراق مشارکت، صدور سهام جدید درنتیجه انتقال اندوخته سرمایه و به‌طورکلی دادن سهام یا تخصیص یا پرداخت وجه به سهامداران تحت عناوینی از قبیل جایزه یا منافع انتشار سهام ممنوع خواهد بود؛ مگر آن‌که حقوق دارندگان اوراق مشارکت که متعاقباً اوراق خود را به سهام شرکت تبدیل می‌کنند به نسبت سهامی که درنتیجه تبدیل مالک می‌شوند، حفظ شود. به این منظور، شرکت باید تدابیر لازم را اتخاذ کند تا دارندگان اوراق مشارکت که متعاقباً اوراق خود را به سهام شرکت تبدیل می‌کنند بتوانند به نسبت و تحت همان شرایط حقوق مالی مذکور را استیفا نمایند (ماده ۴۴ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).
با تصویب مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت مبنی بر انتشار اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام، حق تقدم سهامداران فعلی شرکت، منتفی خواهد بود (ماده ۴۵ آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸).
بنابراین مورد تصمیم بر انتشار اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام نیز به مورد تصویب مجمع عمومی فوق‌العاده به سلب حق تقدم صاحبان سهام نسبت به پذیره‌نویسی تمام یا قسمتی از سهام جدید مقرر در ماده ۱۶۷ ل.ا.ق.ت. اضافه می‌گردد؛ با این تفاوت که سلب حق تقدم سهامداران قبلی شرکت در خرید سهام قابل‌تبدیل با اوراق مشارکت بدون هیچ تشریفاتی و خودبه‌خود انجام می‌گردد.

