برگزاری وبینار تخصصی طرح کاهش ضمانت وصول مهریه و چالش‌های پیش روی زوجین در خصوص نهاد حقوقی مهریه

وبینار تخصصی طرح کاهش ضمانت وصول مهریه و چالش‌های پیش روی زوجین در خصوص نهاد حقوقی مهریه به همت کمیسیون امور بانوان و خانواده مرکز وکلای خراسان رضوی و با حضور سرکار خانم دکتر فاطمه قاسم پور نماینده یازدهمین دوره مجلس شورای اسلامی و رئیس فراکسیون زنان و خانواده مجلس شورای اسلامی و سرکار خانم سکینه سادات پاد به عنوان کارشناس تخصصی این نشست برگزار شد.

دکتر فاطمه قاسم پور: فراکسیون زنان در مجلس ساختاری است که در تمام مجالس در تمام ادوار تشکیل می‌شود.ما تعدادی نماینده ی خانم در مجلس داریم اما ممکن است نمایندگان خانم صرفاً پیگیر مسائل زنان نباشند بلکه مسائل کلان دیگری را در نظر داشته باشند. معمولاً امور زنان در مجلس به این نام مورد استقبال نیست و مسائل زنان در فراکسیون پیگیری می‌شود، البته لازم به ذکر است کمیسیون تخصصی زنان هم مسائل زنان را پیگیری می‌کند.
کمیسیون‌های فرهنگی و اجتماعی حقوق قضائی با توجه به جنس کاری که دارند بیشتر به مسائل زنان میپردازند و گاهاً حتی کمیسیون بهداشت هم پیگیر مسائل مربوط به زنان است.
در خصوص مهریه باید گفت که همه می‌دانند آن یک دین ممتاز است و از حقوق مالی زن که مورد توجه اسلام است به شمار می‌رود و مهر و محبتی است که مرد در ابتدای زندگی برای حق زوجیت از خود نشان می‌دهد، اما بحثی که در اینجا وجود دارد در حال حاضر این است که مهریه از کارکرد اصلی خود دور شده و چالش‌هایی به وجود آورده و حال اگر بخواهیم این چالش‌ها را در حوزه قانون‌گذاری مورد توجه قرار دهیم چه کاری باید انجام دهیم و آیا همه چالش‌های مهریه چالش‌های قانونی است یا رویه قضائی است.

