ایجاد محدودیت مالیاتی برای ظهرنویسی چک


در حامی عدالت شماره ۱۸ مورخ ۳۰. ۶. ۱۳۹۹ طی نوشتاری «ضرورت صدور رای وحدت رویه راجع به امکان یا عدم امکان اسقاط وصف قابلیت ظهرنویسی اسناد تجارتی» موردبررسی قرار گرفت.
به شرح ذیل، به نظر می‌رسد؛ حتی قبل از اجرایی شدن تبصره (۱) ماده ۲۱ مکرر قانون صدور چک الحاقی ۱۳. ۸. ۱۳۹۷ مبنی بر الزام ثبت مالکیت و انتقال چک در سامانه صیاد، به‌موجب اصلاحیه اخیرالتصویب قانون مالیات‌های مستقیم وصف قابلیت ظهرنویسی چک مورد اسقاط ضمنی قرار گرفته است.

برای اسناد تجارتی به مفهوم اخص (برات، سفته و چک) اوصاف متعددی برشمرده‌اند از اولین این اوصاف، «وصف جایگزینی اسناد تجارتی به‌جای پول» است. جهت تقویت نقش استفاده از این اسناد تجارتی به‌جای پول، وصف دیگری برای آن‌ها در نظر گرفته شده است که از آن به وصف «قابلیت ظهرنویسی اسناد تجارتی» یاد می‌شود.
فی‌الواقع به‌موجب این وصف «قابلیت ظهرنویسی اسناد تجارتی» امکان استفاده از «وصف جایگزینی اسناد تجارتی به‌جای پول» از «دارنده بلافصل» به میان «دارندگان مع‌الواسطه» نیز گسترده می‌شود. بدین ترتیب به‌جای «جابجایی فیزیکی پول»، به‌موجب ظهرنویسی؛ علاوه بر دارنده نخست به‌عنوان «دارنده بلافصل»، امکان «جابجایی اعتباری پول» مابین دیگر دارندگان متوالی سند تجارتی به‌عنوان «دارندگان مع‌الواسطه» نیز مقرر شده است و مثلاً در مورد چک ممکن است پس از چند نوبت ظهرنویسی، یکی از دارندگان به‌عنوان «دارنده نهایی» با مراجعه به بانک محالٌ‌علیه آن را وصول نماید.
موارد فوق‌الذکر عیناً در قانون تجارت در مواد متعددی برای این اسناد تجارتی پیش‌بینی‌شده است.

مطالعه بیشتر بستن