[۴۸۰۵]

کمیسیون ماده صد قانون شهرداری
تنها مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی

سارا مدبری*: مطابق با قانون شهرداری تنها مرجع رسیدگی به تخلفات ساختمانی، کمیسیون ماده ۱۰۰ می‌باشد.

مستند قانونی:
وفق ماده ۱۰۰ قانون شهرداری ((مالکین اراضی و املاک واقع در محدوده شهر یا حریم آن باید قبل از هر اقدام عمرانی یا تفکیک اراضی و شروع ساختمان از شهرداری پروانه اخذ نمایند.شهرداری می‌تواند از عملیات ساختمانی ساختمان‌های بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه به وسیله مأمورین خود اعم از آنکه ساختمان واقع در زمین محصور یا غیر محصور جلوگیری نماید.))

 

تبصره یک ماده صد قانون مذکور در خصوص تشکیل کمیسیون مقرر می‌دارد(( در موارد مذکور فوق که از لحاظ اصول شهرسازی یا فنی یا بهداشتی قلع تأسیسات و بناهای خلاف مشخصات مندرج در پروانه ضرورت داشته باشد یا بدون پروانه شهرداری ساختمان احداث یا شروع به احداث شده باشد به تقاضای شهرداری موضوع در کمیسیون هایی مرکب از نماینده وزارت کشور به انتخاب وزیر کشور و یکی از قضات دادگستری به انتخاب وزیر دادگستری و یکی از اعضای انجمن شهر، به انتخاب انجمن مطرح می‌شود. کمیسیون پس از وصول پرونده به ذینفع اعلام می‌کند که ظرف ده روز توضیحات خود را کتباً ارسال دارد پس از انقضاء مدت مذکور کمیسیون مکلف است موضوع را با حضور نماینده شهرداری که بدون حق رأی برای ادای توضیح شرکت می‌کند ظرف مدت یکماه تصمیم مقتضی بر حسب مورد اتخاذ کند در مواردی که شهرداری از ادامه ساختمان بدون پروانه یا مخالف مفاد پروانه جلوگیری می‌کند مکلف است حداکثر ظرف یک هفته از تاریخ جلوگیری موضوع را در کمیسیون مذکور مطرح نماید در غیر این صورت کمیسیون به تقاضای ذینفع به موضوع رسیدگی خواهد کرد.
در صورتی که تصمیم کمیسیون بر قلع تمام یا قسمتی از بنا باشد مهلت مناسبی که نباید از دو ماه، تجاوز کند تعیین می‌نماید.
شهرداری مکلف است تصمیم مزبور را به مالک ابلاغ کند. هرگاه مالک درمهلت مقرر اقدام به قلع بناء ننماید شهرداری رأساً اقدام کرده و هزینه آن را طبق مقررات آیین‌نامه اجرای وصول عوارض از مالک دریافت خواهدنمود. ))

صلاحیت کمیسیون ماده صد
چنانچه تخلفات و ساخت و ساز‌های غیر مجاز داخل در محدوده قانونی و حریم شهر‌ها صورت گیرد کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون مزبور مکلف به رسیدگی می‌باشد، که صلاحیت آن اعم از ذاتی و محلی است. که مقنن در این راستا رسیدگی به تخلفات احداث ساختمان‌های بدون پروانه، تراکم اضافی، عدم احداث پارکینگ، تغییر کاربری، عدم رعایت اصول شهرسازی و… مشمول صلاحیت ذاتی کمیسیون دانسته است و در خصوص صلاحیت محلی نیز، کمیسیون ماده مزبور با تشکیل آن در معیت شهرداری محل مکلف به رسیدگی و بررسی تخلفات واقع شده در محدوده همان شهرداری می‌باشد. همچنین لازم به ذکر است کمیسیون ماده ۹۹ قانون شهرداری مرکب از نمایندگان وزارت کشور، قوه قضائیه و وزارت‌ مسکن و شهرسازی صالح به رسیدگی در خصوص تخلفات خارج از حریم و محدوده شهرها می‌باشد.

