باستان‌شناس قانونی کیست؟

باستان شناسی با مطالعه گذشته، دستاوردهایی ارائه می‌دهد که می‌تواند برای زندگی امروز بشر مفید و کارآمد باشد.
یکی از دستاوردهایی که این رشته به بشر هدیه می‌دهد، این است که بقایای برجا مانده از انسانی که در گذشته می‌زیسته است را مورد مطالعه قرار داده و با روشی علمی شناخت لازم را از رفتارهای انسانی بر پایه مواد فرهنگی مربوط به گذشته‌های دور یا بسیار نزدیک می‌تواند در اختیار انسان امروز قرار دهد. به این ترتیب باستان شناسی قادر است مواد کشف شده را به مدارکی علمی برای بازتعریف رفتارهای انسانی تبدیل کند.

عمده‌ترین کارهایی که توسط باستان شناسان برای شناسایی محل دفن صورت می‌گیرد استفاده از روش‌های بررسی میدانی مثل روش ژئوفیزیک و ثبت ویژگی‌های بیرونی گور و در نهایت باز کردن و شکافتن زمین با استفاده از ابزارهای معمول در کاوش‌های باستان‌شناسی است.
بستر مجرمانه در تعریف باستان‌شناسی جنایی نوین، درواقع نوعی بستر مادی شکل یافته تحت تاثیر شبکه‌ای پیچیده از رفتارهای زندگان و مردگان است. اما در تعریف پلیس آنچه در این بستر مهم است رفتار زندگان است.
در دیدگاه پلیسی، رنج و درد قربانی مورد توجه نیست بلکه مهم رفتار جنایتکار است. اما آن چه در این تحقیق برای جنبه کاربردی باستان‌شناسی جهت برآوردن نیات مجریان قانون پیشنهاد می‌گردد، در وهله نخست و در مرحله بعدی به تحلیل خشونت در جوامع انسانی و یافتن پاسخی در خور، بر پایه منابع موجود و آزمایش‌ نمونه‌ها خواهد پرداخت.

نقش باستان‌شناسی در عدالت کیفری
پرسشی که در این‌جا مطرح می‌شود، این است که باستان شناسی قانونی یا باستان‌شناسی جنایی در سیستم عدالت کیفری چه کاری قرار است انجام دهد؟
باستان شناس قانونی برای کمک به تیم کشف جرم برای بازیابی یافته‌ها و ارائه شواهد حیاتی، استخوان شناسی و بقایای انسان را با روش‌های باستان شناسی ترکیب می‌کند.
با توجه به سابقه استخوان‌شناسی، باستان شناس قانونی می‌تواند در زمینه تعیین سن، جنس و سایر خصوصیات بقایای جسد، راهنمایی‌های میدانی ارائه دهد، باستان‌شناس قانونی به عنوان یک کاوشگر آگاه و باتجربه، صحنه را بررسی می‌کند تا آثار به طور دقیق در آن مکان یافته و بازیابی شود.
به طور معمول کارشناسان بررسی صحنه جرم اداره تشخیص هویت، حتی اگر در کار و مسئولیت خود صاحب‌نظر و باتجربه نیز باشند، شناخت کافی از شبکه‌سازی، حفاری، غربالگری و بقایای نقشه ندارند؛ اما یک باستان‌شناس در این کار تبحر لازم را دارد، زیرا این کار یکی از کارهایی است که باستان‌شناسان در کاوش‌های خود به دقت انجام می‌دهند. باستان‌شناسان دانش، ابزار و تجهیزات لازم برای انجام چنین کاری را دارند؛ از این رو می‌توانند مکمل خوبی برای تشخیص هویت در گور مقتولین و یا جنایت‌هایی از این دست باشند.
بهره‌گیری از وجود باستان‌شناسان در این امر می‌تواند باعث صرفه‌جویی چشمگیر در وقت و بودجه و حتی حفظ شواهد دیگر در هر جنایت شود. از سوی دیگر در سالم بودن زنجیره شواهد نیز اطمینان حاصل می‌شود.
باستان‌شناسی قانونی خود یک رشته و تخصص به شمار می‌رود که امروزه در برخی از کشورها به عنوان یک رشته دانشگاهی مورد تدریس و مطالعه قرار گرفته است.به نظر می‌رسد وجود این رشته تخصصی پاسخی بر این پرسش‌ها باشد که چرا باید با استفاده از تجهیزات نامناسب، شواهد موجود در جنایتی را که می‌تواند حقیقت را به مانمایان کند، به خطر بیندازیم؟ و یا، چرا وقتی که یک باستان‌شناس قانونی با دارا بودن دانش و اگاهی لازم می‌تواند کاوش و شناسایی آثار به جا مانده از چنین جرایمی را به خوبی تشخیص دهد و در اختیار پلیس قرار دهد، باید وقت بازرسان صحنه جرم را هدر داد؟

