از طریق اینترپل به دنبال دستگیری عاملان ترور سردار سلیمانی هستیم

 

اطلاعیه کمیسیون حقوق عامه در خصوص حادثه بیمارستان سینا اطهر

ادامه قبل


از آنجائیکه حقوق بشر دوستانه مجموعه ای از قواعد
بین‌المللی ناظر بر رفتار قوای متخاصم در جنگهای مسلحانه بین‌المللی یا غیر بین‌المللی است که ضمن تعیین حقوق افراد انسانی و کشورها در مخاصمات مسلحانه اعم از بین‌المللی و غیر بین‌المللی تکالیف افراد و کشورها درآن مخاصمات را روشن می‌کند. در واقع حقوق بشر دوستانه،حقوق انسانی زمان جنگ است و در این راستا در سال ۱۹۴۹ در ژنو چهار معاهده به تصویب رسید. در معاهده نخست در مورد بهبود وضعیت مجروحان و بیماران جنگهای زمینی، معاهده دوم،درباره بهبود وضعیت مجروحان و بیماران و غرق شدگان در اثنای جنگ است. مقررات تمامی این معاهدات فقط در جهت سامان دادن به وضعیت اشخاص است که از نبرد دست کشیده یا به دست دشمن اسیر گشته اند،

تنظیم شده است .در ۱۹۷۷ کنفرانسی در ژنو تشکیل و با تصویب دو پروتکل الحاقی به قراردادهای چهار گانه ژنو نه تنها خلا ناشی از فقدان قاعده یرای حمایت از مردم غیر نظامی پر شد بلکه اصل اساسی مصونیت جمیت‌های غیر نظامی و اهداف نظامی از مواضع غیر نظامی تایید و تصدیق گردید و آنچه در خلال جنگهای مسلحانه بین‌المللی یا غیر بین‌المللی حائز اهمیت است نجات جان مصدومان و مجروحان و رسیدگی به آلام جسمانی و روانی این افراد است و از طرفی مسئله امداد و نجات با مسئله حقوق بشر رابطه تنگاتنگی دارد،از اینرو یکی از از اصول اولیه حقوق بشر حق حیات و زندگی و حفظ کرامت انسانی و حق برخورداری از امنیت نوع بشر است،در عملیات امداد و نجات دولتهای درگیر در مخاصمات مسلحانه داخلی و بین‌المللی بایستی به این دو اصل حقوق بشری پای بند باشند.

۱- تعریف حقوق بشر دوستانه
در حقوق بین الملل کلاسیک برای واژه حقوق بشر دو مفهوم وجود دارد :
الف : حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه معمولا ارز واژه حقوق بشر برای تبیین قوانین و مقررات برای حفظ و حقوق انسانها در زمان صلح بکار برده می شود، مانند حقوق اقلیتها آزادی بیان، آزادی عقیده و مذهب و ..اما حقوق بشر دوستانه ناظر برقوانین و مقررات در جهت حفظ حقوق حقوق و ارزشهای انسانی در زمان جنگ می باشد که هدف اصلی آن کاهش آلام و در دهای انسانی در زمان جنگ میباشد که هدف اصلی آن کاهش آلام و دردهای افراد بیگناه و غیر نظامی و همچنین نظامیان و سربازان در درگیریها و مخاصمات مسلحانه میباشد مانند حفظ حقوق مجروحان جنگی و حفظ حقوق اسرا و…
معمولا کشورهای درگیر در مخاصمات مسلحانه از هر گونه ابزار و وسایل و تجهیزات نظامی برای سرکوب حریف خود استفاده می نماید و در این رابطه حقوق بشر دوستانه برای محدود کردن کشورها و حفظ حقوق افراد و اماکن غیر نظامی با تلاش جمعی و مساعی جمیله بسیاری از کشورهای جهان وضع گردید. هر چند حقوق بشر دوستانه در ساز و کار قانونی جدید سابقه طولانی ندارد ولی روح و نفس حمایت از حقوق افراد غیر نظامی از زمانهای بسیار قدیمی در اذهان صلح طلب بسیاری از رهبران، پادشاهان و اندیشمندان وجود داشته است. البته منابع هر دو این حقوق با یکدیگر تفاوت دارد. در حالیکه اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب ۱۹۴۹ و میثاق حقوق مدنی و سیاسی و میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهتگی مصوب ۱۹۶۶ سازمان ملل متحد را از منابع اصلی حقوق بشر می باشد، کنوانسیونهای لاهه ۱۹۰۷ در زمینه حقوق جنگ و کنوانسیونهای ژنو مصوب ۱۹۴۹ و پروتکلهای الحاقی به کنوانسیون (۱۹۷۷) از منابع اصلی حقوق مخاصمات مسلحانه و حقوق بشر دوستانه می باشد
نقض قواعد حقوق بشر دوستانه باعث ایجاد مسئولیت کیفری و هم مسئولیت غیر کیفری می شود.

