اصلاح و تربیت، خارج از کانون

علیرضا سزاوار: سازمان زندان‌ها پس از تعطیلی کانون اصلاح و تربیت استان خراسان جنوبی، کانون اصلاح و تربیت استان گیلان را هم تعطیل کرد و مددجویان نوجوان این استان را هم به آغوش خانواده های خود برگرداند.
رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور اخیرا با انتشار توییتی در صفحه شخصی خود، از سیاست جدید نهاد تحت مدیریت خود رونمایی کرد و نوشت: «تنها چند روز پس از خراسان جنوبی، مددجویان زیر ۱۸ سال در گیلان به آغوش خانواده بازگشته و کانون اصلاح و تربیت استان گیلان هم، تعطیل شد. انشاءا… با کمک آحاد جامعه، به زودی زمینه‌های تربیت و تنبه سایر مددجویان زیر ۱۸ سال کشور نیز در خارج از زندان فراهم شود.»


در راستای کاهش ورودی های زندان
اواسط خردادماه بود که با تلاش دادگستری و اداره کل زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی، کانون اصلاح و تربیت استان خراسان جنوبی تعطیل شد. اتفاقی که می تواند کاهش آمارهای ورودی به زندان‌ها را هم بدنبال داشته باشد.
گزارش‌ها و ارزیابی‌های دادگستری استان خراسان جنوبی نشان می‌دهد بسیاری از بزهکاری‌های نوجوانان بدلیل مشکلات اقتصادی و وضعیت معیشت خانواده‌هاست و به این دلیل رخ می‌دهد که افراد نمی‌توانند نیازهای اولیه خانواده خود را تامین کنند.
نخستین کانون اصلاح و تربیت در سال ۱۳۴۷ و در تهران تشکیل شد. کانون اصلاح و تربیت مکانی است که نوجوانان به خاطر ارتکاب به جرم نگهداری می‌شوند. آنطور که سایت خبررسانی کانون اصلاح و تربیت، این نهاد را معرفی کرده، کانون اصلاح و تربیت مرکزی است جهت نگهداری، اصلاح و تربیت و تهذیب اطفال غیربالغ و بزهکار یا بزهکارانی که کمتر از ۱۸ سال تمام سن داشته باشند.
هدف قانونگذار از تمایز و جداسازی این‌گونه بزهکاران، توجه به واقعیتهای ملموس در جوامع شهری و تنگناهای ایجاد شده در مسیر زندگی افراد جامعه، بخصوص کودکان و نوجوانان است. درواقع این قشر کم سن و سال معمولا در اثر سوءاستفاده از ناآگاهی و شناخت نداشتن از قوانین و مقررات در سن بسیار کم گرفتار مشکلات قضایی می شوند. اغلب نوجوانانی که به این مکان می‌ایند به جرمی مرتکب شده‌اند و زیر ۱۸ سال سن دارند.
کانون اصلاح و تربیت دارای سه قسمت است. قسمت نگهداری موقت، قسمت اصلاح و تربیت و زندان.
هر یک از قسمت‌های مذکور از یکدیگر جدا بوده و در هر قسمت اطفال بر حسب سن با رعایت تبصره ذیل ماده ۱۳ قانون دادگاه اطفال، سابقه ارتکاب جرم و حتی الامکان از نظر نوع جرم و درجه تربیت‌پذیری طبقه‌بندی می‌شود. از سوی دیگر قسمتی که دختران در آن نگهداری می‌شوند از پسران مجزاست. بدین ترتیب اطفال و نوجوان کانون در سه گروه دختران، گروه ویژه (پسران کمتر از۱۴ سال) و گروه پسران ۱۸-۱۴ سال جای می‌گیرند.
کانون اصلاح و تربیت در هر حوزه دارای یک نفر مدیر و برای هر یک از قسمت‌های آموزش، نگاهداری موقت و اصلاح و تربیت و زندان، دارای یک نفر مسئول است. این نهاد به تعداد کافی پزشک، روان پزشک، روان‌شناس متخصص، مددکار اجتماعی، مربی، آموزگار و آموزگار تعلیمات حرفه‌ای، کارمند دفتری، پزشکیار و مراقب تربیتی و انتظامی هم در اختیار دارد.

گام بعدی: تعطیلی زندان زنان
سال گذشته رئیس قوه قضائیه در بازدید از کانون اصلاح و تربیت تهران با بیان اینکه خدا را شاکر هستیم که تعداد مددجویان کانون اصلاح و تربیت بالا نیست، گفت: امیدواریم در مقطع بعدی که در این کانون حاضر خواهیم شد شاهد باشیم که تعداد مددجویان آن به کمترین میزان ممکن رسیده و همه نوجوانان حاضر در این کانون اصلاح شده‌اند و مشکلاتشان مورد رسیدگی قرار گرفته است.

رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی نیز در نشست خبری پس از تعطیلی کانون اصلاح و تربیت خراسان جنوبی با اشاره به بیانات امام خمینی، از زندان به عنوان مدرسه آموزش و تربیت اخلاق نام برد.

