ضرورت توسعه و آموزش علم حقوق در جامعه

وکالت و قضاوت دو بال فرشته عدالت هستند و بدون وجود یکی از این دو رسیدن به عدالت غیر ممکن خواهد بود. هر چند وظیفه قضات رسیدگی به پرونده‌های مطروحه در محاکم و صدور رای عادلانه برای آن‌ها و وظیفه وکلا قبول دعاوی و کمک به موکلین خود جهت احقاق حق ایشان می‌باشد ولی رسالت مهمتری نیز برای این دو بال فرشته ی عدالت می‌توان متصور شد و آن رسالت لزوم آموزش‌های ابتدایی حقوقی به گروه‌های مختلف اجتماعی با توجه به سن، جنسیت، شغل، فرهنگ، قومیت و… از طرق مختلفی همچون نگارش کتب حقوقی، آموزش‌های صوتی و تصویری، تشکیل کلاس‌های مختلف و همچنین آموزش‌های کوتاه در اپلیکیشن‌های فضای مجازی از جمله اینستاگرام و… به جوامع هدف مختلف می‌باشد. این کار بزرگ در کنار حل و فصل مسائل حقوقی توسط نهاد داوری که به آن اشاره خواهد شد باعث کاهش چشمگیر ورودی پرونده‌ها به مراجع قضائی خواهد شد.

در ادامه به مواردی از لزوم آموزش به جوامع هدف اشاره خواهد شد. هر چند این موارد در برگیرنده همه ی موارد مهم نمی‌باشند ولی می‌تواند تلنگری باشد به مسئولین و دلسوزان کشور برای اهتمام به آموزش‌های حقوقی به عموم جامعه تا به مرور شاهد کاهش ورودی پرونده‌های عریض و طویل به محاکم و در نهایت جامعه ی سالم‌تری باشیم.
۱ – یکی از مهمترین راه کارهایی که باعث آگاهی عمومی به جامعه و در نهایت کاهش ورودی پرونده‌های حقوقی به محاکم قضائی در آینده می‌شود، آموزش مسائل حقوقی به زبانی ساده، در قالب کتب درسی یا کمک درسی به دانش‌آموزان می‌باشد تا با آشنایی با حقوق اولیه خود در آینده دچار مشکلات کمتری در این زمینه بشوند. برای این مهم باید با تحقیق در پروند‌هایی که بیشتر گریبانگیر نوجوانان و جوانان می‌باشد و همچنین پرونده‌های حقوقی که بیشترین ورودی به محاکم قضائی را دارند، به مهمترین موارد حقوقی که گریبانگیر جامعه بوده دست یافت و پس از آن با بهره‌گیری از وکلا و قضات مجربی که توانایی نگارش این موارد به زبان ساده و قابل فهم برای نوجوانان را دارند، کتب درسی یا کمک درسی در این زمینه تالیف شده و با هماهنگی با وزارت آموزش و پرورش این کتب به عنوان کتب فوق برنامه وارد مدارس گردد. برای آموزش این کتب به دانش‌آموزان می‌توان از وکلا و قضات علاقمند و همچنین معلمین عزیز استفاده نمود. البته باید این کتب جزو نمرات درسی معمول این دانش‌آموزان لحاظ نگردد بلکه نمرات بالای دانش‌آموزان در این دروس با تاثیر مثبت در معدل نهایی آنها باشد تا تشویقی برای دانش‌آموزان برای مطالعه با جدیت این کتب باشد. در صورت عدم موافقت وزارت آموزش و پرورش با این مهم راه کارهای دیگری که پیش روست استفاده از این کتب و آموزش آنها به دانش‌آموزان در کلاس‌های فوق برنامه، مراسمات مرتبط و یا مسابقات کتابخوانی و همچنین ساخت انیمیشن‌ها و سریال‌های جذاب با دستمایه ی مسائل حقوقی و… می‌باشد.
در کنار مسائل حقوقی از مهمترین مشکلات نوجوانان، گرایش برخی از آنها به خشونت، سیگار و به تبع آن مواد مخدر و… می‌باشد. این گرایش‌ها علل متعددی دارند، از جمله شرایط خانوادگی مثل مصرف مواد مخدر در خانواده، بد رفتاری والدین با فرزندان، طلاق والدین، دوست‌های ناباب، شرایط و فرهنگ محل زندگی و… می‌باشد.
