امضای الکترونیکی به مثابه امضای سنتی

با افزایش استفاده از اینترنت، تمایل اشخاص به گسترش روابط خود در فضای مجازی و بالخصوص معاملات تجاری به شیوه ی الکترونیکی بیشتر شد. با توجه به مسافت‌های طولانی و عدم حضور فیزیکی در روابط تجاری، برای احراز هویت نیاز به شیوه‌ای مطمئن می‌باشد؛ امضای الکترونیکی در واقع همان ابزار احراز هویت در فضای مجازی است. امضای الکترونیکی نه تنها موجب شناسایی افراد و افزایش سرعت و دقت در روابط تجاری مجازی شده است بلکه عدم تغییر و خدشه در اسناد و محرمانگی پیام‌ها را نیز اثبات می‌کند. امضای الکترونیکی دارای انواع مختلفی است که مهم‌ترین و معتبر‌ترین نوع آن در مراجع قضائی و حقوقی امضای دیجیتال است. چون به طرق مطمئنی ایجاد و نگهداری می‌شود و درو واقع در حکم اسناد معتبر و قابل استناد است.که صحت آن توسط دفاتر خدمات صدور گواهی الکترونیکی تضمین می‌شود. البته محدودیت‌ها و مشکلاتی نیز در مورد امضای الکترونیکی وجود دارد که یا مربوط به خود اشخاص است و بحث‌های جعل هویت و نفوذ هکرها را در بر می‌گیرد و یا مشکلات سیستم‌های الکترونیکی است.

رشد و گسترش روز افزون تجارت الکترونیکی مستلزم ایجاد اطمینان و اعتماد عمومی نسبت به این نوع از تجارت است که این اطمینان باید از طریق تضمین امنیت و اعتبار تبادل الکترونیکی داده‌ها صورت بگیرد، یکی از مهمترین عواملی که باعث اعتبار قرارداد یا هر سند دیگری می‌شود صحت انتساب آن به صادر‌کننده آن سند یا قرارداد است این امر به طور معمول از طریق مهر نمودن یا امضاء کردن سند صورت میگرفته بر اساس آنچه متعارف است مهر و امضاء، دلایل قابل قبولی برای صحت انتساب سند به صادر‌کننده محسوب میگردند، در قراردادهای الکترونیکی نیز بایستی براساس ویژگیهای خاص مربوط به این نوع قراردادها، صحت انتساب آنها را به صادرکننده احراز کرد، بنا براین در مورد امضاء اسنادی که به شیوه الکترونیکی صادر شده‌اند و به منظور امکان استناد به اینگونه اسناد به طرفیت صادرکننده، لازم است که علاوه بر بیان اقسام و انواع این امضاء ارکان و شرایط لازم برای تأثیرگذاری یک امضای الکترونیکی به طور دقیق معین شوند، بنابراین همانند حقوق سنتی، اثر مهم امضاء در حقوق تجارت الکترونیکی یعنی الزام صادرکننده به مفاد سند مورد بحث و همچنین بهره مندی از امتیازات آن در فرض وجود رابطه قراردادی، مبتنی بر این پیش فرض است که «اسناد بدون امضاء فاقد اعتبار و اثر حقوقی هستند همچنین ا برای جلوگیری از بروز مشکلات و حملات اینترنتی و ایمن سازی فضای مجازی وب، مراکزی در جهان بوجود آمده‌اند که خدمات گواهینامه‌های امضا و اسناد الکترونیکی را انجام می‌دهند. قانون تجارت الکترونیک ایران در این مورد اصول وحدت کلید امضا‌کننده و انحصار کلید خصوصی و قابلیت تشخیص وضوح تغییرات در داده‌ها را پذیرفته است. اما حقیقت این است که بین کلید امضا و مالک آن ارتباط بسیار ضعیفی وجود دارد، زیرا به راه‌های مختلف این احتمال وجود دارد که امضا‌کننده، مالک کلید نباشد. بنابر‌این بسیار مهم است که امضای استفاده شده در سند به وسیله یک نرم‌افزار ایمن بوجود آمده و اثبات این امضا بر مبنای یک گواهی معتبر از مرجع صدور گواهینامه صورت گرفته باشد.

مفهوم امضاء الکترونیکی
امضاء الکترونیکی معادل کاربردی برای یک امضای دستی است، امضای الکترونیکی تمامی آثار امضای دست نویس از نظر ایجاد آثار حقوقی را دارا است. هر دو هویت و ارتباط وی با متن امضاء شده را تائید می‌کنند و این امر در واقع وجه اشتراک امضاء در تمامی نظام‌های حقوقی است. بنابراین برای اینکه امضای الکترونیکی نشان‌دهنده تائید اطلاعات باشد وجود فناوری که قادر به ایجاد چنین امضایی برای تحقق کارکردهای امضای دستی باشد یک پیش شرط ضروری است، در فضای الکترونیکی که نوشته‌ها صورت مادی ندارند و نمی‌توانند لمس شوند و تبادل آگاهی‌ها در محیطی مجازی صورت میگیرد، هر علامتی که شناسایی داده پیام را امکان پذیر نماید، امضای الکترونیکی شمرده می‌شود.

