ورود «حقوق معاملات دولتی» به بازار کتاب

لیلاجعفری: دکتری حقوق نفت و گاز را در دانشگاه تهران از آن خود کرده است. مدرس دانشگاه و کارشناس حقوق قراردادهاست و چهار عنوان کتاب از جمله «اصول نگارش و تنظیم قراردادها با تاکید بر قراردادهای کاربردی»، «مجموعه قوانین و مقررات کاربردی حاکم بر صنعت نفت و گاز» و همین‌طور «آزمون‌های آمادگی دکتری حقوق نفت و گاز و تجارت و سرمایه‌گذاری بین‌المللی» را در کارنامه تالیفات خود دارد. هدایت فرخانی به همراه مهرشاد شبانی، چندی پیش تازه‌ترین کتاب خود را به نام «حقوق معاملات دولتی» منتشر کرده است. این کتاب به همه انتشارات چتر دانش در چاپ نخست خود با شمارگان یک‌ هزار نسخه وارد بازار کتاب ایران شده است. این کتاب حقوقی ۴۰۹ صفحه دارد و به قیمت پشت جلد۸۵۰۰۰ تومان فروخته می‌شود. انتشار این کتاب بهانه‌ای شد تا با این حقوق‌دان به گفت‌وگو بنشینیم.

 

نوشتن کتاب «حقوق معاملات دولتی» چند وقت طول کشید؟
مراحل تالیف کتاب را می‌توانم از گردآوری منابع و مستندات برشمارم. نگارش کتاب از این زمان و همین‌طور از انجام مطالعات اولیه تا تهیه طرح مقدماتی و پس از آن تالیف و چاپ نهایی، حدود یک سال و نیم به طول انجامید؛ که تمام این‌ها با همراهی آقای شبانی بوده است.

همکاری مولف دیگر که نامشان بر جلد قراردارد، در تالیف این اثر با شما چگونه بوده است؟
آقای مهرشاد شبانی یکی ازدانشجویان تلاشگر بنده هستند. ایشان نقش پررنگی در انجام مراحلی که پیش‌تر برشمردم، در این تالیف داشتند.

چه‌طور شد به فکر نوشتن این اثر افتادید؟
فکر اولیه تالیف کتاب، تجربه کاربردی و آکادمیک و تدریسم در حوزه معاملات و قراردادهای دولتی بود. از سوی دیگر فقری حقوقی را در رابطه با منابع و مستندات مرتبط با این موضوع در نظام حقوقی کشور احساس می‌کردم. متاسفانه در حوزه حقوق عمومی و به صورت خاص‌تر، در زمینه قراردادهای دولتی، فقر منابع و مستندات باعث شده است تا نگاه حاکم بین قضات، وکلا، دانشجویان و مسئولان دولتی و اداری، همان نگاه حقوق خصوصی باشد. این نگاه، تاثیر نادرست خود را در آرای قضات، لوایح وکلا و منابع و مستندات نگارش شده از سوی محققان نشان می‌دهد. این در حالی است که معاملات دولتی به دلیل ویژگی‌ها و اوصاف خاص خود، تابع قوانین و مقررات و نظام حقوقی خاص و متفاوت از قراردادهای خصوصی است. هدفم این بود تا «حقوق معاملات دولتی» را برای شفافیت نگاه و برداشت صحیح‌تر نسبت به معاملات دولتی و همچنین اصلاح برداشت‌های اشتباه بین حقوق‌دانان و همین‌طور رفع خلاء موجود در زمینه منابع و مستندات مربوط به موضوع به رشته تحریر درآورم.
در این راستا برخود لازم می‌دانم از مدیریت محترم موسسه تخصصی چتردانش، جناب آقای دانشور و برادر گرامی جناب آقای بنی صدر که نقش پررنگی در فراهم نمودن زمینه تالیف کتاب داشتند، تشکر ویژه داشته باشم.

در تدوین کتاب چند فصل در نظر گرفته‌اید؟ موارد کلی که به عنوان پیوست‌ در نظر گرفته‌اید را هم توضیح دهید.
کتاب حقوق معاملات دولتی در سه فصل مجزا و دو پیوست تدوین شده است. فصل اول به بررسی کلی مفهوم معاملات دولتی و ارتباط و تمایز آن با معاملات خصوصی پرداخته است. در فصل دوم، موضوع مناقصه و مزایده مورد بررسی قرار می‌گیرد. فصل سوم نیز به بررسی قراردادهای پیمانکاری دولتی می‌پردازد. علاوه بر فصول ذکر شده، کتاب دارای دو پیوست نیز هست. پیوست نخست مشتمل بر نمونه قراردادهای کاربردی دولتی است. پیوست دوم نیز قوانین و مقررات حاکم بر معاملات دولتی را پوشش می‌دهد.

