سرعت تحول قضائی در فضای مجازی باید سریعتر از فضای فیزیکی باشد

این روزها فضای مجازی به بخش ملموسی از دنیای حقیقی ما تبدیل شده است و خیلی وقتها زمانی که در فضای مجازی زندگی می کنیم از زمان حضور مان در فضای حقیقی بیشتر است. به تناسب این حضور جرائم فضای مجازی هم این روزها از جرائم فضای حقیقی کم ندارد و بخش قابل توجهی از پرونده‌های قضائی جاری در داداگه‌ها و پلیس فتا مربوط به جرائم فضای مجازی است. بر این اساس تحول قوه قضائیه بدون توجه به فضای مجازی و از بین بردن بستر جرم خیزی در این فضا و همچنین استفاده از ظرفیت‌های این فضا در ارائه خدمت بهتر به مردم در قوه قضائیه امکانپذیر نخواهد بود. همچنین تمام ۷ ماموریت اصلی سند تحول در حوزه مجازی هم قابلیت پیگیری و اجرا دارد. در این راستا به سراغ روح الله مومن نسب کارشناس و دبیر کل جبهه انقلاب در فضای مجازی رفته و با وی به گفتگو نشسته ایم.

آقای مومن نسب! از آنجایی که در حال حاضر جرائم در فضای مجازی بخش،مهمی از جرائم را به خود اختصاص می‌دهد، سند تحول قضائی چقدر می‌تواند در حوزه جرائم فضای مجازی می‌تواند موثر واقع شود؟
فصای مجازی عرصه جدیدی از زیست را بنا کرده است. یعنی ما اگر بخواهیم به صورت جدی موضوع فضای مجازی را در نظر بگیریم، در قوه قضائیه از چند زاویه باید تحول ایجاد شود. یکی از تحولات در حوزه سخت افزاری و نرم افزاری در داخل قوه قضائیه است. قاعدتا معاونت فناوری اطلاعات قوه قضائیه باید به شکلی قوی وارد این عرصه شود و با استفاده از هوش مصنوعی و سیستم نرم افزاری قوی متکی بر آن، به کمک قضات بیاید.

هوش مصنوعی می‌تواند چه تحولی در قوه قضائیه ایجاد کند؟
هوش مصنوعی می‌تواند به قضات در اجرای عدالت کمک کند. در بسیاری از کشورها از جمله کشور چین، حتی با استفاده از هوش مصنوعی قاضی مجازی ایجاد کرده اند. هوش مصنوعی می‌تواند ادله را جمع‌آوری و ارتباط بین اسناد و قوانین را پیدا کند و به قاضی کمک کند تا راحت‌تر ارزیابی کند اتهام متهم در چه سطحی است و حتی مواد قانونی را بررسی و مستندات قانونی را بیاورد و مجازاتهایی را که بر اساس قانون می‌شود در نظر گرفت را پیشنهاد بدهد. در نهایت قاضی با جمعبندی که از شرایط پرونده دارد بتواند رای نهایی را صادر کند. با این روش خطاهای قضائی کم می‌شود. بنابراین یک بخش از سند تحول قضائی باید در این حوزه شکل بگیرد.
از سوی دیگر مردم در دعاوی شان نباید دچار مشکلات شوند. خود من بیش از یک سال گذشته از چند تن از عوامل نفوذی و بسیار موثر در مشکلات فضای مجازی شکایت کردم اما با وجودی که بیش از یک سال گذشته هنوز جلسه‌ای برگزار نشده است.
بیش از ۳۲ هزار نفر از آقای آذری جهرمی به قوه‌قضائیه شکایت کرده‌اند اما هنوز هیچ اتفاقی نیفتاده است. قضائی الکترونیکی داشته باشد لازم نباشد مردم حتماً به صورت حضوری برای شکایت مراجعه کنند. در ثانی بعد از ثبت شکایت، مراحل رسیدگی قضائی به اطلاع مردم برسد.
البته در سامانه عدل ایران اقداماتی شده است اما این سامانه بسیار ضعیف است و اصلاً نمی‌توان به آن تکیه کرد. این هم خیلی مهم است که بتوانیم از ظرفیت‌های فضای مجازی برای این کار استفاده کنیم. این مسئله قوه قضائیه را تعاملی می‌کند و می‌تواند حتی نظرات و دیدگاه‌ها را دسته‌بندی کرده و به مقامات ارشد قوه قضائیه و شخص رئیس قوه قضائیه برسانند. ثبت ورودیهای قوه قضائیه از دریچه الکترونیک می‌تواند کار را خیلی جدی کرده و استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند اطاله دادرسی را کاهش دهد و از سوی دیگر خطاها را کم کرده و فساد را به شدت کاهش داده و به صفر برساند. همچنین اجرای احکام را عادلانه‌تر از قبل می‌کند.


در بحث جرائم در فضای مجازی چطور؟
در رابطه با مسائل خارج از قوه قضائیه، خود فضای مجازی و جرائم سایبری در کشور مسائل بسیار جدی هستند. شما می‌بینید هزاران و میلیون‌ها جرم در بستر فضای مجازی در حال حاضر اتفاق می‌افتد. برای رسیدگی به این جرایم نیاز است تا قوه قضائیه‌ای در قامت خود قوه‌قضائیه مامور و مسئول رسیدگی به پرونده‌های مجازی بشود. حضرت آقا می‌فرمایند«امروز فضای مجازی چند برابر فضای حقیقی زندگی ما بزرگ‌تر شده است »
بنابراین قوه قضائیه مجازی ما هم حداقل در اندازه قوه قضائیه فیزیکی باشد. جرائمی که در فضای شکل می‌گیرد باید مورد رسیدگی فوری قرار بگیرد چراکه جرم در فضای سایبری ممکن است در چند دقیقه یا ثانیه به یک بمب تبدیل می‌شود و جامعه را به خطر بیندازد. ماجرای اغتشاش دراویش یا فتنه بنزین از طریق فضای مجازی اتفاق افتاد و اگر سریع جلوی آن گرفته شده بود، آن جنایت رخ نمی‌داد. بنابراین قوه قضائیه در فضای مجازی باید بسیار سرعت عمل بیشتری از فضای فیزیکی داشته باشد و از تمام توان نیروهای مسلح در فضای فیزیکی بتواند کمک بگیرد. قوه قضائیه باید در فضای مجازی حضوری بسیار پررنگ داشته باشد. مردم اگر در فضای مجازی جرمی را دیدند برای مجازات مجرمان نباید مثل فضای فیزیکی دچار پیچیدگی‌های بروتراتیک می‌شوند.

مطالعه بیشتر بستن