تحقق حقوق بشر وظیفۀ حکومت اسلامی

نکتۀ مهمی که در ارتباط با حقوق بشر و آموزه‌های اسلامی باید مد نظر قرار بگیرد، آن است که بر اساس آموزه‌های قرآن کریم حکومت اسلامی موظف به تحقق آموزه‌های حقوق بشری در چارچوب اسلام است.
«حقوق بشر در سایۀ اسلام و حکومت اسلامی تأمین می‌شود؛ اسلام است که می‌گوید: «ان الحکم الّا للَّه امر الّا تعبدوا الّا ایّاه». این حکم، هر حاکمیت ظالمانه‌یی را نفی می‌کند. هیچ‌کس حق ندارد بر مردم حاکمیت داشته باشد؛ مگر آن‌که دارای معیارهای پذیرفته شده باشد و مردم او را پذیرفته باشند.»
یکی از بنیان‌ها و ریشه‌ی دیگر این وظیفه‌ی حکومت اسلامی گفتمان حاکم بر اندیشه‌ی اسلامی در این زمینه است

«گفتمان اسلامی، طرف‌دار عدالت است، طرف‌دار آزادی بشر است، طرف‌دار از بین رفتن زمینه‌های استکبار و استعمار است، طرف‌دار نابودی نظام سلطه در همۀ جهان است؛ یعنی در دنیا دو جناح سلطه‌گر و سلطه‌پذیر وجود نداشته باشد؛ این گفتمان نظام اسلامی است؛ این همان پرچمی است که دست شما است. نقطۀ مقابل آن، یک گفتمان ظالمانه، زورگویانه، متکبّرانه و خودخواهانه است از سوی قدرت‌های انحصارطلب عالم، قدرت‌های سلطه‌گر عالم که متّکی به بنگاه‌های اقتصادی بزرگ جهانند؛ همیشۀ دنیا بوده‌اند، امروز هم هستند؛ در گذشته با صراحت و وقاحت آشکار زبانی، حقیقت خودشان را نشان میدادند؛ امروز در پوشش‌های گوناگون الفاظ زیبا، مثل حقوق بشر، مثل عدم خشونت و امثال این‌ها، منافقانه و ریاکارانه کار خودشان را پیش می‌برند؛ امّا چشمان تیزبین ملّت‌ها میتواند تشخیص بدهد؛ میتواند این دو گفتمان را در مقابل هم ببیند.»
مبتنی بر همین وظیفه است که حقوق انسانی در نظام مبتنی بر آموزه‌های شریعت بیشتر از همۀ نظام‌های روز دنیا رعایت می‌شود.
«در نظام اسلامی، حقوق انسان از همه جا بیشتر رعایت می‌شود و نظام جمهوری اسلامی، به فضل پروردگار این را نشان داده است. امروز هم در مقابل چشم همۀ کسانی که می‌توانند قضایا را بی‌طرفانه و منصفانه نگاه کنند، این معنا روشن و واضح است. بنابراین، آنچه که دشمنان جهانی اسلام و نهضت اسلامی و بیداری اسلامی، به عنوان علل و دلایل دشمنی خودشان می‌شمارند، سخن بی‌جا و بیهوده‌ای است. خودِ آنها هم این را می‌دانند.»
گفتار پنجم: موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال حقوق بشر
از آن‌جا که رعایت آموزه‌های حقوق بشر به عنوان تکلیفی شرعی بر عهدۀ حکومت‌های اسلامی قرار گرفته است؛ نظام جمهوری اسلامی ایران خود را ملزم به پاسداری از اصول و چارچوب‌های حقوق بشر اسلامی در همۀ دنیا می‌داند.
«ما طرفدار حقوق بشریم و حقوق بشر را هم دنبال خواهیم کرد. کاری هم به گفتۀ فلان کمیسیون سازمان ملل و فلان کمیتۀ بین‌المللی نداریم. ما خودمان، به‌خاطر دستور اسلام، طرفدار حقوق انسان هستیم؛ چون از اصول اسلام است. منتها چیزی را که آنها مطرح می‌کنند، یک فریب و دروغ می‌دانیم. آن از طرفداری‌شان از حقوق زن، این از طرفداری‌شان از حقوق بشر! مستکبرین و مستبدین و غارتگران عالم و بی‌اعتنایان به حقوق ملت‌ها و نابودکنندگان منافع ملتهای ضعیف و اشغالگران سرزمین‌های کشورهای ضعیف، امروز پرچم به اصطلاح دفاع از حقوق انسان و حقوق زن را در دست گرفته‌اند! معلوم است که ملت‌های مسلمان نمی‌توانند به این‌ها اعتنا کنند. مهم این است که شما زنان مسلمان؛ بخصوص زنان جوان، دختران دانشجو، خانم‌هایی که به فعالیتهای علمی و اجتماعی و سیاسی اشتغال دارید، این روش اسلامی را با جدیت و اهتمام کامل دنبال کنید. تربیت اسلامی و انقلابی زن مسلمان، مایۀ افتخار و مباهات جمهوری اسلامی است. ما به زنان مسلمان خودمان افتخار می‌کنیم. در این راهپیمایی‌ها، وقتی دوربین‌ها می‌رود روی چهرۀ خانم‌هایی که با حجاب کامل، فرزندانشان را هم در بغل گرفته‌اند و در شرایط دشوار به راهپیمایی آمده‌اند، یا برای اعلام موضع سیاسی، یا در نماز جمعه شرکت کرده‌اند و یا برای کار عبادی، سیاسی به پای صندوق‌های رأی رفته‌اند، برای ما افتخار است. خانم‌هایی که در دانشگاه‌ها مراتب عالیه را در راه تحصیل علم به‌دست آورده‌اند و یا در کنکورهای سراسری در رشته‌های گوناگون رتبۀ اول و دوم شده‌اند، وقتی در جامعۀ ما نمود پیدا می‌کنند، جمهوری اسلامی سربلند می‌شود و افتخار می‌کند. این، افتخاری است برای احکام نورانی اسلام که در این دوران، این‌گونه مشغول سازندگی است و در جهانی که از همه طرف امواج تبلیغات غلط انحرافی در جریان است، زن مسلمان، با این شجاعت و استقلال رأی، خودش را می‌تواند نشان دهد. این‌ها از برکات اسلام است.»

