شهید بهشتی؛ اندیشمندی عدالت گرا

هفتم تیر سالروز شهادت شهید بهشتی، روز قوه قضاییه نام گرفت. مبارزی با تدبیر که با آگاهی کامل از مسایل روز، همراه راستین انقلاب نوپای ایران در مسیر رسیدن به عدالت شد و کوشید ارزش‌های انسانی و اسلامی‌را در جامعه نهادینه کند.
برقراری عدالت در جامعه از آرمان ‏ها و آرزوهای دیرین هر ملتی محسوب می‌شود.

این امر در کشورمان با وجود بزرگانی تحقق پذیرفته است که در محکمه ی قضاوت دارای منصبی بودند و برای حل اختلاف‌ها و مشکل‌های مردم و مسوولان برپایه ی قوانین مصوب، صدور حکمی‌عادلانه را در دستور کار خود قرار داده اند. آیت الله محمد حسینی بهشتی از جمله ی این قضات به شمار می‌رفت.
وی در دوم آبان ۱۳۰۷ هجری خورشیدی در محله ی لومبان اصفهان دیده به جهان گشود. او تحصیلات خود را تا پایان دوم دبیرستان در آن شهر سپری کرد اما به دلیل علاقه ی بسیاری که به علوم اسلامی‌داشت راهی حوزه علمیه اصفهان شد و با موفقیت تمامی‌دروس علمی‌را تا پایان سطح عالی در همان حوزه خواند و پس از آن به حوزه علمیه قم رفت.
آیت الله بهشتی در این هنگامه از محضر درس امام خمینی(ره) بهره برد و با عده ای
از فضلای حوزه، درس اصول فقه آیت الله محقق داماد را که مورد علاقه ی طلاب جوان بود، بنیان نهاد.
وی پس از دریافت مدرک دیپلم، برای گرفتن لیسانس در رشته ی الهیات وارد دانشکده ی الهیات و معارف اسلامی‌شد و تا پایان دکترا در این دانشکده به ادامه ی تحصیل پرداخت.
او با پایان یافتن تحصیلات، آموزش را در دبیرستان‌های
قم آغاز کرد و توانست دبیرستان دین و دانش قم را تاسیس کند. وی در طول این سال‌ها خدمات فرهنگی ارزنده ای را ارایه کرد که از آن جمله می‌توان به ایجاد امکانات آموزش زبان و علوم روز برای فضلای حوزه علمیه قم، پایه گذاری کانون اسلامی‌دانش آموزان و فرهنگیان قم، تاسیس مدرسه علمیه حقانی، اقدام به تشکیل گروه تحقیقاتی درباره حکومت در اسلام و نیز مشارکت در تهیه ی برنامه جدید تعلیمات دینی مدارس اشاره کرد.
آیت الله بهشتی پس از مدتی به آلمان رفت تا گروه فارسی زبان در انجمن‌های اسلامی‌دانشجویان در اروپا را بنیان گذاری کند و هنگامی‌که دوباره به ایران بازگشت به ایجاد جلسه‌های تفسیر قرآن همت گماشت و با همکاری محمدجواد باهنر در آموزش و پرورش مشغول تهیه کتاب تعلیمات دینی مدارس شد.
وی در این زمان به همراه آیات عظام مطهری، مفتح و مهدوی کنی و امامی‌کاشانی تلاش گسترده ای را برای ایجاد هسته روحانیت مبارز تهران کرد و در دفاع از حکومت ملی محمد مصدق به همراه اعضای جامعه روحانیت مبارز، یکی از چهره‌های
فعال و کارساز آن زمان به شمار می‌رفت. این بزرگمرد عرصه ی جهاد، از آغاز قیام امام خمینی(ره) در مبارزه علیه حکومت وقت در کنار ایشان بود و در برگزاری راه پیمایی بزرگ عاشورای ۱۳۵۷ هجری خورشیدی و سخنرانی‌های پرشور در میان مردم، نقش موثری را در پیروزی انقلاب ایفا کرد. او به هنگام حضور امام(ره) در پاریس برای تبادل نظر با معمار بزرگ انقلاب به فرانسه رفت و پس از پیروزی انقلاب اسلامی‌به فرمان ایشان به عضویت شورای انقلاب اسلامی‌ایران درآمد و در این زمان حزب جمهوری اسلامی‌ایران را به کمک دیگر بزرگان تاسیس کرد و بعد از مدت کوتاهی برای عضویت در مجلس خبرگان قانون اساسی انتخاب شد.
یکسال پس از پیروزی انقلاب اسلامی‌وی در حکمی‌از طرف امام خمینی(ره) ریاست قوه قضاییه و دیوانعالی کشور را برعهده گرفت و با عضویت در شورای موقت ریاست جمهوری به ایفای وظایف مهم خود برای حفظ آرمان‌های انقلاب اسلامی‌پرداخت.
این مجاهد انقلاب در طول این سال‌ها اثرهای بسیاری ارزنده یی چون روش برداشت از قرآن، سرود یکتاپرستی، شناخت از دیدگاه فطرت، شناخت از دیدگاه قرآن، طرح لایحه قصاص، مبارزه پیروز و… را از خود به یادگار گذاشته است.
سرانجام شهید بهشتی در مقام ریاست قوه ی قضاییه در هفتم تیر ۱۳۶۰ هجری خورشیدی هنگام سخنرانی در تالار حزب جمهوری اسلامی‌با انفجار این ساختمان به وسیله ی گروهک منافقین؛ همراه ۷۲ تن از یارانش به مقام والای شهادت نایل آمد.
امام خمینی(ره) در پیامی‌به مناسبت رویداد هفتم تیرماه فرموده اند: «ملت ایران در این فاجعه بزرگ ۷۲ تن بی‏ گناه به عدد شهدای کربلا از دست داد… می‏ خواهید با شهادت رساندن عزیزان ما، این ملت فداکار را از صحنه بیرون کنید. شما تا توانستید به فرزندان اسلام، چون شهید بهشتی و شهدای عزیز مجلس و کابینه با حربه ناسزا و تهمت‏‌های ناجوانمردانه حمله کردید که آن‏‌ها را از ملت جدا کنید و اکنون که آن حربه از کار افتاده و کوس رسوایی همه ‏تان بر سرِ بازارها زده شد، در سوراخ‏‌ها خزیده و دست به جنایاتی ابلهانه زده‏اید که به خیال خام خود، ملت شهید پرور و فداکار را با این اعمال وحشیانه بترسانید و
نمی‌‏دانید که در واژه شهادت، واژه وحشت نیست.»
هفتم تیر به مناسبت شهادت شهید بهشتی روز قوه ی قضاییه نامیده شد، نهادی مستقل که پشتیبان حقوق فردی، اجتماعی و مسوول تحقق بخشیدن به عدالت در جامعه است.
این قوه در طول این سال‌ها با برعهده گرفتن وظایف مهمی‌چون رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومت‌ها و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین می‌کند، احیای حقوق عامه و گسترش عدل و
آزادی‌‌های مشروع، نظارت بر حسن اجرای قوانین، کشف جرم، تعقیب، مجازات، تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام و نیز اقدام مناسب برای پیشگیری
از وقوع جرم و اصلاح مجرمین همواره تلاش کرده است تا در مسیر اجرای عدالت
گام‌های مهمی‌بردارد.