امضای دیجیتال
امضای دیجیتال در سراسر جهان و از جمله ایران، به عنوان مؤثرترین و کاربردی‌ترین وسیله برقراری ارتباط بین طرفین بادل پیام و محیط مجازی تلقی می‌شود و علت آن استفاده از از روش فناوری رمزنگاری برای تولید امضا است. امضای دیجیتال یک رشته داده‌های ریاضی همراه فرستنده اسناد الکترونیکی است. این امضا با رمزگذاری منتقل می‌شود و به گیرنده این امکان را می‌دهد تا اصالتاً آن را تشخیص دهد، این ویژگی مانع جعل و انکار صاحب امضاء می‌شود. همچنین امکان ضمیمه آن به سند دیگر امکان‌پذیر نیست.

اعتبار حقوقی امضای الکترونیکی
یکی از موضوعات اساسی‌ در‌ ارتباط با موضوعات حقوقی ارزش‌ اثباتی‌‌ آن است‌. اگر تاجری که معامله‌ای را در‌ قالب‌ تجارت الکترونیکی‌ انجام داده مجبور‌ به‌ حضور‌ در دعوی به‌عنوان‌ خواهان‌ یا خوانده شود، مطمئنا‌ اسناد‌ الکترونیکی، نقش بسیار مهمی به عنوان دلیل برعهده خواهند داشت‌، پذیرش و ارزش اثباتی این اسناد الکترونیکی‌ بستگی‌ به اعتبار‌ حقوقی‌ امضای‌ مندرج در آن دارد‌. همچنین اطمینان خاطر درخصوص اعتبار حقوقی‌ امضای الکترونیکی یکی از عوامل اساسی در ارتباط با‌ توسعه‌ تجارت الکترونیکی است چرا که فقدان‌ یک‌ نظام‌ حقوقی‌ منسجم‌ در ارتباط با‌ امضای‌ الکترونیکی امکان انجام معامله‌ به روش الکترونیکی را برای بازرگانان مشکل می‌کند، زیرا قراردادهای تجاری‌ الکترونیکی‌ تحقق‌ نمی‌یابد‌ مگر اینکه امضای الکترونیکی، معتبر و لازم الاجرا‌ باشد‌، به عبارت دیگر سرعت و اطمینان که از لوازم‌ توسعه تجارت است ایجاب می‌کند که بازرگانان این اطمینان را داشته باشند که در‌ صورت‌ طرح دعوا در دادگاه یا نزد داور، بتوانند به امضای الکترونیکی ذیل قراردادهای یا نامه‌های‌ الکترونیکی استناد کنند و قضات و داوران آن را بپذیرند.
در مورد اعتبار امضای الکترونیکی می‌توان به احراز هویت صاحب امضا اشاره کرد، در دنیای واقعی کارت شناسایی وسیله‌ی شناسایی هویت است و هر فرد توسط یک شناسنامه به صورت منحصر به فرد شناخته می‌‌شود در فضای مجازی هم امضای الکترونیکی یک نوع ابزار احراز هویت می‌باشد.
قوانینی که امضاهای الکترونیکی را قانونی و معتبر می‌دانند به امضاکننده حق انکار امضای سند الکترونیکی را همانند امضای سنتی داده اند. در واقع بسته به نوع امضای الکترونیکی به کار رفته و سطح ایمنی موجود در آن، امضای الکترونیکی نسبت به امضای سنتی بیشتر قابلیت انکار دارد.
مورد دیگر در خصوص اعتبار امضای الکترونیک، این موضوع است که امضای ذیل سند به معنای اعلام رضایت می‌باشد. موارد بعدی را به طور خلاصه می‌توان به تمامیت داده، حفظ محرمانگی، سرعت و دقت، غیر قابل انکار و تردید بودن و دارا بودن مهر زمان اشاره کرد.
تفاوتهای زیادی بین نوشته‌های الکترونیک و اسناد کاغذی وجود دارند که باعث تفاوت در آثار حقوقی هر یک از این دو نوشته می‌شود، از جمله تفاوت‌ها این است که اسناد کاغذی در اصل، نمونه‌های فیزیکی بی‌مانند هستند، حال آنکه داده الکترونیکی نامحسوس بوده و به سادگی قابل تغییر است و سرانجام اینکه دستکاری یک سند کاغذی باید فیزیکی باشد و روی کاغذ قابل تشخیص است، در حالی که دست کاری الکترونیکی را به کمک چشم نمی‌توان کشف کرد. برای بررسی موضوع، ضرورت دارد مواردی که طرفین مبادله الکترونیکی در خصوص نحوه این مبادله و ارزش اثباتی آن توافق کرده‌اند و اصطلاحاً به آن سامانه بسته می‌گویند از مواردی که چنین توافقی بین طرفین مبادله الکترونیکی وجود ندارد و از آن به سامانه باز تعبیر می‌شود تفکیک می‌گردند. منظور از سامانه بسته این است که طرفین از پیش در خصوص ارزش اثباتی امضای الکترونیکی و عنداللّزوم بار اثبات دلیل توافق کرده باشند، در مقابل، سامانه باز، سامانه ای است که در آن هیچگونه توافق قبلی راجع به امضای الکترونیکی، نحوه ایجاد و میزان دلالت آن وجود ندارد، در چارچوب این سامانه اصولاً طرفین همدیگر را نمی‌شناسند و از موقعیت اقتصادی یکدیگر با خبر نیستند، رابطه حقوقی بین ارائه‌کنندگان کالا و خدمات و مصرف‌کنندگان اغلب در چنین محیطی شکل

مطالعه بیشتر بستن