۴. مقایسه اوراق قرضه و اوراق مشارکت قابل‌تعویض و تبدیل به سهام
«اوراق قرضه یا مشارکت ساده» اوراقی است که پس از انتشار تغییر صورت نمی‌دهد و تا استرداد کامل وجه آن به‌صورت ورقه قرضه یا مشارکت باقی می‌ماند. «اوراق قرضه یا مشارکت مرکب» اوراقی است که متضمن امتیازات مضاعفی برای دارنده آن است که در قانون پیش‌بینی شده است؛ مانند قابلیت تعویض و تبدیل این اوراق به سهام.
امکان نشر اوراق قرضه قابل‌تبدیل و تعویض با سهام برای شرکت سهامی عام مقرر شده است؛ ولی صرفاً شرکت‌های سهامی عام پذیرفته‌شده نزد بورس و یا بازارهای خارج از بورس موضوع قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴ با رعایت ضوابط مربوط می‌توانند اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام و یا تعویض با سهام منتشر نمایند.
«اوراق قرضه قابل‌تعویض با سهام شرکت» اوراق قابل معامله‌ وعده‌داری است که مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت سهامی عام هم‌زمان با اجازه افزایش سرمایه شرکت، مجوز انتشار این اوراق را هم تصویب می‌کند ‌و دارنده این نوع ورقه قرضه در هر موقع قبل از سررسید آن می‌تواند تحت شرایط و به ترتیبی که در ورقه قید شده است آن را با سهام شرکت که پیش‌تر به‌وسیله یک یا چند بانک و یا مؤسسه مالی معتبر پذیره‌نویسی شده، تعویض نماید. «اوراق مشارکت قابل‌تعویض با سهام» اوراق مشارکتی است که توسط شرکت‌های سهامی عام منتشر و دارنده اوراق در سررسید نهایی و یا مواعدی که در شرایط انتشار درج می‌شود، می‌تواند با سهام در تملک شرکت ناشر این اوراق مربوط به سایر شرکت‌های پذیرفته‌شده در سازمان بورس یا بازارهای خارج از بورس تعویض نماید.
بنابراین «اوراق قرضه قابل‌تعویض با سهام شرکت» منجر به افزایش سرمایه شرکت سهامی عام ناشر می‌گردد؛ زیرا این اوراق با سهام شرکت سهامی عام ناشر قابل‌تعویض است و درواقع اوراق قرضه قابل‌تعویض با «سهام شرکتِ ناشر این اوراق» می‌باشد؛ ولی «اوراق مشارکت قابل‌تعویض با سهام» منجر به افزایش سرمایه شرکت سهامی عام ناشر نمی‌گردد؛ زیرا این اوراق با سهام در تملک شرکت ناشر این اوراق مربوط به سایر شرکت‌های پذیرفته‌شده در سازمان بورس یا بازارهای خارج از بورس قابل‌تعویض است و درواقع اوراق مشارکت قابل‌تعویض با «سهام شرکتِ غیرناشر این اوراق» می‌باشد.
«اوراق قرضه قابل‌تبدیل به سهام شرکت» اوراق قابل معامله‌ وعده‌داری است که بنا به پیشنهاد هیئت‌مدیره و گزارش خاص بازرسان شرکت، مجمع عمومی فوق‌العاده‌ای که اجازه انتشار این نوع از اوراق قرضه را‌ می‌دهد شرایط و مهلتی را که طی آن دارندگان این‌گونه اوراق خواهند توانست این اوراق خود را به سهام شرکت تبدیل کنند تعیین و اجازه افزایش سرمایه ‌حاصل از این تبدیل را به هیئت‌مدیره خواهد داد. «اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام» اوراق مشارکتی است که توسط شرکت‌های سهامی عام منتشر و در سررسید نهایی، زمان تحقق افزایش سرمایه و یا مواعدی که در شرایط انتشار درج می‌شود، به سهام شرکت‌های موضوع طرح اوراق مشارکت یا سهام شرکت ناشر تبدیل می‌شود.
بنابراین «اوراق قرضه قابل‌تبدیل به سهام شرکت» منجر به افزایش سرمایه شرکت سهامی عام ناشر می‌گردد؛ زیرا این اوراق با سهام شرکت سهامی عام ناشر قابل‌تبدیل است و درواقع اوراق قرضه قابل‌تبدیل با «سهام شرکتِ ناشر این اوراق» می‌باشد؛ ولی «اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام» الزاماً منجر به افزایش سرمایه شرکت سهامی عام ناشر نمی‌گردد؛ زیرا این اوراق علاوه بر سهام شرکت سهامی عام ناشر، به سهام شرکت‌های موضوع طرح اوراق مشارکت نیز قابل‌تبدیل است و درواقع اوراق مشارکت قابل‌تبدیل با «سهام شرکتِ ناشر این اوراق» می‌تواند باشد یا نباشد.

نتیجه
اگرچه صدور اوراق قرضه به‌موجب نظریه شماره ۲۰۵۸. ۳۰. ۸۵ مورخ ۲۸. ۱۱. ۱۳۸۵ شورای نگهبان خلاف شرع اعلام گردیده است؛ در این نوشتار به جهت تبیین بهتر اوصاف اوراق مشارکت مرکب (قابل‌تعویض و تبدیل به سهام) مقرر در قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۳۰. ۶. ۱۳۷۶ و آیین نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب ۸. ۱۰. ۱۳۹۸ با اوصاف اوراق قرضه مرکب (قابل‌تعویض و تبدیل به سهام) مقرر در لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ۲۴. ۱۲. ۱۳۴۷ مقایسه شد.
حاصل این مقایسه آن شد که ناشر اوراق مشارکت مرکب همانند اوراق قرضه مرکب صرفاً شرکت سهامی عام باید باشد که البته نزد بورس و یا بازارهای خارج از بورس موضوع قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴ پذیرفته شده باشد؛ با این تفاوت که انتشار اوراق قرضه مرکب، قابل‌تعویض با سهام و قابل‌تبدیل به سهامِ شرکت سهامی عام ناشر این اوراق اساساً منجر به افزایش سرمایه آن شرکت می‌گردد؛ ولی انتشار اوراق مشارکت قابل‌تعویض با سهام اساساً و انتشار اوراق مشارکت قابل‌تبدیل به سهام الزاماً منجر به افزایش سرمایه شرکت سهامی عام ناشر این اوراق نمی‌گردد.

مطالعه بیشتر بستن