تشکیلات کمیسیون ماده صد
اعضای تشکیل‌دهنده کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری به عنوان یک شخصیت حقوقی مجزا از شهرداری، مرکب از نمایندگان وزارت کشور، دادگستری و شورای اسلامی شهر بوده، که رسمیت تشکیل این جلسات منوط به حضور هر ۳ عضو بوده و آرا صادره نیز با نظر اکثریت دو نفر معتبر خواهد بود.
نحوه رسیدگی در کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری
۱- شناسایی تخلف و اعلام به کمیسیون توسط شهرداری با تنظیم فرم خلاف
۲- تشکیل پرونده، ارجاع پرونده به کمیسیون تو سط دبیر خانه کمیسیون
۳- اعلام موضوع تخلف توسط دبیر خانه کمیسیون به مالک
(ذینفع) با ذکر این مطلب که می‌توانند توضیحات (دفاعیات) خود را کتبا حد اکثر ظرف ۱۰ روز ارسال نمایند.
۴- بررسی پرونده و صدور رای توسط اعضا کمیسیون
۵- ابلاغ قانونی رای کمیسیون اول (بدوی) به مالک یا قائم مقام او، و ذکر این نکته که ذینفعان می‌توانند از تاریخ ابلاغ رای حدکثر ظرف ۱۰ روز کتبا به آن رای اعتراض نمایند و پس از گذشت مدت مذکور رای قطعی خواهد شد.
۶- وصول اعتراض (در صورت اعتراض از طرف مالک یا قائم مقام او و یا شهرداری) و طرح پرونده در کمیسیون دوم ( تجدید نظر)
۷- ابلاغ قانونی رای کمیسیون دوم(تجدید نظر) به مالک توسط دبیر خانه کمیسیون
۸- اجرای رای کمیسیون توسط شهرداری

نحوه اجرا آراء کمیسیون ماده صد
رسیدگی به تخلفات کمیسیون ماده ۱۰۰، اعم از بدوی و تجدید نظر می‌باشد که رای صادره در مرجع بدوی وفق تبصره ۱۰ ماده ۱۰۰ قانون شهرداری ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ رای، قابل اعتراض در کمیسیون تجدید نظر خواهد بود که رای صادره قطعی و قابل اجراء است، لکن بر اساس بند ۲ ماده ۱۰ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری رای صادره قابل شکایت و اعتراض در دیوان عدالت اداری می‌باشد. شایان ذکر است یکی از اعضای کمیسیون، نماینده شهرداری است که حضور آن صرفاً برای ادای توضیحات می‌باشد و شهروندی که پرونده‌‌ی تخلف او در این کمیسیون مطرح شده‌ ‌است نیز، می‌‌تواند با ارائه لایحه‌‌ی کتبی اقدام به دفاع از خویش نماید.
ان
واع تخلفات ساختمانی و ضمانت‌های اجرائی مقرر در قانون
۱-احداث بنای غیر مجاز مازاد بر تراکم
تبصره ۲ ماده ۱۰۰( در مورد اضافه بنا زائد بر مساحت زیربنای مندرج در پروانه ساختمانی واقع در حوزه استفاده از اراضی مسکونی کمیسیون می‌تواند در صورت عدم ضرورت قلع اضافه بنا با توجه به موقعیت ملک از نظر مکانی (در بر خیابانهای اصلی یا خیابانهای فرعی و یا کوچه بن‌باز یا بن‌بست) رأی به اخذ جریمه‌ای که متناسب با نوع استفاده از فضای ایجاد شده و نوع ساختمان از نظر مصالح مصرفی باشد تعیین و شهرداری مکلف است بر اساس آن نسبت به وصول جریمه اقدام کند (جریمه نباید از حداقل یک دوم کم‌تر و از سه برابر ارزش معاملاتی برای هر متر مربع بنای اضافه بیشتر باشد). در صورتی که ذینفع از پرداخت جریمه خودداری کرد، شهرداری مکلف است مجدداً پرونده را به همان کمیسیون ارجاع و تقاضای صدور رأی تخریب را بنماید. کمیسیون در این مورد نسبت به صدور رأی تخریب اقدام خواهد نمود.)
تبصره ۳ ماده ۱۰۰(در مورد اضافه بنا زائد بر مساحت مندرج در پروانه ساختمانی واقع در حوزه استفاده از اراضی تجارتی و صنعتی و اداری کمیسیون می‌تواند در صورت عدم ضرورت قلع اضافه بنا با توجه به موقعیت ملک از نظر مکانی (در بر خیابانهای اصلی یا خیابانهای فرعی و یا کوچه بن‌باز یا بن‌بست) رأی به اخذ جریمه‌ای که متناسب با نوع استفاده از فضای ایجاد شده و نوع ساختمان از نظر مصالح مصرفی باشد تعیین و شهرداری مکلف است بر اساس آن نسبت به وصول جریمه اقدام کند (جریمه نباید از حداقل دو برابر کم‌تر و از چهار برابر ارزش معاملاتی ساختمان برای هر متر مربع بنای اضافی ایجاد شده بیش‌تر باشد). در صورتی که ذینفع از پرداخت جریمه خودداری نمود شهرداری مکلف است مجدداً پروانه را به همان کمیسیون ارجاع و تقاضای صدور رأی تخریب را بنماید. کمیسیون در این مورد نسبت به صدور رأی تخریب اقدام خواهدنمود. )
تبصره ۴ ماده ۱۰۰( در مورد احداث بنای بدون پروانه در حوزه استفاده از اراضی مربوطه در صورتی که اصول فنی و بهداشتی و شهرسازی رعایت شده باشد کمیسیون می‌تواند با صدور رأی اخذ جریمه به ازاء هر متر مربع بنای بدون مجوز یک دهم ارزش معاملاتی ساختمان یا یک پنجم ارزش سرقفلی ساختمان در صورتی که ساختمان ارزش دریافت سرقفلی داشته باشد، هر کدام که مبلغ آن بیش‌تر است از ذینفع، بلامانع بودن صدور برگ پایان ساختمان را به شهرداری اعلام کند. اضافه بنا زائد بر تراکم مجاز بر اساس مفاد تبصره‌های ۲ و ۳ عمل خواهد شد.)

