ادامه از صفحه قبل:

مسائل حقوق روزگار خود، در چنین بناهایی صورت می‌گرفته، که تا به امروز یافت نشده است.
بنابراین قوانین و حقوقی در این شهر حاکم بوده است، ولی نشانه مکتوبی از این قوانین به دست ما نرسیده است. ولی با وجود این، لوحی مانند لوحه قانونی حمورابی که در بین‌النهرین وجود دارد، در این شهر موجود نیست. یافته‌های ما در رابطه با مسائل حقوقی شهر سوخته، درواقع استنباط و برداشت‌های‌مان از کاوش‌های صورت گرفته و تجزیه و تحلیل یافته‌ها در مناطق مسکونی، صنعتی، گورستان و… در این شهر است.
به طور مثال کاوش در بنای یادمان، که ساختمانی در شهر سوخته است، نشان می‌دهد که مالکیت به طور میراثی نیز انتقال پیدا می‌کرده است.


چگونه می‌توان از این بنایی که نام بردید، درباره میراث، چنین استنباطی داشت؟
زیرا مالکان و صاحبان این بنا، نسل به نسل و پشت در پشت، در حدود هفتصد سال در آن زندگی می‌کرده‌اند. به احتمال زیاد گروهی خانوادگی مالکیت این بنا را به عهده داشته‌اند. بزرگ شدن حاشیه ساختمان که نسل به نسل صورت گرفته است نشان می‌دهد که بنا دست به دست نشده یا شاهد دوره‌های ویرانی و تسطیح ساختمان و بنای ساختانی با پلان متفاوت بر روی بقایای تخریب شده بنای قبلی نبوده‌ایم و به غیر جا به جا نشده است و مدارک باستان شناسی موجود در این بنا نشان می‌دهد که تنها در دست یک گروه خانوادگی بوده است؛ که هسته اصلی بنا بدون تغییر باقی مانده و تنها حاشیه‌ها به آن افزوده شده‌اند؛ به طوری که امروزه بنایی با ۱۶۰۰ مترمربع مساحت در دست داریم. بناهای دیگری نیز در این شهر وجود دارد که نشان دهنده همین نوع مالکیت است.

از قوانین حاکم بر شهرسوخته بگویید.
آثار و شواهدی از قوانین مدون و تدوین شده از شهر سوخته به جا نمانده است؛ ولی می‌توان آثار و شواهدی را که نشان دهنده مالکیت بر کالاهاست در شمار مستندات موجود در این زمینه در نظر گرفت. لوحی نیز درباره فعالیت اقتصادی مردم این شهر موجود است که سندی اقتصادی است و به مبادلات کالا ارتباط دارد.
در شهر سوخته اتاق‌ها و بناهایی داریم که همان‌طور که قبلا گفتم، نقش انبار را دارند. در این اماکن مواد غذایی ذخیره می‌شده و پلمب می‌شده و در اختیار و مالکیت صاحب کالا و یا صاحب ساختمان بوده است. ما آثار و شواهد مهر و موم کردن و همین‌طور مهرهای مسطح و استوانه‌ای را که به این منظور به کار برده می‌شده است در این شهر پیدا کرده‌ایم. این مهرها با نقوش هندسی و جانوری یافت شده، که نشان دهنده این است که مدیریت کالا و انبارداری و ثبت و ضبط کالاها و دارایی‌ها به دقت انجام می‌شده. این مدیریت با سیستم موجود در آن زمان، در یک حوزه بسته اقتصادی و با دقت، انجام می‌شده است.
همچنین قوانین مربوط به تدفین مردگان از دوره یکم تا به آخر یعنی از ۳۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد، ثابت بوده و یک نظام آئینی و فکری در این‌باره حاکم بوده است. که همه بر اساس آن رفتار می‌کرده‌اند و از آن تخطی نمی‌شده است.

