ادامه از صفحه قبل :

اعلام شد و هم‌اکنون به امضای بیش از ۱۴۰ سازمان در ۷۵ کشور جهان رسیده‌است.

اهمیت شفافیت آرا در شفافیت پارلمانی
با وجود اینکه بیش از ۱۰۰ شاخص برای شفافیت پارلمانی وجود دارد، اما در این میان «شفافیت آرا» که یکی از ابعاد شفافیت عملکرد فردی نمایندگان است، اهمیت ویژه‌ای دارد. چرا که رای نماینده به طرح‌ ها و لوایح و تایید یا رد صلاحیت‌ ها، نتیجه نهایی و خروجی تمامی تلاش‌های نمایندگی او است و شفاف‌ شدن آن خاصیت اهرمی نسبت به سایر شاخص‌ها دارد.


تجربیات کشورها در شفافیت آرای نمایندگان پارلمان
در تعداد قابل توجهی از کشورهای جهان، شفافیت آرای نمایندگان یک اصل اولیه و بدیهی محسوب می‌شود و عدم شفافیت آرا نیازمند بیان علت و ارائه توضیح به مردم است. در یک پیمایش جهانی، با بررسی ۳۹ کشور جهان، ۲۹ کشوری که دارای قوانین و الزامات شفافیت آرای نمایندگان خود در صحن علنی پارلمان هستند، مشخص شده‌اند. در این کشورها، اطلاعات آرای پارلمان، به جز جلسات غیرعلنی یا موارد امنیتی به همراه اسامی نمایندگان منتشر می‌شود.

آمریکا
در کنگره ایالات متحده (هر دو مجلس سنا و نمایندگان) آراء نمایندگان به کلیه طرح‌ها شفاف بوده و اعلام عمومی می‌شود. همچنین به دلیل مشخص بودن وابستگی حزبی افراد، می‌توان مشخص کرد کدام افراد از کدام احزاب چه رایی را به طرح‌ها می‌دهند.
همچنین شفافیت آراء به تفکیک هر نماینده وجود دارد و مشخص است که سناتورها به تفکیک ایالت‌ها چه آرائی را به طرح داده‌اند. همچنین اطلاعات کامل آراء نمایندگان با یک کلیک قابل دستیابی است.

پارلمان اروپا
در پارلمان اروپا، نتایج رای‌ گیری نهایی بر روی هر طرح و لایحه و رای‌ گیری برای بررسی و اصلاحات بر روی اسناد مهم اتحادیه اروپا، در روز بعد به تفکیک هر نماینده بر روی سایت پارلمان قرار می‌گیرد.

کانادا، مجلس نمایندگان
در پارلمان کانادا، تمامی اطلاعات و اسناد غیرمحرمانه مرتبط با طرح‌ها و لوایح، تمامی مذاکرات و مباحث و نیز اغلب جلسات کمیسیون‌‌ها، از طریق وب‌سایت پارلمان منتشر می‌شوند. به علاوه، هر نماینده یک صفحه اختصاصی در سایت پارلمان دارد که وضعیت رای‌ های او را در کل دوران نمایندگی‌ اش نشان می‌دهد.

جمهوری چک
پارلمان چک با انتشار جزئیات مربوط به هر طرح یا لایحه به همراه چگونگی آراء نمایندگان، امکان نظارت مردم بر وکلای خود را فراهم کرده است. پارلمان این کشور، نتایج تمامی رای‌ گیری‌ های صحن علنی حداکثر تا یک ماه پس از برگزاری جلسه به تفکیک اسامی نمایندگان و حزب ایشان بر روی وب‌سایت انتشار می‌یابد.

دانمارک
در پارلمان دانمارک، تمامی رای‌ گیری‌ های صحن علنی، به تفکیک میزان آرای موافق، مخالف و غایب برای هر حزب، رای نمایندگان حاضر و نیز اسامی نمایندگان غایب بر روی وب‌ سایت انتشار می‌یابد. البته در مورد کمیسیون‌ ها، معمولا نتایج کلی رای‌گیری منتشر می‌شود.

امریکا
بررسی تارنمای GovTrack که به انتشار عمومی آرا نمایندگان
مجلس سنای امریکا می‌پردازد

انگلستان
در مجلس نمایندگان انگلستان، مشروح مذاکرات همراه با لیست آرای نمایندگان به طرح‌ها و لوایح به صورت روزانه (ساعت ۶ صبح هر روز) منتشر می‌شود. مذاکرات و مباحث مجلس نمایندگان و مجلس اعیان از طریق کانال تلویزیونی پخش می‌شود. سایت رسمی مشروح مذاکرات پارلمان انگلستان، علاوه بر مشروح مذاکرات جلسات، اسامی نمایندگان موافق و مخالف را به تفکیک حزب، به همراه چارت و با فرمت CSV ارائه می‌دهد.

