سرباز در شطرنج، قاضی در جامعه

لیلاجعفری: چند وقت پیش خودنویسی از یک قاضی به قیمت هنگفتی فروخته شد، مبلغ این خرید و مارک و برند این خودنویس، مد نظر خریدار و محافلی نبود که این موضوع را زبان به زبان و سینه به سینه مورد گفت و شنود قرار دادند، بلکه موضوع اصلی، امضاهایی بود که صاحبش با آن، بر پای رای آزادی بیست و دو زندانی زده بود. صرف مبلغ میلیاردی حاصل از این فروش نیز، که در راه آزادی زندانیان بوده است، مد نظر این گفت و گو نیست، اما زندگی و دیدگاه‌های این قاضی، موضوعی است که در این گفت‌و‌گو به آن پرداخته‌ایم.
مرد جوانی که در سی و یک سالگی توانسته است قلم قضاوتش را بارها و بارها، برای خیر و نیکی به کار بگیرد، مردی است که در یک گفت‌و‌گوی صمیمانه، میهمان «حامی عدالت» شده است. با هم گفت‌و‌گوی ما را با صاحب این خودنویس، دکترمیثم حسین پور، قاضی دادگستری و استاد دانشگاه می‌خوانیم.

آیا زندگی یک قاضی با دیگر شغل‌ها متفاوت است؟
بله تفاوت‌های در زندگی قضات نسبت به شغل‌های دیگر وجود دارد. زندگی قاضی، مسائل خاص خودش را دارد. محدویت‌هایی در افراد مشغول در این حرفه وجود دارد. سبک زندگی قاضی باید جوری باشد که خاص عمل کند، به این معنی که بسیاری از مسائل که ممکن است برای برخی، حتی پیش‌پا افتاده باشد را رعایت کند. داستن اخلاق و تینت سالم و پاک در قضاوت نقش مهمی دارد، و درواقع لازمه‌ی عدالت و عدل و داد است، اما این هم واقعیت است که مردم انتظار دارند که دید مردم نسبت به قاضی متفاوت مردم است و از او توقع زندگی سالم و درست را دارند.
افراد علاقه‌مند به رشته قضاوت، پیش از ورود باید چه مواردی را درباره این حرفه در نظر بگیرند؟ دورنمایی از این حرفه به این دسته از افراد که معمولا جوانان و نوجوانان هستند بدهید، به‌ویژه که معمولا از ابتدای ورود به دبیرستان، به رشته‌های علوم انسانی وارد می‌شوند تا در دانشگاه‌ها در رشته قضاوت مشغول شوند.
نخستین موردی که برای ورود به این رشته و در پی آن حرفه‌ی دادگری باید در نظر داشت، عشق و علاقه است. بسیاری گمان می‌کنند که دستمزد و حقوق قضات بالاست، و به همین دلیل وارد این رشته می‌شوندف در حالی که این دید درستی نیست. درآمد این حرفه چه بالا باشد و چه پایین که شاید به طور معمول در کشور ما نسبت به شرایط و همین‌طور مشاغل دیگر، دستمزد متوسطی هم داشته باشد، در این شغل به راستی تعیین‌کننده نیست. این حرفه با سختی‌ها و دشواری‌هایی که در زندگی ایجاد می‌کند کمترین نقشی در انتخاب ندارد. چنانچه افراد با دشواری‌های قضاوت، که کمترین آن‌، ناراحتی‌هایی است که خود قاضی به طور فردی و درونی تجربه می‌کنند، و برای دچار نشدن به ان نهایت دقت و ظرافت را باید به خرج دهد، متوجه می‌شوند که دسمزد، و فکر کردن به آن، انگیزه‌ی مناسبی برای انتخاب حرفه قضاوت و یا تحصیل در این رشته نیست. کسی که دید مادی داردف بهتر است هرگز به سمت این رشته کشیده نشود. یکی دیگر از دشواری‌های این حرفه این است که قاضی ممکن است ملزم به انجام وظیفه، در محلی غیر از محل زندگی خود شود.
حجم بالای کار هم از دشواری‌های دیگر کار است که نه تنها از نظر جسمی و فکری خسته‌کننده است که بار وجوانی بالتری هم دارد، چون قاضی باید با وجود خستگی و گاه‌کلافگی از حجم بالای کار، باید مراقب باشد تا در عدالت و قضاوت خدشه‌ای وارد نشود. از این‌ها گذشته، از جایگاه بالای اجتماعی و احترام مردم درباره شغل دادگری نباید گذشت. شاید این نکته هم از ویژگی‌های مثبت این شغل به حساب بیاید.

به نظر شما شغل دادگری برای چه کسانی مناسب‌تر است؟
دوستانی که روحیه گره‌گشایی و عدالت‌جویی دارند برای این حرفه مناسب‌تر هستند و شاید بهتر باشد که حتما به این حرفه ورود کنند. لازمه ورود به این حرفه هم تحصیل در رشته حقوق است و این‌که حقوق‌خوان خوبی باشند، تا حقوقدان خوبی باشند و در قضاوت، بر تمام جوانب کار مسلط باشند.