آن‌چه باستان‌شناس جنایی می‌داند
باستان‌شناس جنایی با دانشی که در رشته‌ای ویژه دوره دیده و یا تحصیل کرده است، می‌‌تواند در موارد بسیاری یاری‌کننده پلیس باشد. این فرد می‌تواند در جست‌وجوی صحنه‌های جرم غیر مشخص، سازماندهی تیم‌های جست‌وجو، آموزش داوطلبان، تکنیک‌های جست‌وجوی سیستماتیک و جامع، و همچنین جمع‌آوری یا پرچم‌گذاری شواهد فیزیکی نقش تعیین کننده‌ای را داشته باشد. علاوه بر این موارد، شناسایی مکان‌های گور با استفاده از طیف وسیعی از تکنیک‌های پیاده‌روی و بررسی‌های سطح الارضی و ژئوفیزیک، و همچنین ترانشه‌برداری یا حفاری نیز از جمله کمک‌هایی است که یک باستان‌شناس جنایی یا حقوق، می‌تواند به پرونده‌هایی جنایی کند.

پیشینه باستان‌شناسی جنایی
فعالیت افرادی که در این رشته کار کرده‌اند، بیشتر از ۱۹۷۰ م تا کنون است. به طور مثال بارنس در کتابی که در رابطه به کاربرد تفنگ و تپانچه دارد، تاریخچه و بازیافت گلوله‌ها و ساچمه‌هایی متناسب با آن‌ها را در بستر باستان‌شناسی توضیح داده است، و یا ویلیام باس در سال ۱۹۷۸ در زمینه نبش قبر تحقیقاتی را انجام داده است که شمه‌ای از آن‌ها را خود در تحقیقاتم مورد استفاده قرار داده‌ام.
صاحب‌نظران دیگری نیز در این زمینه تحقیقات و تالیفاتی از خود به جا گذاشته‌اند که در رابطه از خود به جا گذاشته‌اند.
کتاب‌های «گاه‌نگاری تدفین» و «روش‌های جنایی» نمونه‌هایی از کتاب‌های مربوط به باستان‌شناسی جنایی هستند.
در بهار سال ۱۹۹۸ باستان‌شناسی از اهالی آرکانزاس به گورستان بردگان خانواده‌های اندرسون را در فرودگاهی که قرار بوده است در نزدیکی آرکانزاس ساخته شود، رفته و آن منطقه را مورد مطالعه قرار می‌دهد و نکات مهمی را درباره زندگی بردگان قرن نوزدهم میلادی بردگان در آن منطقه به دست می‌آورد.

نقش این رشته در حقانیت دفاع‌مقدس
آن چه امروزه در ایران از باستان‌شناسی جنایی یا قانونی، مورد کاربرد قرار می‌گیرد، در حد کمیته جست‌وجوی مفقودین است. در حالی که استفاده از باستان‌شناسی جنایی امروزه برای کشور ضروری نیز به نطر می‌رسد، چرا که می‌تواند اثبات‌کننده خوبی برای جنایات جنگی صدام و یا اثبات کمک‌هایی باشد که کشورهای دیگر به او کرده‌اند.
علاوه بر این باستان‌شناس جنایی در موارد دیگری همچون کمک به میراث فرهنگی کشور موثر خواهد بود.

مطالعه بیشتر بستن

ادامه از صفحه قبل:

انتخاب مکان آموزشی برای کودکان خود دقت نظر داشته باشند و مکانی را انتخاب کنند که دارای کادر آموزشی خبره و مشاوران روان‌شناس باشد تا تا کودک آنان بتواند از آموزش و تربیت مطلوب برخوردار شود، ولی در صورتی که دانش‌آموزی در معرض تنبیه و آزار و اذیت جسمی و روحی معلم قرار گرفت خانواده باید از کودک خود در برابر آزار و اذیت‌هایی که به او شده حمایت کند. به طور مثال قضیه را با مسئولین مدرسه و یا مقامات بالاتر در میان گذاشته تا بتوانند مشکل پیش‌آمده را که به احتمال زیاد باز هم درباره آن دانش‌آموز و یا دانش‌آموزان دیگر تکرار خواهد شد، رفع کنند