از چه تحقیقات و یا مصاحبه با چه اشخاصی در نگارش اثر بهره برده‌اید؟
در تالیف این کتاب، علاوه بر استفاده از تجربیات کاربردی در زمینه تنظیم و انعقاد و داوری قراردادهای دولتی، از موارد بسیاری بهره برده‌ام. این موارد شامل بهره‌گیری از مهم‌ترین تالیفات و مستندات حقوقی مرتبط با موضوع، آرای داوری و محاکم قضائی صادره مرتبط، مقالات معتبر در حوزه حقوق عمومی و معاملات دولتی، و همین‌طور استفاده از برخی منابع خارجی است. به کار‌گیری نقطه‌نظرات ارزنده‌ای که از مشاوره‌های متعدد با برخی از قضات، وکلا و متخصصین حوزه معاملات دولتی به دست آورده‌ام کمک بزرگی در نگارش این کتاب برایم بوده‌اند. یکی از این مصاحبه‌های ارزنده، گفت‌وگو با استاد فرهیخته دکتر باقری بوده است که از ان بهره فراوان برده‌ام.

تحقیقاتی را که لازم داشتید، بیشتر به چه صورت و چگونه انجام داده‌اید؟
نگارش برخی از فصول کتاب، نیاز به مطالعه تطبیقی با سایر نظام‌های حقوقی دنیا داشت. تلاشم بر این بود تا در این‌باره ترجمه و برگردان به‌روزترین منابع خارجی را مورد مطالعه قرار دهم. در برخی موارد نیز نیازمند انجام مصاحبه شفاهی با متصدیان بخش قراردادها و معاملات برخی سازمان‌های دولتی بودیم که سعی کردم، این مصاحبه‌ها با محتوای درستی انجام شود.

مخاطب اصلی این «حقوق معاملات دولتی» چه کسانی هستند؟
مطالب کتاب به گونه‌ای گردآوری شده است که هم جنبه کاربردی داشته باشد و هم بتوان جهت انجام تحقیق و پژوهش و مطالعات مبنایی، از آن استفاده کرد. بنابراین، قضات، وکلا، دانشجویان گرایش‌های حقوق عمومی، نفت و گاز و تجارت بین‌الملل، پژوهش‌گران و محققان و متصدیان و مسئولان تنظیم و انعقاد قراردادها در سازمان‌ها و نهادهای دولتی می‌توانند از مخاطبان این کتاب باشند.

«حقوق معاملات دولتی» نسبت به کتاب‌های مشابه خود، چه مزیت و ویژگی‌هایی به مخاطب ارائه می‌کند؟
مهم‌ترین وجوه تمایز این اثر نسبت به آثار مشابه، جامع بودن کتاب، کاربردی، آموزشی و پژوهشی بودن آن، در کنار ذکر قوانین و مقررات حاکم بر معاملات دولتی و نمونه قراردادهای کاربردی است. ارتباط و پیوستگی مطالب و به‌روز بودن منابع استفاده شده در نگارش، از ویژگی‌های دیگر این کتاب است. تلاش کردم این موارد را با نثری روان در اختیار مخاطبم قرار دهم تا درک اسان‌تری از مطالب و محتوای آن داشته باشد.

برای آشنایی بیشتر خوانندگان حامی‌عدالت با اثر و قلم خود، چند بخش از کتاب را نام ببرید.
می‌توانم سه بخش از کتاب را عنوان کنم. صفحه ۲۶ در فصل نخست کتاب، یکی از آن موارد است. این بخش به تفاوت معاملات و قراردادهای دولتی و خصوصی می‌پردازد.

جمله‌ای از این بخش را برایمان بگویید.
«معاملات دولتی بر خلاف معاملات خصوصی تابع تشریفات خاصی هستند از جمله اینکه انتخاب طرف معامله در معاملات دولتی تابع برگزاری مناقصه و مزایده بوده و مقررات مربوط به مناقصه و مزایده جزء قواعد آمره و در شمار شرایط صحت معامله بوده و رعایت نکردن آن‌ها موجبات بطلان معامله را فراهم می‌آورد.»

دو بخش دیگر که مد نظر دارید در کدام قسمت کتاب است؟
در فصل دوم و سوم قرار دارند. در فصل دوم کتاب، صفحه ۵۴، در ارتباط با تشریفات قانونی مناقصه و مزایده، چنین آمده است: «اشخاص حقوقی به ویژه اشخاص حقوقی حقوق عمومی مانند دولت و زیر مجموعه آن و سازما ن‌ها و نهادهایی که هرکدام به

مطالعه بیشتر بستن