خلاقیت در قضاوت چه جایی دارد؟ آیا عنصر خلاقیت، در قضاوت درست‌تر و بهتر، نقشی ایفا می‌کند؟ به طور کلی می‌توان گفت که خلاقیت کمکی به قضاوت می‌کند؟
خلاقیت یعنی به یک موضوع متفاوت نگاه کردن و این نکته‌ای است که در قضاوت می‌توان خیلی از آن بهره برد. خلاق بودن در قضاوت، یعنی به متهم و شاکی طوری دیگر نگاه کردن، در قرارها و تصمیمات متفاوت اندیشیدن. قاضی می‌تواند با آگاهی از موضوعات روز جامعه تصمیماتی را در انشای رای بگیرد، که متفاوت از رای ونظری باشد که تنها بر اساس الگو و یک قانون از پیش تعیین شده باشد. در قضات، ظرفیت‌های خلاقیت در قانون وجود دارد، از جمله تعلیق و استفاده از مجازات‌های جایگزین.
حتی اخذ تصمیمات جامعه‌پسند، در راستای قانون، می‌تواند از جمله خلاقیت‌های قاضی باشد. در این باره باید به مجازات‌های جایگرین حبس اشاره کرد که نه تنها قانونگذار در این باره با هدف کاهش زندانی در کشور، خلاقانه برخورد کرده است، که در این راستا خود قاضی نیز خلاقانه با این موضوع عمل کرده و می‌تواند با توجه به شرایط متهم و قوانینی که در اختیار دارد، در چهارچوب قانون، به طور خلاقانه، رای و نظری را که متناسب با شرایط پرونده و همینطور سازنده است را اتخاذ کند.

اگر بازی شطرنج‌تان خوب هست، صفحه شطرنج را در نظر بگیرید، در این صفحه، قاضی را کدام مهره در نظر می‌گیرید؟
قاضی سرباز است؛ سرباز مردم، سرباز حق و اجرای عدالت.

چرا؟
سرباز، با سر دادن، تیم را رو به جلو پیش می‌برد و درواقع، در راس حجوم‌ها قرار دارد، ساده حرکت می‌کند و خط را باز می‌کند، تا مسئولین و درواقع سیستم، بتواند به جلو حرکت کند و به عبارتی، کارش را به درستی انجام دهد.

فکر می‌کنید قاضی چه تاثیری می‌تواند بر مشکلاتی مانند اطاله دادرسی، شلوغی زندان‌ها، کثرت پرونده‌های ورودی و برخی موارد دیگر که در کشور وجود دارد، بگذارد؟
نوع چرخش قلم و تفکر قاضی می‌تواند در کاهش ورودی زندانیان نقش داشته باشد. تصمیم به موقع در یک پرونده می‌تواند جلوی اطاله دادرسی را بگیرد. علاوه‌ بر این‌ها، قاضی در جامعه می‌تواند جریان‌ساز باشد، رفتار قاضی، کردار قاضی، تصمیمات قاضی، همگی می‌تواند در جامعه تاثیرگذار باشد.

با قضاوت خانم‌ها انشای رای به دست بانوان چه نظری دارید؟
ما در دستگاه قضاوت، زن توانمند و پرتوان بسیاری داریم که هم‌پای قضات مرد، مشغول به حرفه قضاوت هستند. خانم‌های بسیاری در سمت دادیار و بازپرس، تحقیقات مقدماتی را انجام می‌دهند و سرپرست دادسرای اطفال تهران که معاون دادستان هم هستند، خانم هستند. بنابراین بانوان در این عرصه صلاحیت خود را به خوبی نشان داده و خوش درخشیده‌اند.

مطالعه بیشتر بستن

مراسم تحلیف و ورود شش نفر از کارشناسان رسمی دادگستری به عرصه خدمت‌رسانی به دستگاه‌های قضائی و اجرایی در استان بوشهر

در تاریخ چهارشنبه ۲۹ بهمن ۱۳۹۹ در حضور جناب آقای گشتاسبی معاون محترم قضائی رئیس کل دادگستری و رئیس مرکز کارشناسان رسمی دادگستری استان بوشهر و اعضای هیئت مدیره آن برگزار گردید.

در این‌مراسم ‌که با اهدای پروانه کارشناسان همراه بود، معاون‌محترم قضائی دادگستری استان با اشاره به آیات و روایات متعدد در خصوص رعایت عدالت و انصاف و دقت در جایگاه خطیر و حساس و پرمسئولیت کارشناسی، به نقش ارزنده ایشان در به نتیجه رسیدن پرونده‌های حقوقی و کیفری اشاره نمودند و توصیه‌های ارشادی در خصوص دقت بالا در کنار تسریع در انجام امور به نیت جلوگیری از اطاله دادرسی را به کارشناسان متذکر و یاداور شدند‌. در پایان پس از اجرای مراسم سوگند کارشناسی، پروانه کارشناسان جدید در رشته‌های راه و ساختمان، وسایط نقلیه موتوری زمینی و تصادفات، آتش نشانی و آتش سوزی و امور گمرکی به ایشان اهدا شد.

مطالعه بیشتر بستن