مطالعه بیشتر بستن

سرعت تحولات قوه قضائیه اعتماد عمومی را به همراه داشته است

شهرام خرازی‌ها- کارشناس ارشد مدیریت رسانه: به محض آن که نام قوه قضائیه مطرح می شود اولین نکته ای که به ذهن متبادر می گردد،تطویل روند رسیدگی به پرونده‌های قضائی است.این معضل که سابقه شکل گیری و تداوم آنبه قبل از انقلاب اسلامی باز می گردد،به قدری دیرپا و آشناست که تقریبا به رخدادی قابل پیش بینی تبدیل شده است.با این اوصاف، طبیعی است که انتظار داشته باشیم تا بیشتر تحولات در قوه،متمرکز بر رفع این مشکل همیشگی باشد.به رغم خروجی نسبتا قابل قبولشوراهای حل اختلاف همچنین امکان پذیر شدن طرح دعوی حقوقی در فضای مجازی و بهره مندی از سامانه الکترونیک نوین «ثنا»،هنوز هم مشکل روند طولانی حل و فصل اختلافات و رسیدگی به شکایات که گاه حتی چند سال به درازا می کشد، بر جای خود باقی است همچون سرطانی که در پیکره دستگاه قضا ریشه دوانده و درمانش بسیار دشوار است. ریشه کنی این سرطان کار هر کسی نیست.