معابد که تدبیری در شهرسازی است و به طور معمول موجب همبستگی و اتحاد بیشتر مردم می‌شود، در این شهر وجود داشته است؟
ساختمان شماره بیست در شهر سوخته به قید احتمال معبد در نظر گرفته شده است که نشان می‌دهد در کنار آیین خانگی و انجام مناسک مذهبی در خانه، مردم این شهر و یا گروهی از آنان طبق باورها و آئین خود، در این معبد به نیایش می‌پرداخته‌اند. این نیز نشانی از تقسیم‌ شهری دقیق شهر سوخته است.

نقش اجتماعی زنان در این شهر چگونه بوده است؟
با وجود این‌که نشانه‌ای از حاکم و حکومت متمرکز وجود ندارد و قدرت در گروه‌های برابر تقسیم شده است ولی در مورد مدیریت زنان در شهرسوخته و مناطقی از بلوچستان نکته‌ای درخور توجه است و آن این‌که در گورهای زنان مهره‌های استوانه‌ای یافت شده است. این مهره‌های استوانه‌ای جزو اسناد مدیریتی محسوب می‌شوند. این مهره‌ها خاص بوده و بیشتر آن‌ها نشانه داشتن تملک منابع و جایگاه مدیریتی هستند.
بیشتر نشانه‌های مدیریتی شهر سوخته مربوط به مهرهای ساده است که مسطح یا استامپی نام دارند و در مناطق مسکونی یافت شده است؛ ولی مهر‌های استوانه‌ای در تعداد معدودی وجود داشته که مهم‌تر بوده و در دست افراد خاص قرار می‌گرفته است. این مهرها در گورستان‌ها و عموما در دست زنان یافت شده است. به طور معمول این مهرها در داخل یک خمره رنگارنگ پلی‌کروم قرار داشته است. خود این ظرف هم خاص است و احتمال می‌رود که هزینه بیشتری هم برای ساختش صرف می‌شده و نیاز به رنگ و کار بیشتری نیز داشته و در زمان خود ظرف گران‌قیمتی بوده است. به خاطر وجود همین مهر‌ها احتمال می‌رود که بخشی از مدیریت در این شهر و یا مدیریت کالاها، در دست زنان بوده و به این ترتیب می‌شود گفت که برخی از زنان از جایگاه اجتماعی ویژه‌ای برخوردار بوده‌اند.
با توجه به شواهد می‌توان به اهمیت وجود زنان در مدیریت شهر و انجام فعالیت‌های حقوقی زمان خود اشاره کرد. این‌ها در کنار انجام پروتز چشم و جراحی ابتدایی جمجمه که تنها روی زنان انجام شده است، نشان دهنده اهمیت جایگاه زنان می‌باشد. استنباط برخی از باستان‌شناسان این است که در شهر سوخته احترام زیادی را برای زن قائل بوده‌اند تا جایی که از حقوق خاصی برخوردار بوده و کارهای مدیریتی همتراز مردان را را نیز عهده‌دار بوده‌اند.
از نشانه‌های یکسانی حقوق زن و مرد می‌توان به گورهای سردابه‌ای در این شهر اشاره کرد. زنان نیز در قبور سردابه‌ای دفن می‌شدند و این نشان دهنده احترامی برابر با مردان در این شهر بوده است زیرا احتمالا قبور سردابه‌ای به افرادی از طبقات فرادست و ممتاز جامعه تعلق می‌گرفته و اشیائ بسیاری داشته‌اند تا جایی که برخی از آنان صد تا صد و پنجاه شیئ باستانی همراه خود داشته‌اند که نشان دهنده جایگاه بالا و ثروت صاحبان قبور بوده است. این مسئله نشان دهنده این است که از نظر ثروت و دارایی زنانی بوده‌اند که ثروتی هم‌تراز مردان ممتاز داشته‌اند و بخش‌هایی از زندگی اجتماعی در این شهر بین زنان و مردان یکسان بوده است.

مطالعه بیشتر بستن