انرژی و عدالت: تردید در غیرقابل چانه‌زنی بودن شیوۀ زندگی آمریکایی

۱) حدوداً از هر ۱۶ انسان تنها یکی آمریکایى است. این کشور که فقط ۶ درصد از جمعیت جهان را دارد ولی ۳۷ درصد یعنی بیش از یک‌سوم انرژی موجود را مصرف می‌کند (ایوان ایلیچ، انرژی و عدالت، ترجمۀ محمدعلی موحد، ص. ۱۲). آقای نیکسون رئیس‌جمهور آمریکا می‌گفت: «به‌هیچ‌وجه بد نیست که ما نیاز به این‌قدر انرژی داریم؛ زیرا همین نکته نشان می‌دهد که ما توانگرترین و نیرومندترین ملت‌های جهان هستیم و بالاترین سطح زندگی را داریم. باشد که همواره چنین باشد» (همان، ص. ۱۳).

۲) اتومبیل معادل نیروی پانصد آدمی را در اختیار یک فرد می‌گذارد. جهان ما با اتکای غیرمنطقی بر مصرف بی‌محابا انرژی، نابرابری آدمیزادگان را به نحو غیرقابل‌تحملی افزوده و بر فاصله بیشتر در میان فقیر و غنی افزوده است (همان، ص. ۱۳). این امر آغاز بحث انرژی و عدالت (Energy and Equity) است. بخش عمدۀ منابع در جهان اول (جهاندار) مصرف می‌شود. در جهان با جمعیت ۵. ۷ میلیاردی، متوسط سرانه مصرف منابعی از قبیل نفت خام و فلزات و متوسط سرانه تولید پسماندهایی از قبیل پلاستیک و گازهای گلخانه‌ای در کشورهای جهان اول (جهاندار) با جمعیت یک‌میلیاردی عمدتاً در آمریکای شمالی، اروپا، ژاپن و استرالیا حدود ۳۲ برابر کشورهای درحال‌توسعه (جهانگیر) با جمعیت ۵. ۶ میلیاردی است (جِرد دایموند، آشوب، ترجمۀ اصلان قودجانی، ص. ۵۳۸).
۳) با این تفاوت فاحش، آیا آرمان دسترسی همۀ جهان به امکانات شیوه زندگی غربی امکان‌پذیر است؟ اگر کشورهای درحال‌توسعه بخواهند به نرخ مصرف سرانه ملی (اعم از نفت، فلزات، آب و غیره) برسند، نرخ مصرف جهان تقریباً ۱۱ برابر خواهد شد که معادل مصرف یک دنیای ۸۰ میلیارد نفری با همین نرخ‌های مصرف سرانه توزیع‌شده در شرایط فعلی است. افراد خوش‌بینی هستند که ادعا می‌کنند می‌توان مصرف ۵. ۹ میلیارد انسان را روی کره زمین تأمین کرد ولی هیچ فرد خوش‌بینی دیده نشده است که ادعا کند می‌توان منابع موردنیاز انسان‌ها در دنیایی با ۸۰ میلیارد نفر جمعیت را تأمین کرد (همان، ص. ۵۴۲).
۴) کشورهای توسعه‌یافته به کشورهای درحال‌توسعه وعده می‌دهند که اگر صرفاً سیاست‌های صحیح در پیش بگیرند؛ مثلاً دولت سالم و نظام اقتصادی بازار آزاد را محقق کنند، آن‌ها نیز می‌توانند به کیفیت زندگی جهان اول برسند. چنین وعده‌ای کاملاً ناممکن و یک دروغ بی‌رحمانه است (همان، ص. ۵۴۲). کشورهای درحال‌توسعه به وعده‌های کشورهای توسعه‌یافته اعتنا نخواهند کرد که می‌خواهند آنان را متقاعد کنند کاری را که قبلاً جهان اولی‌ها انجام داده‌اند، انجام ندهند. یگانه دستاورد پایدار برای دنیای جهانی شدۀ انسان‌ها که کشورهایی همانند چین، هند، برزیل، اندونزی، کشورهای آفریقایی و سایر ملل درحال‌توسعه خواهند پذیرفت، اوضاعی است که نرخ مصرف و کیفیت زندگی، کم‌وبیش در تمام دنیا یکسان است. این در حالی است که زمین منابع کافی ندارد تا حتی مصرف فعلی جهان اول را به‌طور پایدار تأمین کند چه رسد که کشورهای درحال‌توسعه نیز بخواهند در مقیاس جهان اول، مصرف و زندگی کنند (همان، ص. ۵۴۳).

۵) چنین وضعیتی به اینجا می‌رسد که اذعان جهانی به بحران فعلی جهانی یا پذیرش مسئولیت در تمام جهان بابت مشکلات فعلی یا خودسنجی صادقانه در تمام دنیا وجود ندارد. تهی شدن ظاهراً محتوم منابع زمین، افزایش مقادیر دی‌اکسید کربن و مقیاس جهانی نابرابری مجال اندکی برای آزمایش کردن و جولان دادن برای انسان‌ها باقی می‌گذارد (همان، ص. ۵۴۶). دنیا مکانی درهم‌تنیده است که در قالب یک کلِّ واحد یا پابرجا می‌ماند یا فرومی‌پاشد. جِرد دایموند؛ نویسنده محبوب بیل گیتس، در کتاب

مطالعه بیشتر بستن