ایتالیا
در پارلمان ایتالیا، آرای نمایندگان نسبت به هر طرح و یا لایحه در صفحه مخصوص آن طرح یا لایحه به نمایش گذاشته می‌شود. داده‌ های آرای نمایندگان نیز با فرمت‌های CSV،
JSON و XML قابل دانلود است. همچنین، در پرتال داده‌ های این پارلمان می‌توان هر نماینده و سناتور را در دوره کنونی یا دوره‌ های قبل انتخاب کرده و کل آرای او به هر طرح و لایحه را در تمامی دوران نمایندگی با فرمت‌ های مذکور دانلود نمود.


پیشنهادها و راهکارها
در این گزارش با توجه به تجربیات کشورها در زمینه شفافیت آرای نمایندگان، پیشنهادهایی برای بهبود فرآیندها و ارتقای شفافیت در مجلس شورای اسلامی ارائه شده است:
یک: نهادینه‌سازی فرهنگ و ادبیات شفافیت پارلمانی: مجلس شورای اسلامی باید به این باور برسد که انتشار اطلاعات پارلمانی به بهره‌وری بیشتر و کارآمدی مجلس کمک می‌کند؛ زمینه مشارکت و کمک مردم به قانون‌ گذاران را فراهم می‌نماید؛ و هزینه‌های نظارت را کاهش می‌دهد.
دو: بازبینی قانون آیین ‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی: در آیین‌ نامه داخلی مجلس شورای اسلامی لازم است «انتشار آرای نمایندگان» به عنوان اصل کلی و اولیه باشد، مگر آنکه علت‌ های مشخصی برای عدم انتشار وجود داشته‌باشد.
سه: انتشار میزان مشارکت نمایندگان در رای ‌گیری‌ ها: در حال حاضر، انتشار آمار میزان مشارکت نمایندگان در رای‌ گیری‌ ها می‌تواند پیش زمینه مناسبی برای انتشار آرای نمایندگان در آینده باشد.
چهار: ایجاد پروفایل نمایندگی: با ایجاد صفحه شخصی برای هر نماینده در وب‌سایت مجلس شورای اسلامی می‌توان رزومه، عضویت در کمیسیون‌ها و فراکسیون‌ها، حضور و غیاب، اظهار نظرها، امضاها، آرا، اظهارنامه تعارض منافع، مکاتبات اداری، نظام مالی و مخارج و نیز دفتر نمایندگی هر نماینده را در آن درج کرد.
پنجم: انتشار داده‌های پارلمانی با استانداردهای داده‌باز: اطلاعات انتشاریافته از مجلس لازم است از استانداردهای «داده باز» برخوردار باشند که حداقلِ آن استفاده از فرمت اکسل است.
ششم: تجمیع اطلاعات کنونی: در حال حاضر اطلاعات مجلس در پایگاه‌ های اینترنتی مختلف منتشر می‌شوند. با ایجاد یک صفحه واحد در سایت مجلس این اطلاعات می‌تواند تجمیع و یکپارچه‌ سازی شود.
در واقع شفافیت پارلمانی رویکردی است که زمینه نظارت همگانی در پارلمان را از طریق انتشار دقیق و با کیفیت اطلاعات پارلمانی فراهم می‌آورد. شفافیت آرای نمایندگان یکی از مهم‌ترین ابعاد شفافیت پارلمانی است و در بسیاری از کشورها، به عنوان یک اصل پذیرفته‌شده‌است. بر این اساس، به جز جلسات غیرعلنی یا موارد امنیتی، آرای نمایندگان به همراه اسامی ایشان انتشار عمومی پیدا می‌کند.


لزوم شفافیت آراء نظام تقنینی
گاهی گفته می‌شود چرا کسانی که به دنبال شفافیت آراء مجلس هستند شفافیت آراء سایر نهادها را پیگیری نمی‌کنند. پاسخ مشخص است؛ نسبت مردم با نمایندگان مجلس یک نسبت مستقیم است.ما از نماینده خود مطالبه شفافیت می‌کنیم، نماینده ما نیز وظیفه دارد از سایر نهادها مطالبه شفافیت کند.هر چند که بدون شک هر اقدامی در زمینه شفافیت آرا (چه مجلس و چه سایر نهادهای قانونی) اقدام مبارک و قابل تقدیری است.
در واقع مادامی که آراء نمایندگان شفاف نباشد، نباید انتظار تصویب طرح‌های شفافیتی دیگر مثل هزینه‌های انتخاباتی نمایندگان، شفافیت حضور و غیاب، شفافیت سفرهای خارجی و … را از مجلس داشت.
اینکه طرحی ۱۹۰ امضا دارد ولی فقط ۶۹ رأی می‌آورد به این علت است که امضای نمایندگان، پای طرح شفاف است و به اطلاع عموم مردم می‌رسد. اما آراء نمایندگان که تصمیم‌گیری نهایی بر اساس آن‌ است، مخفیانه است و همین امر بیانگر لزوم شفافیت آراست.
یکبار دیگر بیش از ۵۰ نماینده مجلس در نامه ای از هیات رئیسه مجلس خواستند تا موضوع شفافیت آرائ نمایندگان متناسب با آیین نامه مجلس مجددا در دستور کار قرار گیرد. باید منتظر ماند تا ببینیم آیا شفافیت از بن بست قانونگذاران خارج می شود یا خیر؟!

مطالعه بیشتر بستن