از طریق اینترپل به دنبال دستگیری عاملان ترور سردار سلیمانی هستیم

 

اطلاعیه کمیسیون حقوق عامه در خصوص حادثه بیمارستان سینا اطهر

[n8p12]

تعقیب عاملان ترور وظیفه همه اعضای جامعه جهانی است

ابراهیم مشیریان: ترور سردار سلیمانی از سوی ایالات متحده نه تنها اصول متعدد منشور سازمان ملل و اعلامیه جهانی حقوق بشر را نقض کرده بلکه یکی از مهم ترین میثاق‌های حقوقی بین‌الملل را هم زیر پا گذاشته است. این اقدام خصمانه که از سوی دستگاه قضا پیگیری بین المللی شده حتی موافقت نامه امنیتی ۱۳ سال قبل آمریکا و عراق را هم به طور فاحش نقض کرده است. حقوق بین‌الملل راه‌های مختلفی را برای جلب و محاکمه عاملان ترور در اختیار کشور ذی نفع می‌گذارد.
به تازگی دادستان تهران، دستور تحت تعقیب قرار دادن بین المللی و صدور اعلان قرمز عاملان و آمران ترور سردار سلیمانی را صادر و به پلیس بین الملل ابلاغ کرد.


نیروی انتظامی با توجه به مدارک و مستندات ارائه شده توسط مقام قضایی و به استناد دستورالعمل‌ها و قوانین سازمان اینترپل دستور تحت تعقیب قرار دادن ۳۶ متهم این جنایت تروریستی را به پلیس بین الملل ناجا داد.

نقض مهمترین منشور جهانی
اقدامات ایالات متحده آمریکا در ترور سردار سلیمانی و همراهان، نقض فاحش و آشکار موازین و قواعد حقوق بین الملل است؛ در این رابطه قواعد مسلم حقوق بین‌الملل به جمهوری اسلامی ایران امکان انجام اقدام متقابل را می‌دهد.
ترور انجام شده از سوی آمریکا نقض اصول متعدد منشور سازمان ملل متحد است؛ چراکه در ماده ۲ منشور ملل متحد، موضوع احترام به تمامیت ارضی و استقلال سیاسی و حاکمیت کشورها مطرح شده است. در بند چهارم ماده ۲ منشور، اصل «منع توسل به زور» مورد تاکید قرار گرفته و در بند هفتم این ماده نیز به موضوع عدم مداخله در امور داخلی کشورها توجه شده است.

دهن کجی به میثاق ۶۰ ساله
در ماده سوم اعلامیه جهانی حقوق بشر هم برحق حیات تاکید شده است. به همین دلیل هر تروری نقض موازین حقوق بین الملل بشر تلقی می شود و طبق این ماده نمی توان بدون حکم قانون یا خارج از چارچوب حقوقی حق حیات افراد را سلب کرد.
در ماده ششم میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی۱۹۶۶ هم به مساله ممنوعیت سلب حیات تاکید شده است. بنابراین ترور هدفمندی که در مورد حادثه شهادت سردار سپهبد حاج قاسم سلیمانی و همراهان ایشان اتفاق افتاده، نقض فاحش این ماده هم به شمار می‌رود.
علاوه بر این‌ها، ممنوعیت ترور در موارد متعددی از سوی مجامع بین‌المللی مورد قانون‌گذاری قرار گرفته است. ترور دولتی و هدفمند، بدترین نوع ترور در حقوق بین‌الملل به شمار می‌آید که همزمان با پدید آمدن رژیم صهیونیستی، در ادبیات حقوقی هم مطرح شده است.
ترور شهید سلیمانی از سوی ایالات متحده نقض موافقت نامه امنیتی سال ۲۰۰۸ میان آمریکا و عراق هم است. در بند ۲ ماده ۴ این موافقت نامه تصریح شده، هرگونه عملیات نظامی آمریکایی‌ها در عراق باید با کمیته هماهنگی عملیات نظامی صورت گیرد و در آن کمیته تصمیم گیری شود.
براساس بند سوم از ماده ۳ این توافقنامه امنیتی، حضور آمریکایی‌ها در عراق باید مطابق قوانین، عرف‌ها، سنت‌ها و حقوق بین الملل باشد. همچنین در بند سوم ماده ۲۷ موافقت نامه قید شده که از کشور عراق نباید برای حمله به دیگر کشورها استفاده شود. همه این مقرره-های قانونی در ترور شهید سلیمانی و همراهانش نقض شده است.

