معاضدت ایجاد شد تا عدالت برقرار گردد

مبنای معاضدت و هدف از تاسیس این نهاد چه بوده است؟
یکی از اهداف مرکز وکلای قوه قضائیه ایجاد نظام معاضدت قضائی و گسترش آن بوده است؛ یعنی وکلایی که از مرکز وکلا پروانه می‌گیرند واقفند که این مسئله جزء نظامات مرکز می‌باشد. در نتیجه مشاوره در مجتمع‌های قضائی جزء تکالیف وکلا است.
اگر تاریخ وکالت را نیز مطالعه کنیم می‌بینیم اولین هیئت مدیره‌ها همان وکلایی هستند که در معاضدت و قبل از تشکیل هیئت مدیره بوده‌اند یعنی دغدغه‌مند‌ترین وکلایی که حساسیت خاصی به حرفه وکالت داشتند و دارای دغدغه بیشتری به حرفه وکالت بوده‌اند مطمئنا در حوزه معاضدت هم فعال هستند. اکنون هم افرادی که دغدغه کار خیر دارند بدون هیچ چشمداشت مالی در حال تلاش بوده و با ۳۳ مجتمع قضائی در استان تهران و حجم بالای امور در تعامل هستند.

 

میزان همکاری وکلای مرکز وکلای قوه قضائیه در خصوص معاضدت به چه نحوی است؟
مهم‌ترین مستند در این خصوص همکاری گسترده وکلا با کمیسیون معاضدت استان تهران است. بیش از ۷۰ وکیل امور اجرایی معاضدت در سرتاسر استان تهران را انجام می‌دهند و یک شبکه گسترده زمینه‌ای را فراهم کرده تا وکلا خود داوطلب شده و برنامه‌ریزی امور معاضدت را انجام ‌ و دهند و مواردی را که لازم است در خصوص دفاتر معاضدت، با دادگستری تعامل دارند. این نکته بسیار مهمی است که بار معاضدت در استان تهران نیز بر عهده خود وکلای داوطلب است.


