مطالبه جهانی اینترنت ایمن‌ برای کودکان

نیره ساری : دغدغه‌ها برای دسترسی ایمن‌تر به اینترنت همچنان در جهان وجود دارد. طبق گفته هنریتا فور مدیر اجرایی یونیسف (۹ فوریه ۲۰۲۱) به دلیل همه‌گیری، کودکان شاهد کوچک شدن دنیایشان به خانه و صفحه رایانه، لپ تاپ، تلفن همراه یا سایر دستگاه‌‍های خود هستند. با این حال، اینترنت براساس امنیت کودکان ساخته نشده است. به تازگی گزارشگران شورای حقوق بشر سازمان ملل، به کشورهای اروپایی در حوزه تامین اینترنت ایمن‌تر برای کودکان تذکر دادند. در کشور ما نیز در کشور ما نیز سند صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی توسط معاونت محتوایی مرکز ملی فضای مجازی تدوین و در انتظار مطرح شدن و تصویب در شورای عالی فضای مجازی است.

 

این روزها استفاده کودکان و نوجوانان از اینترنت اجتناب ناپذیر شده است. تحصیل مجازی در شرایط کرونایی خانواده‌ها را بیش از قبل درگیر اینترنت کرده است. به دنبال این استفاده عمومی در شرایط و محدوده سنی کودکان و نوجوانان، مدیریت اینترنت ضروری‌تر از قبل به نظر می‌رسد. نکته مهمی که دغدغه بسیاری از مادران و پدران شده است چراکه فضای آنلاین علاوه بر فرصت‌های فراوانی که در اختیار کودکان قرار می‌دهد، آن‌ها را با خطرات بسیار جدی مواجه خواهد کرد.

اینترنت ایمن‌تر، مطالبه‌ای جهانی
این موضوع محدود به کشور ما نیست و اینترنت امن‌تر برای کودکان تبدیل به بحران جهانی و به دنبال آن مطالبه‌ای جهانی شده است.
چند وقت پیش به مناسبت روز جهانی اینترنت ایمن‌تر در اقصی نقاط دنیا فعالان مختلف اعم از دولتی یا غیردولتی در روند بزرگداشت این روز داده‌های متنوعی را عرضه داشتند تا معلوم باشد که در هر کشور چه دغدغه‌هایی برای دسترسی ایمن‌تر به اینترنت وجود دارد. در واقع پویش جهانی یاد شده حکایت از آن دارد که اینترنت مانند سایر ابزارهای برساخته و در دسترس بشر کارایی‌های ناامن ساز و ضد انسانی نیز دارد که اگر برای آن تدبیر شایسته اتخاذ نشود می‌تواند زندگی فردی و اجتماعی انسانها را به مخاطره اندازد.
جالب است ابتکار برگزاری روز جهانی اینترنت ایمن‌تر از سال ۲۰۰۴ توسط فعالان اروپایی مطرح شده و متعاقبا از سراسر جهان به این ایده پیوسته‌اند به گونه‌ای که امروزه کمیته‌های ملی مرتبط با بزرگداشت این ابتکار در ۱۷۰ کشور جهان فعال می‌باشند.
از جمله دغدغه‌هایی که در پیگیری‌های مربوط به ایده مذکور مورد توجه است اینکه در درجه اول چگونه اینترنت را برای کودکانمان ایمن‌تر سازیم؟ چگونه مانع بروز عمومی انواع بد اخلاقیها و خشونت ورزی‌ها و ارتکاب جرایم با استفاده از ابزار اینترنت گردیم و در عین حال به حریم خصوصی مردم احترام بگذاریم، حقوق و آزادی‌های بیانی مردم در چارچوب پذیرفته شده قانونی و اخلاقی را نقض نکنیم و از این محصول فناوری بسیار اثرگذار بر پیشرفت عمومی جامعه بشری در راستای اهداف شایسته انسانی و توسعه همه جانبه بهره بگیریم؟