در چارچوب اصل صلاحیت جهانی

یک پژوهشگر حقوق بین الملل با بیان اینکه یکی از مهمترین ابعاد ترور شهید سلیمانی، پیگیری بعد کیفری این اقدام ناجوانمردانه دولت آمریکا بوده که در صورت ارزیابی صحیح، میتواند به ابزار مناسبی برای احقاق حق جمهوری اسلامی ایران در این زمینه تبدیل شود، به حامی عدالت گفت:«عملیات ترور شهید سلیمانی توسط دولت آمریکا آن هم در شرایطی که هیچ گونه جنگ اعلام شده ای بین ایران و آمریکا وجود نداشته، علاوه بر آنکه ناقض اصول به رسمیت شناخته شده حقوق بین الملل همچون منع توسل به زور و احترام به مصونیت بین المللی مقامات دولتها به شمار رفته، ناقض حق بر حیات به عنوان یکی از بنیادین ترین مصادیق حقوق بشر تلقی شده و بر این مبنا، پیگرد و تعقیب افراد عامل ارتکاب ترور مزبور، نه تنها حق جمهوری اسلامی ایران، بلکه از جمله وظایف دیگر اعضای جامعه بین المللی در چارچوب اصل صلاحیت جهانی محسوب میشود.»

مقابله با اقدامات تروریستی دولت آمریکا
دکتر کیوان اقبالی تصریح کرد:«به موجب ماده ۸ قانون مجازات اسلامی ایران مصوب ۱۳۹۲، اصل صلاحیت شخصی و شرایط اعمال آن مورد پذیرش نظام حقوقی دولت جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است. بر طبق مفاد ماده ذکر شده، ارتکاب هرجرمی از سوی تبعه بیگانه علیه تبعه ایرانی در خارج از ایران در صلاحیت قانونی و قضایی محاکم ایران قرار دارد. در همین چارچوب، ماده واحده ای نیز در سال ۱۳۶۸ با عنوان «قانون تشدید مقابله با اقدامات تروریستی دولت آمریکا» به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده که ذیل تبصره ۲ آن چنین اعلام شده:« اتباع و عوامل آمریکا و کشورهائی که با آمریکا در آدم ربائی و توطئه علیه جان اتباع ایرانی و منافع جمهوری اسلامی ایران همکاری نمایند در دادگاههای داخل کشور بر مبنای قضای اسلامی محاکمه خواهند شد». بر این اساس، این امکان وجود دارد تا در صورت عدم محاکمه افراد دست اندرکار در طراحی و اجرای عملیات ترور شهید سلیمانی در خارج از کشور، علی الخصوص توسط دولت متبوع این افراد(ایالات متحده آمریکا) و یا دولت محل وقوع جرم(عراق)، فرایند تعقیب ایشان در دادگاههای داخلی ایران آغاز شود.»

نگاهی به یک تجربه
وی افزود: « با این وجود به نظر می‌رسدکه در صورت پیگرد کیفری طراحان آمریکایی عملیات ترور شهید سلیمانی، پیگرد افرادی همچون شخص دونالد ترامپ رئیس جمهور این کشور، به دلیل برخورداری از مصونیت بین المللی، مستلزم بررسی وضعیت مصونیت مزبور خواهد بود. در این چارچوب، می توان چنین گفت که اگرچه مصونیت بین المللی اشخاصی همچون ترامپ، می‌تواند در برهه ای از زمان محدودیتی برای رسیدگی قضایی محاکم ملی جمهوری اسلامی ایران و اجرای احکام صادره ایجاد نماید، اما سبب زائل شدن مسئولیت کیفری افراد فوق الذکر نخواهد بود. در همین ارتباط، می توان به نظر دیوان بین الملل دادگستری در رای مورخ ۱۴ فوریه سال ۲۰۰۲ در پرونده دعوای کنگو علیه بلژیک اشاره نمود که در آن مسئولیت کیفری دارای ماهیتی متفاوت از مصونیت به شمار آمده است.»