حجه الاسلام و المسلمین سید ابراهیم رئیسی یکی از بهترین گزینه‌ها برای اصلاح و تقویت زیرساخت‌ها و ارتقای سازمانی قوه قضائیه است.پیشینه او نشان از آن دارد که بیشتر اهل عمل است تا حرف و وعده‌هایی که می دهد را محقق می سازد.با تغییر منصب ریاست قوه و روی کار آمدن حجه الاسلام رئیسی در همین زمان کوتاه،شاهد تغییرات قابل ملاحظه اما ناکافی در قوه بوده ایم.مثلا روند رسیدگی به پرونده‌ها هنوز طولانیست هرچند به نظر می رسد این معظل در ماه‌های پیش رو، تا حد قابل توجهی برطرف خواهد شد.
آقای رئیسی در بدو ورود به قوه، شروعی نسبتا طوفانی داشته است.حضور غیرمترقبه ایشان در شعب مختلف قوه بدون اطلاع قبلی و ملاقات بی واسطه و مستقیم با ارباب رجوع در این شعب(مثلا مورد بازدید سرزده از دادسرا و دادگستری شهرستان ری)،امکان پذیر شدن ارتباط مردم با دفتر رئیس قوه،انتشار فراخوان به منظور مشارکت مردم و نخبگان در تحولات قوه،تأکید بر:حفظ حقوق شهروندی،رسیدگی خارج از نوبت به پرونده‌های حساس و تأثیرگذار بر افکار عمومی(مثلا مورد پرونده محتکران کالاهای پزشکی با اوج گیری شیوع کرونا)،برگزاری علنی دادگاه‌های فساد اقتصادی ، مبارزه قاطع با رشوه خواری در سطوح مختلف،شفاف سازی پرونده‌های جنجالی و تأثیرگذار بر افکار عمومی(مثلا مورد رومینا اشرفی)،حذف ملاحظه کاری در رسیدگی به اتهامات چهره‌های شاخص و مشهور(مثلا مورد محمدعلی نجفی)،تشدید نظارت‌ها بر پرسنل و دست اندرکاران قوه قضائیه(مثلا مورد اکبر طبری)و…فقط بخشی از تغییراتی است که در مدت کمریاست سیدابراهیم رئیسی پدید آمده یا پررنگ شده است.
قضاوت درباره کسی که یک سال و اندی بر مسند ریاست قوه قضائیه نشسته، آسان نیست اما سرعت تحولاتی که او در این زمان اندک پدید آورده آن قدر هست که اعتماد مردم را به دستگاه قضا تقویت نموده و آرای مثبت عمومی را در پی داشته باشد. شتاب بخشیدن به روند رسیدگی به پرونده‌های جاری،تعیین تکلیف پرونده‌های معوقه،افشاگری به موقع و مستدل درباره مفسدین اقتصادی،شفاف شدن تعریف جرم سیاسی،تنقیح قوانین بالاخص در جهت متناسب سازی مجازات با جرم،حذف بوروکراسی فرساینده و زمان بر در دادسراها،رفع موانع پیگیری الکترونیک پرونده قضائی،رسیدگی به شکایات ارباب رجوعبا استفاده بهینه و پیشرفته از پتانسیل‌های فضای مجازی با کمترین الزام افراد به تجمع درامکنه مسقف و بسته به منظور پیشگیری از کرونا،احیای حقوق بین‌الملل و آگاهی بخشی به آحاد جامعه درباره پرونده‌های فرامرزی،تقویت وجه کاربردی پژوهش‌های آکادمیک و…از جمله راهکارهایی هستند که به قوه قضائیه اقتداری بیش از پیش بخشیده و سبب کاهش آسیب‌های اجتماعی
می گردند. رئیسی راه دشواری را پیش رو دارد.او اینک باید چون ناخدایی خبره،کشتی قوه قضائیه را به سلامت از دریای متلاطم روزگار کرونا زده گذرانده و به ساحل امن انصاف و عدالت برساند.

مطالعه بیشتر بستن