زبان انگلیسی و نگارش قرارداد

لیلاجعفری: آئین تنظیم قراردادهای بین‌المللی (آموزش قراردادنویسی به زبان انگلیسی) (به انضمام فرهنگ تخصصی) امسال با دومین چاپ خود به بازار کتاب وارد شده است. انتشارات مجد، چاپ نخست این اثر حقوقی را در سال ۱۳۹۷ به پایان رسانده است. این کتاب آموزشی در حوزه‌ی حقوق، که همان‌طور که از نامش پیداست، به تشریح موارد لازم حقوقی در ارتباط با قراردادنویسی می‌پردازد. این اثر تالیف شده در داخل کشور بوده و نام دو مولف را در شناسنامه خود دارد. احمد متولی و سمانه کافتری این اثر را به رشته تحریر درآورده‌اند. آئین تنظیم قراردادهای بین‌المللی با ۵۴۳ صفحه و در ۵۰۰ نسخه به دست مخاطبان خود رسیده است.


دلیل نگارش کتاب
مولفان این اثر دلیل نگارش این اثر را که در مقدمه کتاب آمده است، به این شرح بازگو می‌کنند:
«قاعدتا تجار به دنبال زبان مذاکراتی و مکاتباتی هستند که بیشترین رواج را در ملل مختلف داشته باشد و مورد استفاده اکثر تجار قرار گیرد. بر کسی پوشیده نیست که زبان انگلیسی در حال حاضر زبان تجاری است که نه تنها دانشجویان، اساتید دانشگاه و مراکز پژوهشی در یادگیری مطالب علمی خود از منابع درسی به زبان انگلیسی بهره می‌برند بلکه تجار نیز برای برقراری ارتباطات و مکاتبات تجاری خود اعم از نامه نگاری‌ها، ایمیل‌ها، مکالمات و مذاکرات تجاری و نیز نگارش قراردادها و توافقات خود از زبان انگلیسی استفاده می‌نمایند. این موضوع قراردادنویسان را بر آن می‌دارد که به دنبال یادگیری زبان انگلیسی باشند. از طرفی باید توجه داشت که گرچه یادگیری زبان انگلیسی عمومی برای نگارش قراردادهای تجاری لازم است، اما به هیچ وجه کافی نیست. همان گونه که زبان علمی مورد استفاده در هر علم با علم دیگر متفاوت است، نحوه نگارش قراردادها به زبان انگلیسی نیز مستلزم دانستن کلمات، اصطلاحات و عبارات تخصصی انگلیسی در حیطه قراردادهاست. به عنوان مثال معنای فعل execute در زبان عمومی انگلیسی، “اجرا کردن” است، ولی در زبان تخصصی قراردادنویسی معادل معنای “امضا نمودن قرارداد” است. حتی جالب است که بدانید که این فعل در زبان تخصصی حقوق جزا در معنای “اعدام کردن” به کار رفته است. این مثال حاکی از این است که یک قراردادنویس در نگارش قرارداد به زبان انگلیسی بایستی با معانی اصطلاحی تخصصی هر واژه و چگونگی نگارش و نیز با زبان تخصصی قراردادها آشنا باشد. این دغدغه ارتقای دانش قراردادنویسان فارسی زبان در نگارش قراردادها به زبان انگلیسی سبب شد کتاب حاضر را به رشته تحریر درآوریم.»

دستورالعمل خوانش کتاب
احمد متولی و سمانه کافتری، مولفان کتاب آئین تنظیم قراردادهای بین‌المللی (آموزش قراردادنویسی به زبان انگلیسی) (به انضمام فرهنگ تخصصی) در توضیحی که در صفحات نخست کتاب وارد شده است، از مخاطب خود خواسته تا روش خواندن این کتاب را مورد توجه قرار دهد. در این‌باره یادآور شده‌اند:
«در نگارش این کتاب آموزشی، از اسلوبی استفاده شده که لاجرم بایستی پیش از استفاده از کتاب، قواعد نگارش آن مد نظر قرار گیرد.»
این مولفان در این‌باره توجه مخاطب را به مواردی جلب می‌کنند که بخشی از آن را در ادامه می‌آوریم:
«الف- بخش واژه نامه: در نگارش هر یک از مواد قراردادی سعی گردیده پیش از ورود به نحوه نگارش آن ماده، افعال، اسامی و اصطلاحاتی که دانستن آن‌ها در نگارش آن ماده ضروری است پرداخته شود. ترجمه ای که از این واژه‌ها و عبارات در کتاب درج شده کاملا مختص حوزه قراردادنویسی است؛ گرچه ممکن است در برخی موارد در علوم دیگر نیز در همین معنا استفاده داشته باشد. علاوه بر اینکه این کلمات و عبارات در ابتدای نگارش هر ماده ذکر گردیده‌اند، کلیه واژه‌های انگلیسی در حوزه قراردادنویسی به صورت یک واژه نامه کامل در انتهای همین کتاب نیز آورده شده است.
ب- بخش عناوین: در نگارش عنوان مواد قراردادی از واژه‌های متفاوتی استفاده می‌شود که در این بخش سعی شده همه عنوان‌های رایج دسته‌بندی شده و در ابتدای نگارش هر ماده ذکر شود.
ج-بخش نگارش ماده: در نگارش هر یک از مواد با لحاظ ترتیب نگارش مفاهیم ذیل آن ماده، سعی شده است که ابتدا اسلوب نگارش آن بخش و سپس مثال یا مثال‌هایی در این خصوص درج گردد.»

