امکان سنجی طرح دعاوی حقوقی علیه امریکا
در پرونده ترور شهید سلیمانی

در پی اعلام منابع خبری رسمی در ۱۳/۱۰/۹۸، سردار سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به همراه ۹ نفر از همراهان خود از جمله شهید ابومهدی المهندس در راستای انجام سفر رسمی به دعوت دولت عراق با حمله غیرقانونی و فاقد مجوز پروازی پهپادهای آمریکایی به شهادت رسید.

در خصوص نحوه اقدامات مجرمانه آمرین و عاملین ترور سردار حاج قاسم سلیمانی و ۹ نفر از همراهان وی از جمله ابومهدی المهندس قائم مقام حشدالشعبی عراق، به محض فرود هواپیمای ایرباس‌ ای ۳۲۰ چام وینگز متعلق به شرکت هواپیمایی کشور سوریه در ساعت ۱۲:۳۶ دقیقه بامداد سیزدهم دی ماه ۱۳۹۸ هجری شمسی مطابق با سوم ژانویه ۲۰۲۰ میلادی و هفتم جمادی الاول ۱۴۴۱هجری قمری، سه فروند پهپاد مدل ۹ – MQ بدون سرنشین که از پایگاه هوایی ارتش تروریستی آمریکا در قطر هدایت می گردیده است و مجموعا مجهز به ۱۲ موشک از نوع Helfire (هلفایر) بوده است، اقدام به تعقیب خودروهای حامل سردار قاسم سلیمانی، ابومهدی المهندس و ۸ نفر ازهمراه ایشان به اسامی سردار سرتیپ پاسدار حسین جعفری نیا، سرهنگ پاسدار شهرود مظفری نیا، سرگرد پاسدار هادی طارمی، سروان پاسدار وحید زمانیان به عنوان همراهان ایرانی و محمدرضا الجابری، حسن عبدالهادی، محمد الشیبانی و حیدر علی به عنوان همراهان عراقی می نمایند.
طبق بررسی های به عمل آمده ۴ فروند هواپیمای جنگنده نیز پهپادهای متجاوز آمریکایی را همراهی نموده و در نهایت در ساعت حدود یک بامداد اقدام به شلیک از پهپادهای مذکور نموده که منجر به شهادت تمامی ده سرنشین سه دستگاه خودروی حامل سردار قاسم سلیمانی و همراهان می گردد.
بررسی‌ها حاکی از آن است که برخلاف ادعای مقامات آمریکایی مبنی بر اقدام دفاعی آن‌ها در ترور حاج قاسم سلیمانی با استناد به جلوگیری از برنامه ریزی عملیات علیه نیروهای آمریکایی، اما مستندات نشان می دهد که برنامه ریزی ترور حاج قاسم سلیمانی از سال های گذشته در دستور کار دولت تروریستی آمریکا بوده و ادعای مقامات آمریکایی خلاف واقع می باشد.
در حالی که پهپادهای آمریکایی در حال انجام آمادگی‌ها برای اجرای عملیات موسوم به آذرخش کبود بوده اند، مسئولان آمریکایی در حال مشاهده صحنه استقبال شهید ابومهدی المهندس از حاج قاسم سلیمانی در صفحات نمایش مستقر در کاخ سفید پیش از اجرای عملیات ترور بوده اند. از سوی دیگر جینا هاسپل، رئیس سازمان اطلاعاتی سیا در مقری در شهر لانگلی در ایالت ویرجینیا و مارک اسپر، وزیر دفاع آمریکا از مکانی دیگر در حال پیگیری عملیات ترور بوده‌اند. عملیات ترور سردار سلیمانی در کاخ سفید نیز در حال پخش بوده و ترامپ در آن زمان در ایالت فلوریدا حضور داشته و در حال فرماندهی عملیات بوده است.
پهپاد‌های آمریکایی خودرو‌ها را از خروجی فرودگاه تعقیب کرده و پس از تأیید میدانی (عوامل نفوذی حاضر در فرودگاه بغداد)، ناظران اتاق عملیات که در مقر فرماندهی نیرو‌های مرکزی آمریکا (سنتکام) در دوحه پایتخت قطر حضور داشته اند، دستور شلیک چهار موشک به خودرو‌ها را صادر می نمایند و در نهایت تمامی سرنشینان سه خودرو به شهادت می رسند. بر اساس اسناد موجود سردار حاج قاسم سلیمانی و همراهان در راستای انجام یک دعوت رسمی دولت عراق به بغداد سفر نموده بودند که مورد حمله ارتش تروریستی آمریکا در خاک کشوری دیگر قرار می گیرند.