به نظر می‌رسد در حوزه معاضدت مرکز وکلا در حال‌گذار از دوره سنتی به دوره مدرن است؛ نظر شما در این خصوص چیست؟
نهاد معاضدت در دوره تحول و مدیریت جدید مرکز تغییرات وسیعی کرده است که از آن جمله تخصصی کردن وکالت و یا حتی مشاوره هاست. به عنوان مثال یکی از مشکلات و مسائلی که پیش از این مطرح بود این بود که وکیلی که پرونده حقوقی کار می‌کرد و صرفا مایل به کار کردن در همان مورد حقوقی بود و در مجتمع‌های حقوقی هم حضور داشت اما ممکن بود پرونده کیفری نیز به او برای معاضدت یا مشاوره ارجاع داده می‌شد اما کاری که در استان تهران انجام شده تخصصی کردن وکالت معاضدتی است؛ یعنی اگر وکیلی حقوقی کار یا کیفری کار باشد و درخواست صرفا کار کردن در حوزه تخصصش را داشته باشد می‌تواند در قالب خوداظهاری که انجام می‌دهد این تمایل را در حوزه تخصصی خود در معاضدت هم عملی کند.
این موضوع انگیزه بسیار مهمی هم می‌تواند باشد چرا که تخصص او توام شده با انجام تکلیفی که در حال اجرا است. مهم‌ترین بخش همکاری و تعامل خود وکلا در این خصوص است این که سعی شده به نحوی آن تکالیف توسط وکلا انجام شود.
یکی دیگر از تحولات صورت گرفته بحث نمایندگی است؛ و این به معنای استقلال وکلا است یعنی کار وکلا توسط خودشان انجام می‌شود. اهتمام مرکز وکلا در دوره مدیریت جدید بر این بوده است تا تقویت روحیه همکاری و گروهی با داشتن نماینده صورت بگیرد کما این که هیئت مدیره تهران نیز به همین نیت تشکیل شد.
به طور مثال پیش از این گرفتن گواهی یا حضور و غیاب‌ها و جبرانی آن‌ها به نحو دیگری بوده که توام با مشکلاتی نیز بود اما اکنون همه این موارد در قالب وظایف نماینده تعریف شده است و تمام برنامه ریزی‌ها و حضور و غیاب در آن مجتمع قضائی مورد نظر طبق یک لیست ثابت انجام می‌گیرد. جبران غیبت‌ها به همین ترتیب و آمار آن نیز داده می‌شود. مضاف بر آن که حضور وکلا نیز مقید به حضور نماینده و تایید او است؛ علاوه بر آن که یک مکانیسم بازرسی نیز برای نماینده‌ها وجود دارد این نظارتی است که از جانب مسئول بازرسی بر نمایندگان وجود دارد تا نماینده به طور عادلانه با برنامه ریزی و طبق یک ضوابط و نظم خاصی آن را انجام دهد تا اجحافی در حق وکلا صورت نگیرد. در هر موردی هم که وکلا با آن مواجه شده به عنوان مثال برای غیبت‌ها فرایندی تعریف شده تا وکیل جبرانی آن را بتواند اعمال کند و تکالیف را هم انجام داده باشد. نماینده‌ها توسط کمیسیون معاضدت تهران متشکل از روسای کمیته‌ها و اعضای کمیسیون براساس نفراتی که معرفی می‌شوند و با ملاک عدم داشتن تخلف و فعال بودن پروانه آن‌ها با مشورت اعضا و موافقت رئیس کمیسیون انتخاب می‌شوند.
یکی دیگر از اقدامات مهم مرکز وکلا انعقاد تفاهم نامه‌های مختلف با فدراسیون‌ها و یا مشاوره‌های کارگری در ادارات کار یا کارخانه‌ها است که درصدد فراهم نمودن مکان برای این موضوعات بسیار مهم هستیم. این یکی از دلسوزی‌های مرکز است که برای وکلایش در حال انجام است تا وکلایی که امکان داشتن پرونده را ندارند در چهارچوب تفاهم نامه شرایطی را فراهم کند تا وضعیت معیشتی آنان رو بهبودی قرار گیرد. لذا اولویت نیز با وکلای فعال در معاضدت می‌باشد که بهترین‌های آن از طریق نماینده معرفی می‌شوند تا در چهارچوب آن تفاهم نامه مرکز جهت بحث اقتصادی وکلا در دفتر اداری یا کارخانه مستقر می‌شوند و ارائه مشاوره کنند این موضوع در مورد کارگران محقق شده و وکیل در این خصوص حق مشاوره البته در چاچوب تفاهم نامه می‌گیرد. این یک نوع خلاقیت بی‌نظیری است و یک اقدام بسیار نویی است. البته بارها وضعیت معیشتی وکلا برای ریاست جدید دغدغه و مورد تاکید بوده است که می‌تواند شرایط بسیار خوبی را فراهم کند.

به نظر می‌رسد اصطلاح نذر فرهنگی یک اصطلاح نو و کاربردی در خصوص معاضدت است؛ در این خصوص بیشتر توضیح می‌دهید؟
برخی از وکلا به این موضوع با دید فرهنگی می‌نگرند تا این فرهنگ‌سازی انجام بگیرد و بتوانند با مردم و مشکلات آن‌ها و فرهنگ مراجعه مردم به وکیل را گسترش دهند و این یکی از اقدامات مهم در این خصوص می‌باشد. آن چه در حال افزایش و بهبود است، تعامل وکلا در این خصوص بوده تا جایی که از نذر فرهنگی صحبت به میان آمده تا از افراد معلول و افراد بی‌بضاعت در هر نقطه‌ای که از استان تهران باشند در صورت ارجاع حمایت حقوقی بشوند.