مطالعه بیشتر بستن

قربانیان کوچک جامعه

دکتر آرش طهرانی*: آموزش فرهنگ گذشت و زندگی اجتماعی را می توان از مهمترین مسئولیت اجتماعی کانون‌های اصلاح و تربیت دانست. درواقع کانون اصلاح و تربیت تاوان ضعف های بزرگ سیستم آموزشی کشور را پس می دهد.
اجرای مراسم های مختلفی که در کانون های اصلاح و تربیت انجام و گاهی رسانه ای هم می شود، کمک می‌کند نوجوانانی که در این مراکز نگهداری می‌شوند احساس تعلق بیشتری به اجتماع کنند چون جرم‌هایی که اغلب نوجوانان تحت نگهداری این مراکز مرتکب شده‌اند، جرم‌های ضد اجتماعی است.

برگزاری برنامه‌ها و جشن های مختلف این سیگنال را به مددجویان نوجوان می دهد که زندگی با تمام فراز و نشیب‌هایش در جریان است. هنوز هم برای ساختن آینده دیر نشده و به آنها این امید و و شور را می‌دهد که به آغوش جامعه برگردند اما این مراسم به هیچوجه کافی نیست.
اواسط دهه هشتاد، لطف‌الله محسنی، رییس وقت کانون اصلاح و تربیت تهران در مصاحبه ای بسیار جالب بیان کرد. وی گفت اگر از هر کودک در کانون اصلاح و تربیت بپرسید که حاضر هستی یک ماه اینجا بمانی یا دو سال فضای سبز پارک شهر را آب بدهی دومین گزینه را انتخاب می‌کنند و دلیل آن این است که استرس زندان بیش از انجام یک کار طولانی مدت تحت عنوان مجازات جایگزین است.
تعطیلی کانون های اصلاح و تربیت دقیقا در همین راستا بسیار اقدام مهم و قابل توجهی است. نوجوانان کانون قربانیان کوچک جامعه هستند. قربانیان که بسیار زودتر از دیگران گرفتار ناآشنایی با قواننین شدند. بسیار زودتر از دیگران از ساده لوحی و ناآگاهی آنها سوء استفاده شد و صد البته که قربانی وضعیت نامناسب اقتصادی خانواده خود هم هستند.
کانون های اصلاح و تربیت همواره سعی کرده‌اند تا بسیاری از پیش‌زمینه‌ها و عوامل مختلف در ارتکاب جرم اطفال در نظر گرفته و متناسب با آن در مورد وضعیت مددجو‌ها برنامه‌ریزی کنند. براساس برنامه ریزی های انجام شده هم در اصلاح و رفع مشکلات مددجوها می کوشند تا او را مجددا وارد جامعه ‌کنند، به شکلی که حداقل آسیب به فرد و جامعه وارد شود.
این اصلاح و تربیت همیشه هم کارساز نیست. حضور در کانون هم نوعی حبس است و تمامی تبعات حبس را برای مددجویان نوجوان به همراه دارد. همین حضور نوجوانان در کانون های اصلاح و تربیت، به نوعی سایر افراد و اعضای خانواده وی را نیز درگیر می‌کند.
نوجوانانی که در کانون اصلاح و تربیت هستند، مهارت‌های زندگی را نیاموخته‌اند و نگهداری دایم آنها هم در این مراکز و ایزوله کردن از جامعه موجب مهارت آموزی آنها نمی شود.
کانون‌های اصلاح و تربیت، همیشه با امکانات و بودجه و کمک های بسیار، سعی کرده‌اند که مددجویان نوجوان را پس از رسیدن به سن قانونی بدون حاشیه به جامعه برگردانند. این رسالت علیرغم هزینه های فراوان همیشه هم موفقیت آمیز نبوده است. نوجوانانی که وارد کانون اصلاح و تربیت می‌شوند، بسیار اصلاح‌پذیر بوده و در سنی قرار هستند که می‌توان آنها را تربیت کرد اما ایزوله کردن از خانواده و مدرسه و جامعه همیشه هم درست نیست.
وقتی یک نوجوان به حبس می رود‌ حتی اگر آن دوره حبس به طور کامل جنبه‌ی اصلاحی و تربیتی داشته باشد، شرایط زندگی گروهی با یک مجموعه خاص از فرهنگ‌ها، قوم‌ها و شخصیت‌های مختلف، عوارضی را به دنبال دارد که می‌تواند دامنگیر فرد شود.
حبس نوجوانان از نظر روانی هم برای این مددجویان تبعات خاص خود را دارد. تاثیراتی که دوری‌ از محیط عادی اجتماع باقی می‌گذارد و برچسب‌هایی که به او زده می‌شود از عواقب ناگوار مجازات حبس به حساب می آید. تعطیلی کانون های اصلاح و تربیت را باید به فال نیک گرفت و نه تنها این اقدام را در خصوص سایر کانون های اصلاح و تربیت هم در حدی که امکان پذیر است، ادامه داد؛ بلکه باید در حد ممکن به تعدیل در زندان های هم سرایت داد.

مطالعه بیشتر بستن