تبدیل مهریه از فضای مهر و محبت به حوزه منازعات خانواده
اولین بحث نظام معنایی مهریه است. مهریه از فضای مهر و محبت به حوزه منازعات خانواده در فضای تخاصم تبدیل شده است.
مهر برای زن تبدیل به ابزار شده‌است، مهریه خصلت آن مالی نیست و حتی بیشتر چشم و هم‌چشمی شده و از شئونات دختر می‌دانند و از نگاه دیگران آن را پشتوانه حقوقی برای زنان می‌داند.
در مورد اول باید با روش‌های فرهنگ‌سازی و قانون‌گذاری اصلاح شود اما در مورد مسئله دوم طراحی سیستمی نیاز دارد که مهریه بتواند از آن کارکرد دومی که پیدا کرده که نظر شارع مقدس هم نبوده به کارکرد موردنظر دین اسلام تبدیل شود.
با توجه به نوسانات اقتصادی در سال‌های اخیر، جامعه مردان مطالبه‌ای از مجلس داشتند وآن این بود که قوانین مربوط به مهریه دیگر کارگشا نیست و موجب به وجود آمدن اعسار برای آنها می‌شود.
نهایتاً ایده‌هایی در مجلس برای مهریه طراحی شد. اولین قدم از سوی ما این بود که جلسه‌ای با طراحان برگزار کرده ودرخواست کردیم طرح‌های خود را در فراکسیون زنان ارائه دهند و توضیح بدهند چگونه در این طرح‌ها موازنه حقوق زن و مرد در کنار هم وجود دارد.
اگر با نوسانات اقتصادی مواجه هستیم این نوسانات فقط مشمول حال مردان نمی‌شود بلکه زندگی زنان را هم تحت تاثیر قرار می‌دهد و این مسئله مختص جامعه مردان نیست.
ما باید بحث مهریه را به‌گونه‌ای سامان‌دهی کنیم که حقوق طرفین مدنظر باشد.
ازجمله مباحثی که در طرح‌ها دیده‌شده بود این بود که قیمت ۱۱۰ سکه در سال عقد معیار قرار بگیرد و محاسبه شود و قانون مهریه شبیه قانون چک و عقدنامه حکم اجرایی باشد. همچنین در خصوص ۵ سکه هیچ طرحی مطرح‌نشده است.
فراکسیون بیان کرد این ۲ لایحه پاسخ‌گوی نیاز زنان نمی‌باشد. اولین بحث این است که فرد معسر نمی‌تواند پاسخگو باشد و در تقسیط مهریه افراد دوباره معسر می‌شوند و باز با زندانیان مهریه مواجه می‌شویم و باید سامان داده شود و پاسخ فراکسیون این بود که سامان دادن باید به‌گونه‌ای باشد که حقوق طرفین رعایت شده باشد.
مبحث دیگر اینکه باید مهریه با مبلغ سکه در زمان عقد سنجیده شود که این موضوع با مخالفت همراه بود و جلساتی با پژوهشکده ی خانواده ی دانشگاه شهید بهشتی و معاون حقوقی قوه ی قضائیه و اشخاصی در دادگاه خانواده ی تهران برگزار شد.
دکتر قاسم پور اضافه کرد: تا زمانی‌که حقوق خانواده بازنگری نشده بحث مهریه را به‌طور جدی نمی‌توان مورد بازنگری قرار داد چون برای بازنگری ماده ۲۲ باید پیش‌نویس تهیه شود و بعد مورد بررسی قرار بگیرد و تا پیش‌نویس آماده نشود فراکسیون بانوان باید پیگیری کند.
چند اصل در این پیش‌نویس برای ما مهم است اولین مورد این است که برای معسرحبس در نظر گرفته شود اما باید تأمین حقوق زنان هم در نظر گرفته شود چون بحث فرار از دین مطرح است.همچنین نوسانات اقتصادی باید برای طرفین مدنظر گرفته شود.
سکینه سادات پاد:
مهم‌ترین مسئله مورد بحث رعایت حقوق طرفین است و ما این مسئله را در سیاست کلان قبول داریم اما در اجرا احساس نمی‌شود.
باید در بحث مهریه عدالت جنسیتی رعایت و اعمال شود، مثلاً در سال ۱۳۹۶ افزایش مهریه مطرح شد به‌عنوان بخشی از بخشنامه اداره ثبت اسناد و املاک که در دیوان عدالت اداری دعوایی برای ابطال این بخشنامه مطرح شد و دیوان‌عدالت اداری از شورای نگهبان در خصوص این‌که آیا با توجه به این‌که زوجین در زمان عقد نسبت‌به مهریه مشخص توافق می‌کنند، افزایش آن خلاف شرع است یا خیر؟
شورای نگهبان صراحتاً افزایش مهریه را خلاف شرع دانست.این‌که مهریه دین ممتاز است بدین معنی است که اول باید مهریه زن پرداخت شود بعد سایر بدهی‌ها پرداخت شود و حتی شارع مقدس فرمودند بعد از فوت زوج، اول باید مهریه زوجه پرداخت گردد و بعد سراغ الباقی بدهی‌های متوفی بروند، اما درعمل این‌گونه نیست!
در ماده ۲۱ قانون اجرای محکومیت‌های مالی ما بحث تفسیری داریم که به سود زوج تفسیر شده و در رأی وحدت رویه ۷۴۳ دیوان‌عالی کشور بیان کرده باید رای قطعی صادر شود تا در رابطه با مهریه فرار از دین معنی پیدا کند و کاملاً دست زوج بسته‌شده و قانون‌گذار بیان می‌کند مهریه باید از طریق اجرا ثبت انجام شود و بار تمام مسائل بر دوش زوجه است. واقعاً در این‌جا عدالت جنسیتی رعایت نشده حداقل ماده ۲۱ باید اصلاح می‌شد زوجه وقتی وارد محاکم می‌شود نمی‌بیند که مهریه او از دیون ممتازه است و زوج فرار از دین دارد. بخشنامه جدید داریم که در مهریه بحث اعسار قبول‌شده و چرا برای دیگر مطالبات مالی این‌گونه نیست؟! باید نظام حقوقی به سمتی برود که مهریه را به‌عنوان نهاد حقوقی و نظام حقوقی خانواده داشته‌باشیم و مهریه را یک نهاد حقوقی علی‌حده ندانیم که دچار مشکل بشویم که عدالت جنسیتی زیر سوال برود باید یک خانواده محوری وجود داشته باشد ولی تا قبل آن نباید حقوق خانم‌ها نقض شود
باید چالش‌ها درباره مهریه را مشخص کرد وقتی در منازعات خانواده چهار ابزار در دست مرد و دو ابزار در دست زن باشد زندگی بسیار مشکل و سخت می‌شود ولی متأسفانه در فضای امروز این‌گونه است در این دوره نباید ابزار را از زن بگیریم.قانون‌گذار باید طوری این منازعه را مدیریت کند و در برابر سیستم قضائی کشور حق‌وحقوق همگان را تضمین کند که این مورد بسیار زمان‌بر است فرهنگ‌سازی بسیار مهم است و با قانون فرهنگ‌سازی هم رخ می‌دهد و این‌که اعسار در مهریه حبس زدایی شود باید حداقل حقوق زوجه نیز رعایت شود در زندگی تا چالشی پیش می‌آید مهریه اجرا گذاشته می‌شود و موارد محدودی هم هست که ازدواج فقط ابعاد مالی دارد اما بیشتر ازدواج‌ها بعد از به وجود آمدن منازعات بحث مهریه به جریان می‌افتد و این ۱ نشانه است که قانون‌گذار باید ورود جدی کند و عدالت جنسیتی را مدنظر داشته باشد نگاه باید به خانواده محوری باشد و تحکم خانواده وقتی خانواده‌ای به منازعه کشیده شد وظیفه سیستم قضا و قانون‌گذار این است که عدالت برقرار شود بحث مهریه باعث تضرر همه جامعه زنان از هم مردان هم زنان اما نوع ضرر متفاوت است و باید حل شود

مطالعه بیشتر بستن