۲- تعریف حقوق بشر:
در میان حقوقدانان بین‌المللی تعاریف متفاوتی از حقوق بشر شده است. به چند نمونه از تعاریفی که در آثار حقوقدانان به چشم میخورد اشاره می کنیم:
“حقوق جمع حق است و آن اختیاری است که قانون برای فرد شناخته که بتواند عملی را انجام و یا آن را ترک نماید.” (امامی، سید حسن، حقوق مدنی، اسلامیه، چ ششم، ج ۴، ص ۲)
” برای تنظیم روابط مردم و حفظ نظم در اجتماع، حقوق موضوعه، برای هر فرد امتیازاتی در برابر دیگران می شناسد و توانایی خاصی به او اعطاء می کند که حق می نامند و جمع آن حقوق است و حقوق فردی نیز گفته می شود. (کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، دانشکده علوم اداری – چ سوم، ۱۳۴۷، ج ۱- ص ۵).
به طور کلی حقوق بشر آن دسته از حقوق است که انسان به دلیل انسان بودن و فارغ از اوضاع و احوال متغیر اجتماعی یا به میزان قابلیت و صلاحیت فردی او، از آن برخوردار است . البته فرض بر این نهاده شده که یک سلسله هنجارها، اصول و حقوقی وجود دارد که جنبه جهان شمولی دارد و برای تمام افراد انسانی در جوامع مختلف قابل اعمال است چرا که هم افراد به جهت انسان بودن دارای حقوقی هستند که هیچ جامعه یا دولتی نمی تواند آنها را انکار کند. به همین دلیل در تعریف حقوق بشر گفته اند: حقوق بشر به معنای امتیازاتی کلی است که هر فرد انسانی طبعاً دارای آن است .

۳- تعریف عملیات امداد و نجات:
به مجموعه اقدامات و فعالیتها در حین حادثه با هدف امداد‌رسانی، رهاسازی و نجات مجرومان و مصدومان گرفتار در صحنه آسیب گفته می شود و شامل افرادی که در اثر جستجو به آنها دسترسی پیدا می‌شود یافرادی که هویدا هستند عملیات امداد و نجات واژه‌ای است که بسیاری از متخصصین با کاربرد آن مخالف هستند. عملیات امداد خود به تنهایی شامل مجموعه اقداماتی است که دامنه فعالیت آن از قبل و حین و پس از سوانح ممکن است تامدت زیادی ادامه داشته باشد، عملیات جستجو و نجات محدوده زمانی مشخصی دارد.