۲– تخلف مربوط به عدم احداث پارکینگ
و یا غیر قابل استفاده بودن پارکینگ
این نوع از تخلف زمانی محقق می‌گردد که احداث پارکینگ با توجه به مشخصات مندرج در پروانه و نقشه‌ها و ضوابط شهرداری محل الزامی باشد ولی مالک ساختمان از احداث پارکینگ خودداری نماید و ابتدا به ساکن پارکینگ را احداث نکند و در صورتی که اصلاح آن ممکن نباشد،کمسیون می‌تواند باتوجه به موقعیت محلی و نوع استفاده از فضای پارکینگ طبق تبصره ۵ ماده صد قانون شهرداری رای به اخذ جریمه‌ای که حداقل یک برابر و حداکثر دو برابر ارزش معاملاتی ساختمان برای هر متر مربع فضای از بین رفته پارکینگ باشد، صادر نماید.
۳– تغییر کاربرد:
طبق تبصره ذیل بند ۲۴ ماده ۵۵ قانون شهرداری وقوع تخلف مزبور زمانی محقق میشود که بر خلاف مندرجات پروانه ساختمانی، در منطقه غیر تجاری محل کسب یا پیشه و یا تجارت دائر شود، که در این موارد، شهرداری پس از اطلاع، اقدام به طرح آن در کمیسیون ماده ۱۰۰ کرده،که پس از احراز تخلف در مهلت مناسب ( حداکثر ۲ ماه ) نسبت به تعطیل محل کسب یا پیشه و یا تجارت ظرف مدت یکماه اتخاذ تصمیم و توسط مامورین شهرداری اقدام به اجرای آن نماید.اشخاصی که عالما از محل مزبور پس از تعطیل برای کسب و پیشه و یا تجارت استفاده کند به حبس جنحه‌ای از ۶ ماه تا دو سال و جزای نقدی از پنج هزار و یک ریال تا ده هزار ریال محکوم خواهد شد و محل کسب نیز مجددا تعطیل خواهد شد.
لازم به ذکر است که دائر کردن دفتر وکالت و مطب و دفتر اسناد رسمی ازدواج و طلاق و دفتر روزنامه و مجله و دفتر مهندسی به وسیله مالک از نظر این قانون استفاده تجاری محسوب نمی‌شود.
*کارشناس حقوقی اداره کل حقوقی شهرداری تهران

مطالعه بیشتر بستن