اقدام تروریستی دولتی امریکا فاقد توجیهات قانونی محکمه پسند
شبکه یورو نیوز نیز در گزارش با اشاره به شهادت قاسم سلیمانی: “وزارت دفاع آمریکا، پنتاگون در بیانیه‌ای اعلام کرد که به دستور دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، اقدام به ترور قاسم سلیمانی کرده است. پنتاگون هدف از این حمله را در بیانیه خود «اقدام‌های دفاعی قاطع برای محافظت از کارمندان آمریکا در خارج از کشور» عنوان کرده است.
بدون شک توجیه امریکا مبنی بر این که شهید سلیمانی و سپاه پاسداران در لیست سازمان‌های تروریستی خارجی وزارت امور خارجه امریکا قرارداد داشت، نمی‌تواند مبنایی برای یک اقدام پیش‌دستانه- بازدارنده و بر اساس حق دفاع مشروع تلقی گردد، تا این اقدام تروریستی را مشروع و قانونی جلوه دهد. حقوق بشر بین‌الملل اقدامات انتقام‌جویانه این‌چنینی را فاقد وجاهت حقوقی می‌داند.
آمریکایی‌ها سال‌هاست اعلام می‌کنند که تدارک حذف شهید سلیمانی را دیده اند، و لذا بحث دفاع پیشگیرانه جزء یک ادعای مخدوش فاقد دلیل اثباتی و فاقد مبنای مشروعیت است. متاسفانه دفاع پیشگیرانه از جمله توجیهاتی هست که رژیم اشغالگر صهیونیستی، و آمریکا در راستای اهداف شومشان از آن استفاده می‌کنند و هنگامی که لزوما هیچ خطری وجود ندارد و هیچ خطر قریب الوقوع و حتمی وجود ندارد، اذعان می‌کنند که خطری وجود دارد و به یک ملت یا یک کشوری حمله می‌کنند.