۵-معاملات بین‌المللی درخصوص حقوق بشر دوستانه .
۱-۵- معاملات بین‌المللی درخصوص حقوق بشر دوستانه تا سال ۱۹۴۹.
تلاشهای بسیار زیادی در جهت ممنوع کردن جنگ و تدوین قواعد حقوق بشر دوستانه در مخاصمات مسلحانه صورت گرفته که برخی از این تلاشها منجر به انعقاد کنوانسیونها و معاملات بین الملل گردید. این معاملات جزء منابع عرفی حقوق بین الملل محسوب شده و در سالهای بعد منشاء تدوین مقررات جامع و کامل در زمینه حقوق بشر دوستانه گردید.
از مهمترین کنوانسیونهایی که تا قبل از سال ۱۹۴۹ به تصویب کشورهای جهان رسیده عبارتند از :
۱- کنوانسیون بهبود وضعیت مجرومان نیروهای مسلح در میدان نبرد، مصوب سال ۱۸۶۴ ژنو.
۲- پروتکل الحاقی مربوط به شرایط مجروحان جنگی مصوب ۲۰ اکتبر ۱۸۶۸.
۳- اعلامیه سن پترزبورگ در زمینه ممنوعیت استفاده از گلوله‌های انفجاری کالیبر کوچک مصوب ۱۸۶۸ سن پترزبورگ .
۴- اعلامیه نهائی کنفرانس بروکسل در سال ۱۸۷۴ درباره مقررات و رسوم جنگ (این اعلامیه برای نخستین بار مرز و فرق بین افراد نظامی و غیرنظامی را تعیین نموده است.)
۵- کنوانسیون (سوم ) برای تطبیق اصول کنوانسیون ژنو اگوست ۱۸۶۴ بر جنگ دریائی لاهه مصوب ۱۸۹۹. (این عهدنامه مشتمل بر دو قرارداد و سه اعلامیه در زمینه قواعد حقوق جنگ به ویژه جنگهای زمینی و دریایی می باشد ضمن اینکه برای اولین بار به موضوع حقوق بشر در اینگونه معاملات و قراردادها پرداخته است.)
۶- کنوانسیون (دهم) تطبیق جنگ دریایی با اصول کنوانسیونهای ژنو مصوب ۱۹۰۷.
۷- کنوانسیون معافیت کشتی‌های بیمارستانی از پرداخت عوارض و مالیاتهایی که در زمان جنگ به نفع دولتها بر کشتیها تحمیل میشود مصوب دسامبر ۱۹۰۴.
۸- کنوانسیون بهبود وضعیت مجرومان و بیماران نیروهای مسلح در میدان جنگ مصوب ۱۹۰۶.
۹- پروتکل ژنو در باره منع استفاده از گازهای خفقان آور، سمی، میکروبی و یا مشابه آنها مصوب ۱۹۲۵ ژنو.
۱۰- کنوانسیون بهبود وضعیت مجرومان و بیماران نیروهای مسلح در میدان جنگ مصوب ۱۹۲۹.
۱۱- کنوانسیون (یازدهم) در مورد محدودیت‌های خاص ناظر بر اعمال حق دستگیری در جنگ دریائی مصوب ۱۹۰۷.
۱۲- کنوانسیون ناظر بر رفتار با اسرای جنگی مصوب ۱۹۲۹ ژنو.
۱۳- پروتکل لندن در خصوص ممنوعیت حمله به کشتی‌های بازرگانی و یا زیر دریایی مصوب ۱۹۳۶.
تمامی کنوانسیونها و پروتکل‌های مذکور بر دو اصل حمایت از مجرومان و مصدومان جنگها و همچنین حفظ حقوق اسرای جنگی بدون هیچگونه تبعیض نژادی، مذهبی، قومی و ملیتی استوار می باشند.
۲-۵- کنوانسیونهای چهارگانه ژنو.
نقض و سستی جامعه ملل در جلوگیری از جنگ جهانی دوم و عدم ممنوعیت کامل توسل به زور در قوانین مربوطه و همچنین عدم حضور کشورهای مؤثر در ترکیب جامعه ملل و سایر عوامل دیگر که از ذکر آن در این مجال خودداری می گردد، جنگ جهانی دیگری را بر مردم جهان تحمیل نموده و باعث نقض گسترده قواعد حقوق بشر دوستانه در سطح جامعه بین‌المللی شد که در این راستا تلاش و اقدامات جهانی در جهت تدوین حقوق بشر دوستانه و ممنوعیت توسل به زور مضاعف شده که اوج این تلاش‌ها را میتوان در تصویب منشور ملل متحد که در آن توسل به زور به طور کلی ممنوع گردیده و همچنین کنوانسیونهای چهارگانه ژنو مصوب سال ۱۹۴۹ مشاهده نموده که به ترتیب به آن اشاره می‌گردد.
۱- بهبود سرنوشت مجروحان و بیماران نیروهای مسلح هنگام اردوکشی (کنوانسیون اول )
۲- بهبود سرنوشت مجرومین و بیماران و غریقان نیروهای مسلح در دریا (کنوانسیون دوم)
۳- قرارداد مراجع به معامله با اسیران جنگی (کنوانسیون سوم)
۴- قرارداد راجع به حمایت از افراد کشوری در زمان جنگ (کنوانسیون چهارم)
در ابتدای این کنوانسیونها تصریح شده که دول متعاهد تعهد می نمایند که این قراردادها را چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ رعایت نموده به آن پای بند باشند. از مهمترین اقداماتی که در کنوانسیون اول ممنوع گردیده عبارتند از : گروگان گیری، لطمه به حیثیت و یا تمامیت بدنی و قتل .
کنوانسیون اول در ده فصل به بیان قوانین و مقررات بشر دوستانه پرداخته است. در فصل اول به بیان مقررات عمومی پرداخته و در فصل دوم به وضعیت مجروحان و بیماران نیروهای مسلح توجه نموده است .درفصول بعد به تشکیلات مؤسسات بهداری، کارکنان و ابنیه و اموال آن پرداخته است.
در کنوانسیون دوم ژنو علاوه بر تأکید بر مسئولیت دولتها در زمینه حفاظت از مجروحان و بیماران به موضوع غریق شدگان در دریا نیز اشاره شده است.
در کنوانسیون سوم نیز به موضوع اسرای جنگی و تعهدات دولتها در زمینه حفظ حقوق اسرای جنگی پرداخته شده و ضمن ارائه و تعریف دقیق از مفهوم اسیر جنگی به شرایط و ضوابط حفظ اسرای جنگی در زندانها و حقوق و تعدات دولتها اشاره گردید. شرایط نگهداری اسرا، البسه، تغذیه، بهداشت و پرستاری، آزادیهای مذهب و فعالیتهای بدنی، انتظامات، درجات اسرای جنگی و ممنوعیت اشتغال بکار اسرا در کارهای ناسالم و خطرناک، منابع مالی اسرا و روابط اسرا با خارج از بازداشتگاه، روابط اسرار با مقامات رسمی و در نهایت پایان مدت اسارت اعم از مرگ، آزادی یا پایان جنگ در کشور مواردی است که به تفصیل در این کنوانسیون به آن پرداخته شده است.
در کنوانسیون چهارم به موضوع حمایت از افراد کشوری در مواقع بروز جنگ پرداخته و ناظر بر مجموع اهالی کشورهای درگیر در جنگ بدون هیچگونه تبعیض از حیث نژاد، ملیت، مذهب و عقیده سیاسی می باشد.
در این کنوانسیون علاوه بر اتخاذ تصمیمات فوق در زمینه حقوق بشر دوستانه، چندین تصمیم به اصطلاح سیاسی نیز به شرح ذیل اتخاذ گردید:
– لزوم ارجاع اختلافات به دیوان بین‌المللی دادگستری .
– ایجاد و تأسیس یک سازمان بین‌المللی جهت اجرای قواعد و حقوق جنگ در صورت فقدان دولت حامی .
– درخواست از صلیب سرخ جهانی برای تنظیم موافقت نامه در زمینه تعویض کارکنان بهداشتی و طرز تقسیم کارکنان بهداشتی در میان بازداشتگاها بین دو ل متخاصم
– درخواست از دولتها و جمعیت‌های ملی صلیب سرخ برای صدور کارت هویت برای کارکنان بهداریها.
– علاقه مندی شدید کنوانسیون به حل و فصل اختلافات بین دولتهای کوچک و بزرگ از طریق همکاری و توافق بین‌المللی و اینکه وضع قوانین و مقررات فعلی از منشاء اندیشه‌های نوبوده و ابراز امیدواری نسبت به اینکه دولتها هرگز نیازمند استفاده از این قوانین و مقررات نباشند.
– لزوم تعیین کمکهای مالی منظم برای انجام اقدامات لازم توسط کمیته بین‌المللی صلیب سرخ جهانی