وظایف حقوق‌دانان در عرصۀ حقوق بشر
یکی از ابعاد مهم‌ موضوع حقوق بشر ایفاء تکالیفی است که بیش از هر قشری متوجه حقوق‌دانان است. به بیان دیگر در مقام تبیین موضوعات حقوق بشر اسلامی حقوق‌دانان به عنوان مرتبط‌ترین گروه با حوزۀ حقوق بشر تکالیف ویژه‌ای را بر عهده‌ دارند. مهم‌ترین تکالیف یک حقوقدان مؤمن و انقلابی در عرصۀ حقوق بشر عبارتست از:

گفتار اول: بازگویی نگاه اسلام به حقوق بشر
«اکنون نخبگان سیاسی و فکری در دنیای اسلام، وظیفۀ سنگینی بر عهده دارند. اندیشمندان مسلمان، پیام آزادی‌بخش اسلام را هرچه رساتر و شیواتر به گوش و دل آحاد مردم خود برسانند. هویت اسلامی ملت‌های مسلمان را به‌درستی تبیین کنند. تعالیم روشن اسلام را در موضوعاتی چون: حقوق بشر، آزادی و مردم‌سالاری، حقوق زن، مبارزه با فساد، رفع تبعیض، مبارزه با فقر و عقب‌ماندگی علمی برای جوانان بازگو کنند. فریب رسانه‌ای غرب را دربارۀ مبارزه با تروریسم و مقابله با سلاح‌های کشتار جمعی، برای همگان آشکار سازند.»