شلیک به کنوانسیون شیکاگو
این حقوقدان تصریح کرد:« از منظر دیوان مزبور، در حالی که قاعده مصونیت دارای ماهیتی شکلی به شمار رفته، مسئولیت کیفری در دسته قواعد ماهوی قابل بررسی بوده و بر این مبنا، مصونیت بین المللی تنها برای دوره معینی مانع از پیگرد قضایی افراد برخوردار از آن خواهد بود. بنابراین این امکان وجود دارد تا پس از اتمام دوره خدمت شخص ترامپ و یا دیگر مقامات بلند پایه آمریکایی، فرایند پیگرد کیفری ایشان و یا در صورت صدور حکم به صورت غیابی، اجرای احکام صادره از دادگاههای داخلی جمهوری اسلامی ایران آغاز شود.»
از سوی دیگر در این حمله تروریستی یک کنوانسیون دیگر هم زیر پا گذاشته شده است؛ زیرا عملیات تروریستی با استفاده از پهپاد بوده و براساس کنوانسیون شیکاگو، پرواز هواپیمای بدون سرنشین بدون مجوز در خاک سایر کشورها ممنوع است.
معاهده هوانوردی غیرنظامی بین‌المللی که به کنوانسیون شیکاگو نیز شناخته می‌شود مهم‌ترین معاهده مربوط به هوانوردی و حقوق هوایی است که اجرای آن از ۴ آوریل ۱۹۴۷ آغاز شد.

حق اقدام متقابل محفوظ است
اقدام آمریکا از نظر مسئولیت کیفری، طبق بند دو ماده ۵ اصلاحی اساسنامه دیوان کیفری بین المللی، جنایت محسوب می شود و رئیس جمهوری آمریکا و سایر عاملان (مباشران و معاونان) این اقدام در مراجع ذیصلاح قابل تعقیب کیفری هستند.
استاد حقوق بین الملل دانشگاه تهران با بیان اینکه اقدام آمریکا از نظر مسئولیت کیفری، طبق بند دو ماده ۵ اصلاحی اساسنامه دیوان کیفری بین المللی، جنایت محسوب می شود و رئیس جمهوری آمریکا و سایر عاملان (مباشران و معاونان) این اقدام در مراجع ذیصلاح قابل تعقیب کیفری هستند،درباره اقدامات حقوقی قابل پیگیری ایران در مجامع بین المللی گفت: براساس مواد ۲۴ و ۲۵ طرح پیش نویس مسئولیت بین المللی دولت‌ها که در سال ۲۰۰۱ که توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسیده، ایران می تواند دست به «اقدام متقابل» بزند. بنابراین ایران حق اقدام متقابل در مقابل این جنایات را برای خود محفوظ می دارد. همچنین توسل به دفاع مشروع و مقابله به مثل چه به صورت فردی از سوی ایران یا به صورت جمعی از سوی ایران و عراق و کشورهای محور مقاومت براساس ماده ۵۱ منشور برای استیفای حق دفاع از خود را محفوظ می داند.

انعکاس موضوع به نهادهای بین المللی
محمدرضا حسینی ضمن تاکید مجدد بر محفوظ بودن حق ذاتی دفاع از خود و انجام اقدام متقابل و حق تعقیب کیفری مرتکبان و آمران این عمل تروریستی گفت:« ایران باید به دلیل نقض اصول منشور ملل متحد حقوق بین الملل و به مخاطره افتادن صلح و امنیت بین الملی از شورای امنیت درخواست جلسه اضطراری نماید و صدور قطعنامه در محکومیت جهانی این اقدام را خواستار گردد.
از جمله سایر ظرفیت‌های حقوقی، می توان به امکان طرح شکایت در شورای حقوق بشر و مجمع عمومی و درخواست محکومیت ارتکاب ترورهای هدفمند، انعکاس موضوع به کمیته بین المللی صلیب سرخ به دلیل نقض قواعد حقوق بشردوستانه بین المللی و تنظیم دادخواست و شکایت در دادگاه‌ها و مراجع قضایی داخلی از طریق قوه قضائیه و دادستان کل کشور به عنوان مدعی العموم اشاره کرد.»
تاکنون شورای امنیت سازمان ملل هرگز سپاه قدس و فرماندهی آن را تروریست اعلام نکرده است. حال آنکه هر نوع عملیات علیه تروریسم و افراد تروریست باید براساس تجویز شورای امنیت سازمان ملل باشد. بنابراین حتی از این دریچه هم اقدام آمریکا کاملا غیرقابل توجیه و غیرقانونی است. در کدام قطعنامه شورای امنیت، سپاه قدس و فرماندهی آن تروریست اعلام شده که ایالات متحده دست به چنین اقدامی زده است؟
این اقدام آمریکا را حتی می توان جنایت جنگی محسوب کرد. این اقدام آمریکا نقض صریح موازین حقوق بین المللی است و رئیس جمهوری امریکا به عنوان دستور دهنده، اجرا کنندگان و همه کسانی که در این حادثه اقدام موثر انجام داده اند، دارای مسئولیت بین المللی هستند و باید پاسخگوی اعمال ارتکابی خود باشند.

مطالعه بیشتر بستن