عنوان در قراردادنویسی
در فصل نخست کتاب، با عنوان «مقدمات قراردادی» در مبحثی تحت عنوان «انتخاب عنوان قرارداد» آمده است:
« پیش از هر چیز به بیان و بررسی مختصر کلماتی می‌پردازیم که در زبان انگلیسی برای عنوان دادن به قرارداد مورد استفاده قرار می‌گیرند. برخی از این کلمات جهت استفاده در اقسام قراردادها عمومیت دارند، ولی برخی دیگر از آن‌ها اختصاصی می‌باشند. در کنار این‌ها، کلماتی نیز برای بیان الحاقیه، اصلاحیه یا متمم به قرارداد به کار می‌روند که عناوین و روش استفاده از آن‌ها را در ادامه مورد بررسی قرار خواهیم داد.

الف Contract
عنوان رایج در وصف عموم قراردادها در زبان انگلیسی این واژه است. منعی در استفاده از این وصف برای عنوان دهی به کلیه قراردادها وجود ندارد؛ مگر اینکه برای آن قرارداد خاص عنوان مشخصی رواج یافته باشد. مثلاً Sale Contract برای قرارداد فروش یا
Tenancy Contract برای قرارداد اجاره مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ب Agreement
این عنوان همانند عنوان قبلی در کلیه قراردادها کاربرد داشته و معمولا در همان معنا به کار می‌رود؛ مانند Sale Agreement. اما تفاوت‌هایی بین این عنوان و عنوان قبلی وجود دارد:
اول این که این عنوان در معنای توافق و رضایت نیز به کار می‌رود.

مثلاً
“This Contract shall be amended only with the mutual agreement of both Parties”
در این جمله واژه agreement به معنای قرارداد نیست بلکه در معنای توافق است.
دوم در جایی که بخواهیم توافقی بین طرفین انشاء نماییم که الزام‌آور نبوده و ارکان اساسی قرارداد مانند مبلغ و تعهد اجرایی و قطعی را دارا نباشد، از این عنوان می‌توانیم استفاده کنیم. ضمنا در ترجمه این واژه در این معنا، از کلمه “توافق نامه” یا “موافقتنامه” استفاده می‌کنیم. مثلاً سند موافقت نامه مشارکت بخش عمومی-خصوصی که از سوی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور منتشر شده است تحت عنوان
Public-Private Partnership Agreement
آمده است.

ج General Agreement
معمولا این عنوان در جایی به کار می‌رود که بخواهیم چارچوب و اصول کلی و قطعی همکاری یا اصول کلی و قطعی حاکم بر همکاری طرفین در آینده را نوشته تا بر اساس آن در آینده عمل نماییم. معادل این واژه در فارسی را می‌توان «موافقتنامه عمومی» نامید. مانند:
General Agreement on Tariffs and Trade (GATT)
موافقت‌نامه عمومی تعرفه و تجارت
General Non-Compete Agreement
موافقت نامه عمومی عدم رقابت
General Nondisclosure Agreement
موافقت نامه عمومی عدم افشا»
یادداشت تفاهم
در ادامه از همین مبحث آمده است:

د Cooperation Agreement
این عنوان در گام‌های نخست همکاری طرفین قراردادها بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. طرفین، همکاری کلی خود را تحت این عنوان در سند می‌گنجانند و قطعا پیش بینی تعهدات قطعی و اجرایی طرفین به موجب قرارداد اجرایی جداگانه خواهد بود. همچنین این عنوان در قراردادهای بین دولی، خصوصا مواقعی که دولت‌ها بخواهند فصل جدیدی از تجارت را آغاز نمایند، کاربرد دارد. اصطلاح “سند همکاری” را می‌توان معادل فارسی این واژه در نظر گرفت.
مثلاً:
Iran and South Korea signed cooperation agreement.
ایران و کره جنوبی سند همکاری امضا کردند.

هـ MOU/ MOA
این دو عنوان به معنای «توافق نامه کلی» یا «یادداشت تفاهم»

مطالعه بیشتر بستن