تذکر به کشورهای اروپایی
نکته جالب اینجاست در حالیکه قوانین سختگیرانه اتحادیه اروپا برای حمایت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی طی این مدت افزایش یافته است اما گزارشگران شورای حقوق بشر سازمان ملل، به کشورهای اروپایی در حوزه تامین اینترنت ایمن‌تر برای کودکان تذکر دادند.
جمعی از گزارشگران شورای حقوق بشر از کشورهای اروپایی خواستند تا خلاهای موجود حقوقی و قانونی که باعث می‌شود سواستفاده جنسی آنلاین از کودکان صورت گیرد را رفع کنند. گزارشگران تاکید کردند که بررسی‌های موجود حکایت از موارد متعدد سو استفاده علیه کودکان از طریق اینترنت می‌کند.
به گفته گزارشگر شورای حقوق بر ملل متحد در زمینه مبارزه با استثمار و سو استفاده جنسی کودکان، این واقعیت که در حال حاضر هیچ قانونی در اتحادیه اروپا وجود ندارد که به شرکت‌های فناوری اجازه دهد موارد سو استفاده جنسی کودکان را به صورت آنلاین شناسایی و گزارش دهند، بسیار نگران‌کننده است و اگر چارچوب حقوقی موثری برای رفع این خلا اتخاذ نشود در واقع کودکان هم چنان قربانی و بدون حمایت کافی و موثر خواهند بود در حالی که عوامل این اذیت و آزار کودکان مصونیت خواهند داشت به خلاف‌های ضد انسانی خود ادامه دهند.

تاملی بر سخنان مقامات سازمان ملل
طبق گفته هنریتا فور مدیر اجرایی یونیسف (۹ فوریه ۲۰۲۱) به دلیل همه گیری، کودکان شاهد کوچک شدن دنیایشان به خانه و صفحه رایانه، لپ تاپ، تلفن همراه یا سایر دستگاه‌های خود هستند. با این حال، اینترنت براساس امنیت کودکان ساخته نشده است.
مطابق آمارها در هر لحظه ۷۵۰،۰۰۰ نفر به دنبال برقراری ارتباط آنلاین با کودک برای اهداف جنسی هستند، چالشی بسیار بزرگ و چنان پیچیده که هیچ شخصیتی نمی‌تواند آن را به تنهایی حل کند.
مدیر اجرایی یونیسف معتقد است برای کودکان و جوانان، آماده شدن برای یک جهان مناسب‌تر و متصل‌تر به جهان پس از کووید ۱۹ به معنای کمک به ایجاد تعادل بین دنیای آنلاین و آفلاین، پرورش روابط ایمن و مثبت با اطرافیان و دسترسی به پشتیبانی مورد نیاز آن‌ها است.
یونیسف سه زمینه را برای اقدام توصیه کرده است: شروع به تشویق دولت‌ها برای آموزش کارکنان بهداشت، آموزش و خدمات اجتماعی در مورد تأثیر همه‌گیری ناشی از کووید ۱۹ بر رفاه کودک، تضمین خدمات اصلی برای محافظت از کودک و بهداشت روانی در طی همه‌گیری و زمان فراتر از آن.

سند صیانت در انتظار تصویب
در کشور ما نیز سند صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی توسط معاونت محتوایی مرکز ملی فضای مجازی تدوین و در انتظار مطرح شدن و تصویب در شورای عالی فضای مجازی است.
همچنین به دنبال برقراری یک تماس تصویری در اینستاگرام میان یک سلبریتی و یک نوجوان که با واکنش منفی کارشناسان و فعالان اینترنتی مواجه شده بود، افشا هویت، اطلاعات و اسرار طفل یا نوجوان بزه‌دیده یا در وضعیت مخاطره‌آمیز یکی دیگر از مصادیق محتوای مجرمانه شناسایی شد. بر همین اساس انتشار هرگونه محتوا در جهت تحریک یا ترغیب به کودک‌ آزاری در فضای مجازی نیز به عنوان محتوای مجرمانه شناسایی شده است و اگر این فعالیت‌ها در فضای مجازی صورت گیرد، به عنوان جرم شناسایی خواهد شد. طبق این ابلاغیه برقراری ارتباط با طفل یا نوجوان در فضای مجازی به منظور آزار جنسی نیز جرم شناخته شده است.

جای خالی در قانون
نکته قابل توجه در این زمینه فقدان پرداختن به موضوعات حقوق کودک در فضای مجازی در قانون اخیر حمایت از حقوق کودکان و نوجوانان است. تنها در بند ۹ ماده ۱۰ این قانون به این موضوع پرداخته شده است. (برقراری ارتباط با طفل و نوجوان در فضای مجازی به منظور هرگونه آزار جنسی یا ارتباط جنسی نامشروع به یکی از مجازات‌های درجه شش قانون مجازات اسلامی.)
نباید از نظر دور داشت همیشه پاک کردن صورت مسئله راحت است یا چندان سخت نیست اما حل این مسئله هوشمندی و درایت و دانایی لازم دارد.

مطالعه بیشتر بستن