عدم موضع‌گیری انفعالی در قبال جنجال‌های حقوق بشری
«تمام سعی امروز دنیای مادّیِ مستکبر – یعنی همین دولت‌های استکباری که زمام مسائل اقتصاد و تسلیحات عالم و حتّی در موارد بسیاری، فرهنگ خیلی از کشورها را هم در دست دارند – این است که هر جا مقاومتی هست، آن را از طریق منفعل کردن خُرد کنند. انفعال در مقابل دشمن، غلط‌ترین کار و بزرگ‌ترین اشتباه است. دشمن را از لحاظ دشمنی، باید به حساب آورد؛ یعنی در مقابل او، او را حقیر نشمرد و در برابرش آماده بود و دفاع کرد؛ اما از دشمن نباید حساب برد، نباید تحت تأثیر قرار گرفت و نباید در مقابلش منفعل شد. دشمن می‌خواهد جوامع را منفعل کند.
امروز از لحاظ فرهنگی و سیاسی، بیشترین تکیۀ آن‌ها این است. راجع به قضیۀ زن جنجال درست می‌کنند؛ راجع به حقوق بشر جنجال درست می‌کنند؛ راجع به مسئلۀ دمکراسی جنجال درست می‌کنند؛ راجع مسئلۀ نهضت‌های آزادی‎بخش جنجال درست می‌کنند، برای این‌که طرف مقابل را دچار انفعال کنند. بزرگ‌ترین اشتباه این است که ما در این قضایایی که آن‌ها جنجال درست می‌کنند، طوری حرف بزنیم که بخواهیم آنها را راضی کنیم. این، همان انفعال است.
خیلی خطاست که ما در زمینۀ مسائل حقوق بشر، طوری حرف بزنیم که آن‌ها راضی شوند. همان کسانی که خودشان برای حقوق بشر – به معنای حقیقی – هیچ ارزشی قائل نیستند؛ اما آن را چماقی کرده‌اند که بر سر جاهایی بکوبند! آمریکا، سردمدار حقوق بشر در دنیا شده است! قبل از شروع جنگ، از نظر آمریکا، دولت عراق در خدمت دولت‌های حامی تروریسم بود. در سال‌های شصت و یک و شصت و دو رزمندگان سلحشور ما توانستند دشمن را به زانو در آورند و او را از مرزها عقب برانند و دشمن بعثی مجبور شد برای مقابله با ما، از سلاح شیمیایی و سلاح‌های کشتار جمعی استفاده کند – یعنی جنایت جنگی بکند – در همان اوقات، دولت آمریکا احساس کرد که باید جبهۀ عراق را حمایت کند، تا دولت بعثی بتواند نقش خیانت‌آمیز خود را در مقابل نظام جمهوری اسلامی ایفا نماید. در همان سال‌ها که دولت عراق سلاح شیمیایی به‌کار برد، این‌ها اسم عراق را از فهرست دولت‌های حامی تروریسم خارج کردند! مسئلۀ حمایت این‌ها از حقوق بشر، چنین است!
بزرگترین پشتوانۀ نقض حقوق بشر در هر جای دنیا که مشاهده شود، همین دولت‌های مستکبر – امثال آمریکا – هستند. آن‌وقت این‌ها داعیه‌دار حقوق بشر می‌شوند و آن را برای ملت‌ها و دولت‌هایی که می‌خواهند با آن‌ها در بیفتند، چماقی می‌کنند! اگر از این طرف کسانی بیایند طوری در باب حقوق بشر حرف بزنند، برای این‌که او را راضی کنند، این خیلی سیاست غلطی است. این، یعنی انفعال در مقابل دشمن.
دربارۀ مسئلۀ زن نیز همین‌طور است. بعد از اقامۀ دولت حق، به فضل الهی زنان کشور اسلامی ایران توانستند شخصیت حقیقی خودشان را تا حدود زیادی پیدا کنند، در میدان‌های گوناگونی حضور یابند و عظمت روحیۀ زن مسلمان را نشان دهند، که شما نمونه‌اش را در وضع این مادر شهید و مادران عزیز و دلاور سایر شهدا دیدید و می‌بینید. من هر جا که با مادران شهدا مواجه شده‌ام، آن‌ها را حتّی از پدران شهدا هم قوی‌تر دیده‌ام. غالباً نمونه‌اش را در روحیۀ این مادران بزرگوار و شجاع می‌توانید ببینید. این، عظمت زن مسلمان در میدان‌های سیاسی و فرهنگی است. آن وقت این‌ها می‌آیند و دربارۀ تضییع حقوق زن در جمهوری اسلامی، قلم‌فرسایی و جوّسازی می‌کنند. اگر ما بیاییم، برای این‌که آن‌ها را راضی کنیم، دربارۀ زن طوری حرف بزنیم که با نظر اسلام – که مایۀ عزّت زن است – مخالف باشد، خطاست. چرا باید کسانی در زمینۀ زن، یا در زمینۀ حقوق بشر، طوری حرف بزنند که گویی ما باید بکوشیم خودمان را با نقطه‌نظرهای غربی‌ها نزدیک و آشنا کنیم؟ آن‌ها اشتباه می‌کنند. آن‌ها باید نقطه‌نظرهای خود را به ما نزدیک کنند. آن‌ها باید نسبت به مسئلۀ زن و حقوق بشر و آزادی و دمکراسی، نقطه‌نظرهای غلط و باطل خودشان را تصحیح کنند و با نظرات اسلامی مواجه نمایند؛ نه این‌که عدّه‌ای از این طرف دچار انفعال شوند.»

عطف توجه عمیق به حقوق بشر با معیارهای اسلامی
«حقوق بشر در سایۀ عدل اسلامی و احکام اسلامی تحقق پیدا می‌کند؛ و در دستگاه قضایی، حقوق بشر باید هوشیارانه – نه با معیارها و ضابطه‌های دروغینی که امروز غرب ارائه می‌کند؛ بلکه با معیارهای اسلام – مورد دقت تمام قرار گیرد. ممکن است در گوشه و کنار جامعۀ ما، به‌وسیلۀ آحاد مردم یا به‌وسیلۀ دستگاه‌ها، مواردی که از طرف اسلام حقیقتاً حقوق بشر شناخته شده است، نقض شود. باید دفاع از حقوق بشر، به‌وسیلۀ قوۀ قضاییه انجام گیرد. اسلام حتی برای مجرمین هم حقوق قائل است. کسی حق ندارد به فردی که بناست اعدام شود، دشنام بدهد. دشنام چرا؟ مجازات او اعدام است. دشنام اضافه است؛ دشنام ظلم است؛ دشنام هتک حق اوست و باید جلوش گرفته شود. این، نحوۀ برخورد با فرد اعدامی است؛ چه برسد به زندانی؛ چه برسد به متهم تحت تعقیب؛ چه برسد به آن کسی که حتی تهمت دربارۀ او واضح و ثابت نیست و فقط گمانی دربارۀ او هست! باید حقوق انسان و حقی که خدای متعال برای آحاد انسان معین کرده است، نسبت به همۀ افراد و در همه‌ی موارد، کاملا رعایت شود.»

مطالعه بیشتر بستن