. از سوی دیگر شرایط خانواده باید احساس امنیت را در فرزندان ایجاد کند تا هنگام به وجود آمدن چنین مشکلاتی فرزندان بتوانند مسائل و مشکلات خود را به خانواده بازگو کنند. البته این گفته، به این معنی نیست که نیست که در سیستم آموزشی به هیچ وجه نباید تنبیه صورت بگیرد در واقع تنبیه می‌تواند به اشکال صحیح مانند حذف یک محرک خوشایند از دانش‌آموز صورت بگیرد. در این‌باره این نکته مهم را نباید فراموش کنیم که در فرآیند آموزش و یادگیری برای حذف رفتار نادرست، تنبیه درست می‌تواند کارساز باشد.»
وی یادآور می‌شود: «یکی از روش‌های جایگزین تنبیه این است که بتوانیم خونسردی خود را حفظ کرده و با او همدردی کنیم و فرصت جبران به او بدهیم و الگوی مناسبی را برای رفتار مناسب به او ارائه دهیم و پس از بحث و تبادل نظر با وی بهترین شیوه عملکرد را انتخاب کنیم. این خود می‌تواند تاثیر مثبتی در عدم تکرار رفتار نامطلوب داشته باشد.»
لیلا محبی با توجه به تاثیر تشویق بر دانش‌آموزان خاطرنشان می‌کند: «البته هیچ‌گاه نباید از اثرات مثبت تشویق در یادگیری و یا حذف رفتار نامطلوب غافل بود. به جای پرداختن به تنبیه و این‌که چگونه کودکان و نوجوانان را به سزای رفتار نامناسبی که مرتکب شدذه‌اند برسانیم، به این بیندیشیم که چه تشویقی در پیشگیری از آن رفتارها و یا تکرار نشدنشان موثر خواهد بود.»
وی یادآور می‌شود: «به گفته ژان ژاک روسو، هرگز در تربیت خردسالان نیازی به مجازات و تنبیه نیست، زیرا برای هر عملی مجازات و

تنبیهی طبیعی وجود دارد. طبیعت عهده‌دار مجازات اعمال نامطلوب است.»

قوانین جدید قضائی در تنبیه دانش‌آموزان
وقتی تنبیه نامناسبی برای دانش‌آموزی انجام می‌شود، که مشکلاتی را درست می‌کند، پایان کار در محکمه قاضی‌ست. به طور معمول افرادی که در مورد ظلمی واقع می‌شوند با شکایت و واخواهی در مراجع قضائی به دنبال حقوق ضایع‌شده خود هستند. بنابراین در رابطه با تنبیه کودکان و نوجوانان، قاضی یا دادگری که قرار است رای نهایی را صادر کند، راهنما و مرجع خوبی برای این گزارش خواهد بود.
زینب عبدلی، کارشناسی ارشد حقوق کیفری کودکان و نوجوانان دراین باره نظرات به‌روزی دارد. این قاضی دادگستری می‌گوید: «در رابطه با تنبیه دانش‌آموزان می‌توانم به قانون حمایت از اطفال و نوجوانان اشاره کنم. این قانون به تازگی به‌روزرسانی شده و مصوب ۱۳۹۹ است. در این قانون مقوله طفل و نوجوان تعریف شده و مجازات‌هایی را برای کسانی که مرتکب تنبیه جسمی، آزار جنسی، آزار و اذیت روحی، ممانعت کودک و نوجوان از تحصیل و یا مواردی از این دست شده باشند، تعیین کرده است.»
بانوی قاضی ادامه می‌دهد: «در ماده ۸ و ۹ این موارد پیش‌بینی شده است. پیش از این در قانون پیشین حمایت از اطفال و نوجوانان، بحث کودک‌آزاری به طور کلی مطرح شده بود و حبس تعزیری درجه هفت داشت. این مجازات خفیف بود و با رفتاری که فرد مرتکب شده بود تناسبی نداشت، اما در قانون جدید حمایت از کودکان و نوجوانان به نظر می‌رسد که جرم‌انگاری دقیق‌تری صورت گرفته و میزان مجازاتی که تعیین شده، مجازات متناسب‌تری است که بازدارندگی بیشتری نیز درپی دارد.»
قاضی عبدلی ادامه می‌دهد: «در ماده۸ بیان می‌شود که هر کسی با تشویق و ترغیب باعث شود که نوجوان یا طفلی از خانه یا مدرسه فرار کند یا ترک تحصیل او را به نحوی به دنبال داشته باشد، مجازات درجه ۶ در رابطه با او اعمال می‌شود.»
وی خاطرنشان می‌کند: «بحث کودک‌آزاری که در قانون قدیم حبس درجه ۷ داشت، در حال حاضر در ماده ۹ قانونی که گفته شد، به تفکیک مشخص شده است. شخصی غیر از والدین که در اثر بی‌توجهی و سهل‌انگاری نسبت به طفل یا نوجوانی موجب فوت، فقدان حواس، بروز مشکلات روانی، نقص عضو و مواردی از این دست درباره او شود، در مجازات‌های این ماده۹ جای می‌گیرد.»
زینب عبدلی توضیح می‌دهد: «تعریف طفل و نوجوان در همین قانون حمایت از کودکان و نوجوانان که به تازگی تصویب شده است، آمده. در این تعریف، طفل کسی درنظر گرفته شده است که به حد بلوغ شرعی نرسیده باشد. در این تعریف نوجوان نیز کسی است که در حد فاصل سن بلوغ تا پایان هجده سال خورشیدی قرار داشته باشد.» بنا بر این تعریف، جرم‌انگاری و میزان مجازات دانش‌آموزی که مورد تنبیه معلم و دبیر خود قرار بگیرد، در ماده ۹ حمایت از اطفال و نوجوانان پیش‌بینی شده و قابل پیگیری و تعقیب خواهد بود. است.»

مطالعه بیشتر بستن