مبانی حقوقی امکان طرح دعاوی بر علیه امریگا در محاکم داخلی و بین‌المللی
اگر چه بررسی مبانی حقوقی طرح دعاوی بر علیه دولتمردان امریکا در محاکم داخلی و بین‌المللی نیازمند به غور عمیق در زیرساخت‌های تئوریک حقوق بین‌الملل دارد، امری که بایستی در یک پژوهش تحلیلی تطبیقی به صورت دقیق و صحیح انجام پذیرد، ولیکن بررسی مختصر و به نحو موجبه جزیئه مبانی مزبور می‌تواند مسیر ما را برای مطالعه دقیقتر و پژوهش حقوقی مفصل رهنمون سازد. در این قسمت به اختصار به برخی از مبانی حقوقی طرح دعاوی حقوقی بر علیه دولتمردان امریکا به شرح زیر بیان می‌گردد:
=ترور مقامات رسمی یک کشور همواره از موارد مورد توجه و بحث حقوق جزای بین‌الملل به عنوان یکی از شاخه‌های حقوق جزا بوده است. خاصه آن که این اقدام به صورت هدفمند و ضمن برنامه ریزی قبلی از سوی دولت متخاصم دیگر و در راستای اهداف تجاوزگرانه خود صورت پذیرد. به موجب بند ب ماده ۱ “کنوانسیون راجع به جلوگیری و مجازات جرایم علیه اشخاص مورد حمایت بین المللی منجمله مامورین سیاسی” مصوب ۱۴ دسامبر۱۹۷۳ شخصیت های نظامی هر کشور که به موجب قانون اساسی آن کشور رسمی تلقی گردیده و در راستای اجرای مأموریت محوله به سایر کشورها مسافرت نمایند، مأمور رسمی تلقی می گردند. از سوی دیگر طبق بندهای الف و ب ماده ۲ همان کنوانسیون هرگونه ارتکاب قتل عمدی و نیز حمله به خودروی حامل مقامات رسمی موجبی برای شمول مقررات معموله کنوانسیون ذکر شده خواهد بود.
=اگر چه مسئولیت بین‌المللی دولت‌های در حوزه کیفری به اندازه حقوقی و مدنی در جامعه بین‌المللی توسعه نیافته است، ولی دولتها در ازای رفتارهای مجرمانه خود در نقض قواعد و اصول حقوق بین‌المللی بدون مسئولیت بین‌المللی نمی‌باشند.
=اقدام ترورستی امریکا سلب غیرقانونی حیات است که از آن به قتل فراقضائی یعنی بدون محاکمه و خودسرانه تعبیر می‌شود. گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر نیز اقدام امریکا قتل فراقضائی اعلام نموده است. این موضوع می‌تواند طی یک شکایت نقض حقوق بشر، بویژه نقض اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، در شورای حقوق بشر طرح گردد. بر اساس ماده سوم اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب ۱۹۴۸ میلادی، هر شخصی از حق زندگی، آزادی و امنیتی برخوردار نیست، و سلب حیات یا کشتار فراقانونی نقض آشکار موازین حقوق بین‌الملل بشردوستانه است. در قسمت اول ماده ۶ میثاق حقوق مدنی سیاسی مصوب ۱۶ دسامبر ۱۹۶۶ میلادی مجمع عمومی، مقرر شده است که “هر انسانی حق ذاتی برای زندگی گردد. این حق بایستی مورد حمایت قانون قرار گیرد. هیچ شخصی حق ندارد حیات وی را سلب نماید”.
=حملاتی که پنهانی و در داخل خاک کشور خارجی و توسط یک نیروی خارجی علیه یک مقام نظامی کشور ثالثی رخ می‌دهد، مصداق بارز ترور است و بر اساس اسناد بین‌المللی تجهیز و اقدام به عمل ترور همگی ممنوع اعلام شده است. تروریسم بین‌المللی توسط برخی از نظام‌های حقوقی نظیر انگلستان و فرانسه jus cogens بین‌المللی محسوب شده است و جزء عرف الزام‌آور بین‌المللی شده است. در دوره نظم پسا وستفالیان جرم تروریستی همچون بردگی، نسل کشی، و دزدی دریایی بخشی از عرف حقوق بین‌الملل شده است. جرائم کشتار دسته جمعی، جرایم ضد بشریت و جرایم جنگی جزء جرائم جامعه جهانی است. تفسیر تروریسم در ذیل جرایم جنگی یا جرایم ضد بشریت قابل انجام است.
=مطابق ماده ۱ کنوانسیون ۱۶ نوامبر ۱۹۳۷ راجع به اجتناب و مجازات تروریسم “منظور از اعمال تروریستی، اعمال جنایتکارانه‌ای که علیه یک دولت، با هدف ایجاد حالت وحشت و ترور در افکار اشخاص خاص یا گروه‌ها یا افکار عمومی به اجرا در می‌آید. این کنوانسیون هر عملی که عمدا موجب صدمه جانی…افرادی که دارای مشاغل یا مقامات دولتی هستند صورت گیرد را اعمال تروریستی محسوب می‌کند.”
=بر اساس بند i پاراگراف a ماده ۲ اساسنامه دیوان بین‌الملل کیفری، قتل ارادی و عمد از مصادیق جرائم جنگی محسوب شده است. ماده ۸ این اساسنامه مقرر می‌دارد که دیوان صلاحیت رسیدگی به جنایات جنگی را دارد. تعریف جنایات جنگی را به

مطالعه بیشتر بستن