مورد دیگر تربیت پاستوریزه فرزندان توسط والدین است. پاستوریزه یعنی از ترس اینکه کودک با آگاهی داشتن از موارد اینچنینی به آن‌ها گرایش یابد، او را کاملا دور از این مسائل نگه داشته و گاها تا سنین بالاتر اجازه بیرون رفتن تنها به کودک را نداده و یا مانع وی از دوستی با دیگر همسالان خود می‌شوند، به طوری که کودک وقتی به سنین جوانی رسید و وارد جامعه شد اولا توانایی دفاع از خود در مقابل تنش‌های جامعه را ندارد و ثانیا با عقده‌های چند ساله ناشی از تربیت اشتباه والدین به راحتی با هر کسی دوست شده و هر چیزی را از وی قبول میکند. متاسفانه اینگونه افراد به راحتی تحت تاثیر دوستان خود به مواد مخدر و دیگر ناهنجاری‌های اجتماعی گرایش پیدا می‌کنند و جالب اینکه والدین به جای اینکه خود را مقصر رفتار امروز فرزندشان بدانند، جامعه را مقصر می‌پندارند!
مورد دیگری که می‌توان به آن اشاره کرد عدم قدرت «نه» گفتن در جوانان و نوجوانان به عللی مثل خجالت کشیدن و یا ترس از دست دادن رفقا می‌باشد که این معضل از بزرگترین معضلات برای شروع انحرافات در این قشر می‌باشد. این هنر آنقدر مهم می‌باشد که به تنهایی خودش نیاز به آموزش جداگانه دارد.
موارد دیگری را نیز می‌توان مثال زد که برای جلوگیری از طولانی شدن مطلب از آن چشم پوشی می‌کنیم.
شرایط روز جامعه و گرایش برخی جوانان و نوجوانان به مواد مخدر خصوصا انواعی که هم به راحتی در دسترس هستند و هم به راحتی مصرف میشوند مثل ماده مخدر گل و حشیش و همچنین گرایش آن‌ها به دیگر ناهنجاری‌های اجتماعی، لزوم بیش از پیش آموزش‌های جدی به این قشر را می‌طلبد.
هر چند در جلسات اولیاء و مربیان مدارس کشور گاها به این موارد پرداخته می‌شود ولی هیچ وقت به صورت جدی و منسجم به این مسائل پرداخته نشده است که این مهم لزوم جدی مطالعه و تحقیق و سپس آموزش به دانش‌آموزان عزیز در این موارد خصوصا آگاهی دادن نسبت به مواد مخدر جدید را می‌طلبد.
از آنجایی که مطالعه در مورد گرایش نوجوانان و جوانان به خشونت و مواد مخدر و… مستلزم کار علمی دقیقتری نسبت به مسائل حقوقی صرف آن‌ها می‌باشد، در کنار متخصصین حقوقی نیاز به همکاری متخصصین در رشته‌های دیگری از جمله متخصصین روانشناسی، تربیتی و نیروهای با تجربه انتظامی دارد تا با همفکری و ریشه یابی بتوانند آموزشهای مفید و موثری برای کاهش گرایش جوانان به این معضلات را به رشته تحریر در بیاورند.