با وجود اهداف و منافعی که معاضدت برای اجتماع به همراه داشته، برخی وکلا تمایلی به قبول آن ندارند؛ در این خصوص چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟
آن چه که ما درصدد هستیم آن است که سعی کنیم این تکلیف که در پاسخ به پرسش پیشین ارائه شد، به راحتی و با اشتیاق و با انگیزه انجام گیرد. یکی از اقداماتی که سعی شده تا عدالت اجرا بشود ارائه شفاف تکالیف است؛ یعنی پرونده‌ها به گونه‌ای ارجاع شود که عدالت اجرا شود و وکیلی نباشد که مثلا ۳ سال پرونده معاضدتی نگرفته اما وکیلی دیگر در یک ماه یا دو ماه به طور متوالی قبول پرونده داشته باشد. دوم تخصصی کردن هم در امر مشاوره و هم در امر وکالت معاضدتی هم در موارد دیگر است. حتی وکالت تسخیری می‌تواند انگیزه مهمی ایجاد کند به عنوان مثال فرض کنید وکیلی فقط در خصوص پرونده‌های کیفری یک یا انقلاب یا جرایم مربوط به مواد مخدر کار می‌کند، در این موارد سعی شده عدالت اجرا بشود و به گونه‌ای برنامه ریزی شود که وکلا به نحوی پرونده را بپذیرند که به صورت عادلانه باشد. مضاف آن که علایق آن‌ها نیز در نظر گرفته شود برای مثال یک نفر خود اظهاری کرده که این پرونده و با این مختصات را علاقه‌مند است .
انگیزه دارد یا مشاوره بدهد در مجتمع‌هایی که خود مایل است سعی شده شرایطی را برای وکلای معاضدت فراهم کنیم که توام با امکانات رفاهی باشد که در دوره ریاست دکتر بهادری به مرکز وکلا به این موضوع بسیار توجه شده یعنی با تعامل و رایزنی با دادگستری در خود اتاق معاضدت امکاناتی که وکلا برای حضور در دفاتر کمیسیون نیاز دارند در حد امکان مهیا بشود. و مهم‌تر این که وکلا دیگر تنها نیستند و اگر دچار مشکلی شوند می‌توانند بر اساس گزارشی که از سوی نماینده وکلا انجام می‌گیرد پیگیری انجام شود.


آینده معاضدت را چگونه می‌بینید؟
آینده معاضدت قضائی منوط به این است که آحاد مردم از آن چیزی که بخشی از مردم از آن برخوردارند بهره‌مند شوند، معاضدت اساسا کارش این است که اجازه بدهد آن‌هایی که نمی‌توانند وکیل بگیرند این امکان را فراهم کند تا وکیل داشته باشند. وقتی در یک دعوایی دو نفر حاضر می‌شوند و یک نفر تمکن مالی گرفتن وکیل را دارد و آن دیگری ندارد اینجا معاضدت نقش دارد. معاضدت ایجاد شده تا عدالت را اجرا کند و معاضدت را می‌توان گفت عدالت که همان جمله معروف امیرالمومنین (ع) است که هر چیزی باید در جای خود قرار گیرد: وقتی دو نفر در دادگاه حاضر می‌شوند باید از خود دفاع کنند و حق داشتن وکیل برای هر دوی آنهاست. اینجا نظام معاضدت قضائی که از فلسفه‌های وجودی مرکز وکلا نیز هست اجرا می‌شود ؛کما اینکه در واحد بسیج مرکز وکلا هم تلاش‌هایی در حال انجام است.
آینده معاضدت با وجود نیروهای با انگیزه و برنامه‌ر‌یزی‌های مدیران مرکز وکلای قوه قضائیه و با تفاهم نامه و شرایطی که فراهم شده نشان از اهمیت بالای معاضدت و یکی از مهم‌ترین هسته‌های فرهنگ‌سازی جهت تعامل بیشتر وکلا با مردم و ایجاد اعتماد و مراجعه مردم به وکلا است. نیروهای معاضدت آماده هستند تا این خدمات را ارائه دهند؛ این‌ها همه دغدغه مرکز را نشان می‌دهد که به دلیل داشتن این دغدغه این اقدامات و تغییر و تحولات صورت گرفته و در حال فراهم نمودن بهترین شرایطی است که شایسته مرکز، مردم و وکلای محترم خواهد بود.

مطالعه بیشتر بستن