عزم قوه قضائیه برای سامان دادن به بازداشت موقت‌ها

در حالیکه که کمتر از دو ماه نسبت به تغییرات در بدنه دستگاه قضائی کشور می‌گذرد، عزم قوه قضائیه برای سامان دادن به بازداشت‌های موقت‌ کاملا مشهود بوده و در این مدت رئیس قوه قضائیه بارها نسبت به عدم صدور قرار بازداشت موقت (مگر به ضرورت) تاکید کرده است

از زمان انتصاب حجت الاسلام اژه‌ای در منصب قضا، وی تاکنون بازدیدهای سرزده از محاکم قضائی، زندان‌ها و گفتگو با مردم داشته که همین امر حاکی بر رویکرد فسادستیزی و عدالت محوری وی صحه خواهد گذاشت. توجه به مجموعه قضائی مبین قاطعیت وی در ادامه راهی است که به امنیت و تحول در جامعه منتهی می‌شود. نکته قابل اهمیت بسط و گسترش این نگاه تحول گرایانه در بخش‌های مختلف از جمله ساماندهی وضعیت زندان‌ها و کاهش جمعیت کیفری است. نگاه ویژه به بازداشت‌ موقت‌ها از جمله موضوعاتی است که در همین مدت کوتاه به انحای مختلف مورد تاکید رئیس دستگاه قضا قرار گرفته است. رئیس قوه قضائیه عصر جمعه در بازدید سرزده از زندان اوین از بخش‌های مختلف این زندان به ویژه هر سه بند امنیتی آن (بند‌های دو الف – ۲۰۹ – ۲۴۱) بازدید کرد و با برخی از متهمان بازداشت موقت به صورت چهره به چهره به گفتگو پرداخت. جدا از پیام تاثیرگذار این بازدید برای شهروندانی که در معرض اخبار راست و دروغ برخی رسانه‌های معاند هستند، این دیدار پیام روشنی برای بسیاری از افراد داشت که بالاترین مقام قضائی کشور در حال نظارت مستقیم بر عملکرد بازپرس‌ها و دادیاران و… است.
حجت‌الاسلام و المسلمین محسنی اژه‌ای در گفتگوی چهره به چهره با متهمین از نوع اتهام، مدت بازداشت موقت و شرایط بهداشتی و غذایی زندان سوال کرد. در این جریان بازدید سرزده از زندان اوین تعدادی از متهمین بازداشت موقت تقاضا کردند به تنهایی با رئیس قوه قضائیه گفتگو کنند که رئیس دستگاه قضائی در حلوت با آنها به گفتگو نشست. طی یک ماه شروع به کار در کسوت رئیس دستگاه قضا بار‌ها در جمع‌های مختلف مسئولین قضائی کشور به موضوع قرار بازداشت موقت اشاره کرده است.

تسریع رسیدگی به پرونده‌های بازداشت موقت
حجت‌الاسلام غلامحسین محسنی‌اژه‌ای ۱۹ تیرماه ۱۴۰۰ با حضور در دادگستری شهرستان قدس از بخش‌های مختلف این واحد قضائی بازدید و با تعدادی از مراجعین به صورت چهره به چهره گفت‌وگو کرد. در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع قرار بازداشت موقت نیز اشاره کرد و گفت: قرار بازداشت موقت تا آنجایی که ضرورت دارد صادر نشود و آنهایی هم که ضروری است با ملاحظه دقیق قانون باشد. رئیس قوه قضائیه خطاب به رئیس دادگستری و دادستان شهرستان قدس خاطرنشان کرد: در اینگونه موارد بازداشت موقت هم پرونده‌ها باید زودتر و سریع‌تر رسیدگی شود تا زمان بازداشت کمتر شود.

عدم صدور قرار بازداشت موقت ( تا جایی که ضرورت ندارد)
حجت‌الاسلام محسنی اژه‌ای در دیدار قضات استان ایلام توجه به بازداشت‌های موقت را گوشزد کرد و گفت: قرار بازداشت افراد به گونه‌ای باشد تا حتی الامکان منجر به بازداشت نشود و بستری فراهم شود که در صورت بازداشت بتواند قرار را تامین کند. قرار بازداشت موقت را تا جایی که ضرورت ندارد، صادر نکنید. اگر فردا آن موجباتی که بر اساس آن قرار بازداشت موقت صادر شد، حل شد، برای آزادی فرد اقدام کنید. اگر مقدور بود فرد یک شب یا چند ساعت در زندان نماند، حتما در این زمینه اقدام شود؛ ممکن است برای ما عادی باشد، اما زندگی آن فرد تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

تاکید بر جداسازی محل نگهداری افراد بازداشت موقت از زندانیان
رئیس قوه قضائیه در جریان بازدید از زندان رجایی شهر کرج در مرکز استان البرز که ابتدای مرداد ماه بود، به بیان توصیه‌هایی برای کاهش جمعیت کیفری و بهبود وضعیت ندامتگاه‌ها پرداخت و اول از همه از مسئولان دادسراها و قضات خواست که در اجرای دستورالعمل‌های صادره، تا حد امکان از صدور قرار بازداشت موقت پرهیز کنند. «استفاده از مجازات‌های جایگزین حبس» دومین توصیه محسنی اژه‌ای بود که گفت: هر چه قدر امکانات زندان‌ها افزایش یابد، باز هم پاسخگوی افزایش جمعیت کیفری نخواهد بود و برای کاهش جمعیت کیفری باید تا جایی که امکان دارد مجازات حبس ندهیم.
اژه‌ای بر جداسازی محل نگهداری افراد بازداشت موقت از زندانیان هم تاکید کرد و گفت: در برخی زندان‌ها افرادی که برایشان قرار بازداشت موقت صادر می‌شود، از زندانیان جدا نگهداری می‌شوند، اما این رویه باید در همه زندان‌ها اجرا شود.