۲ – بانوان تقریبا نیمی از جمعیت کشور را دارند و با توجه به فرهنگ ایرانی، اسلامی در کشورمان، جدای از حقوق عمومی که برای همه ی جامعه تدوین شده است، دارای حقوقی مختص به خود می‌باشند که عموما با نا آگاهی از این حقوق تحت ظلم و سوء استفاده دیگران قرار گرفته اند. لذا مورد مهم دیگری که می‌توان اشاره کرد آموزش مسائل حقوقی خاص بانوان به این قشر می‌باشد. خصوصا مسائل حقوقی مربوط به ازدواج دائم و موقت و قوانین مربوط به آن که بیشترین ورودی محاکم از این جهت را دارا می‌باشند. آگاهی داشتن بانوان گرامی از حق و حقوق خود پیش از ازدواج می‌تواند مانع تن دادن آن‌ها به هر ازدواجی و بالتبع آن کاهش آمار اختلافات و جدایی‌های پس از آن گردد. همچنین آگاهی و آموزش حسن خلق در روابط خانوادگی، آموزش وظایف همسرداری، فرزندآوری و تربیت و پرورش فرزندان نیز عامل مهمی در ایجاد آرامش روانی در خانواده و کاهش آمار اختلافات، جدایی‌ها و معضلات بی‌شمار آن مثل خیانت‌های زوجین نسبت به هم، مشکلات متعدد بانوان بی‌سرپرست، عدم تربیت صحیح فرزندان و مشکلات روانی و ناهنجاری‌های اخلاقی فرزندان طلاق و… خواهد بود.
مورد دیگری که عدم آگاهی بانوان از مسائل حقوقی شان، آنها را دچار سو استفاده‌های متعدد خصوصا در شرکت ها، کارخانجات و دفاتر خصوصی قرار داده است، عدم آگاهی ایشان از حق و حقوق خود در مورد اشتغال ایشان می‌باشد. از این موارد می‌توان به حقوق‌های پایین، سوءاستفاده‌های جنسی، اخراج‌های بدون علت پس از فرزند‌آوری در حین اشتغال و حق و حقوق قانونی بانوان قبل و بعد از زایمان در حین اشتغال و… را اشاره کرد.
از دیگر مسائل حقوقی که باید بانوان نسبت به آن آگاهی بیابند، مسائل حقوقی مربوط به لزوم رعایت شأن بانوان خصوصا در مورد عدم سو استفاده جنسی از آنها در جامعه می‌باشد. عدم آگاهی نسبت به این موارد در کنار ترس از برخورد خانواده و آبرو عموما باعث جری‌تر شدن سو استفاده گران از بانوان و در نتیجه مورد سو استفاده قرار گرفتن افراد بیشتری شده است. آخرین نمونه آن سوءاستفاده و آزار جنسی چند ده نفر از دختران دانشجو توسط یک کتابفروش اطراف دانشگاه بوده است که با طرح دوستی، دختران را به منزل خود کشانده و بعد از بیهوش کردن، به آنها تجاوز می‌نموده است که نهایتا با درج شکوه‌های دختران مورد تعرض قرار گرفته در اکانتهای عموما ناشناس فضای مجازی خصوصا توئیتر و به طبع آن ورود نهادهای قضائی، از این راز پرده برداشته و متهم به دست قانون سپرده شد. نکته قابل توجه در خصوص لزوم آموزش به خانواده‌ها و بانوان در این موارد این است که اگر اولین دختران مورد آزار قرار گرفته از حق و حقوق خود آگاهی داشتند و ترس از آبرو و برخورد خانواده مانع نمی‌شد، با اقدام به موقع آن‌ها شاید افراد مورد آزار قرار گرفته نهایتا به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌رسیدند. هر چند در این زمینه‌ها نباید از هجمه فرهنگ غربی به جوانان این مملکت از طریق امواج اینترنت و ماهواره در جهت ترویج روابط خارج از عرف و نامشروع بین آن‌ها را از نظر دور داشت. در این مورد نیز باید به غیر از آموزش‌های حقوقی، برنامه‌های فرهنگی با کیفیت و کارا نیز مد نظر متولیان فرهنگی و آموزشی کشور قرار گیرد.
در زمینه قشرهای هدف از لحاظ جنس، سن و حالت‌های خاص جسمی می‌توان به حقوق خاص مربوط به اطفال، نوجوانان، سالمندان، معلولین ذهنی و حرکتی و… نیز اشاره کرد که پرداختن به همه ی آنها در این مقال نمی‌گنجد.
از لحاظ شغلی نیز موارد اختصاصی فروان و جوامع هدف بیشماری را می‌توان نام برد که به اختصار به برخی از آنها اشاره خواهد شد.
۱-یکی از معضلاتی که گریبانگیر مردم و دستگاه قضائی کشور

مطالعه بیشتر بستن