تعیین تکلیف هرچه سریع‌تر متهمان در بازداشت
همچنین حجت‌الاسلام محسنی اژه‌ای هفته گذشته نیز در جلسه شورای عالی قوه قضائیه تاکید کرد: پروندهایی که زندانی دارد باید هرچه زودتر به تصمیم نهایی برسد و اگر احیانا به هر دلیلی رسیدگی به پرونده طول می‌کشد لازم است تکلیف زندانی روشن شود.
وی با اشاره به قانون آیین دادرسی کیفری در مورد تعیین تکلیف هرچه سریع‌تر متهمان در بازداشت، گفت: قانون، قوه قضائیه را موظف می‌کند که نباید بازداشت موقت متهم بیش از زمان مقرر در این ماده باشد. نظر به این مهم که مدت بازداشت متهم نباید از حداقل مجازات حبس مقرر در قانون برای آن جرم تجاوز کند، ضرورت تاکید ریاست دستگاه قضا بر عدم صدور بازداشت موقت مگر به ضرورت بیشتر مشخص می‌شود. تاکیدان چندباره در اینباره حکایت از عزم قوه قضائیه برای سامان دادن به بازداشت موقت‌ها دارد.

مطالعه بیشتر بستن

استمرار روند بهره‌مندی زندانیان امنیتی از ظرفیت‌های قانونی مساعدت انسانی

در راستای اجرای دستور رئیس قوه قضائیه، دادستان تهران به زندان زنان رفت و ضمن گفتگو با تمامی زندانیان سیاسی – اجتماعی که در ادبیات رسمی با عنوان زندانیان امنیتی شناخته می‌شوند، زمینه بهره مندی تعداد قابل توجهی از آنان را برای آزادی مشروط، تسهیلات ارفاقی و نظام نیمه آزادی تحت نظارت سامانه‌های الکترونیکی، اعزام به مرخصی و حتی عفو فراهم آورد. این تلاشها در اجرای دستور ریاست جدید قوه قضائیه است

نشان از اراده جدی برای اهتمام به جنبه‌های انسانی و خالی کردن زندانها از زندانیانی است که برای جامعه خطری ندارند. چه بسا بازگشت آنها به جامعه بر همبستگی بین گرایشهای مختلف با حاکمیت نیز می‌افزاید.
وقتی صحبت از محکومان امنیتی می‌شود طیف گسترده‌ای را در بر می‌گیرد اعم از محکومان دادگاه‌های انقلاب یا مرتکبین جرایم خشن و ضد جامعه که در دادگاه‌های کیفری محکوم شده اند. بدیهی است در میان محکومان مزبور برخی مرتکب خشونت شده و آرامش و آسایش مردم را به هم زده‌اند اما افراد زیادی هستند که به خاطر اظهار نظرها یا فعالیت‌های فکری و اعتقادی فردی یا گروهی، ضد نظام و امنیت محسوب شده یا توهین‌کننده به مقامات عالی کشور یا نهادهای رسمی محسوب و محکومیت گرفته‌اند. این موارد در سطح جهانی با عنوان محکومان سیاسی توصیف می‌شوند که هر چه تعدادش در کشوری کمتر باشد وجهه نظام سیاسی مزبور بهتر خواهد بود و امکان تصویر‌سازی منفی منتفی خواهد شد.
طبق آنچه توسط مسئولین خبرگزاری قوه قضائیه در روزهای ابتدایی آغاز به کار ریاست جدید این نهاد اعلام شد، حجت الاسلام والمسلمین اژه‌ای در همان روزهای آغازین شروع فعالیت خود در این جایگاه دستور داده تا لیست تمامی محکومان امنیتی کشور با قید نوع جرم و میزان مجازات و نحوه رفتار آن‌ها در ایام تحمل محکومیت و وضعیت فعلی آنها تهیه و بررسی شود و هر کدام از این محکومان که شایستگی و استحقاق برخوداری از ارفاقات قانونی در چارچوب ضوابط و مقررات را داشته باشند برای آن‌ها اِعمال شود.

ماموریت به دادستان
در ادامه راهبرد تحولی قوه قضائیه در عفو محکومان امنیتی به دستور ریاست جدید قوه قضائیه، دادستان تهران مامور شد تا نسبت به آزادی آن دسته از محکومان حوادث آبان ۹۸ که شرایط بخشودگی یا آزادی مشروط دارند، اقدام کند. این قبیل دستورات حکایت از این داشت که دادخواهی‌ها مورد توجه قرار می‌گیرد تا هیچ کس از ظرفیت‌های قانونی مساعدت انسانی محروم نماند.
ادامه در صفحه ۱۲

مطالعه بیشتر بستن