۶- حقوق بشر دوستانه و امداد و نجات
قواعد حاضر مربوط به کمکهای انسان دو ستانه یا بشر دوستانه به قربانیان حوادث طبیعی یا جنگ بدون شک می تواند به حقوق بشر دوستانه وابسته باشد، مخصوصا در زمان جنگ و همانطور در مبحث قبل به آن اشاره کردیم . در کنوانسیونهای مصوب تا سال ۱۹۴۹ درخصوص کمک به مجرحان و مصدومان و حفظ آبرو و حیثیت آنان مسائلی ذکر گردیده است.و همچنین درخصوص بهداشت و غذا و پوشاک بازداشت شدگان و پرستاری از آنان در نظر گرفته شده است و از آنجائی که مساله امداد و نجات در دو حالت اتفاق می افتد :
یکی حالتی که در زمان صلح است و حوادث طبیعی و یا غیر طبیعی رخ می دهد و این حوادث داخلی است و حالت دوم در زمان جنگ است و حوادث جنبه بین‌المللی دارد و بحث ارسال کمکهای بشر دوستانه و انسان دوستانه و دخالت پزشکان بدون مرز و نیروهای صلیب سرخ و حفاظت از اماکن امن و کاروانهای بشر دوستانه مطرح میگردد.
این اصول بیان شده در کنوانسیونها و معاهدات ذکر شده در حد اصول کلی حقوق بین الملل مبنا و اساس حمایتی دارد . که حقوق بین الملل برای قربانیان جنگ در نظر گرفته است و همانطوری که می دانیم اصول کلی حقوق بشر دوستانه در هر شرایطی الزام آورند و تخطی از آنها به هیچ روی جائز نیست و جزء قواعد آمره بین‌المللی است بر دولتها در هر شرایطی باید به آن پای بند باشند و همانگونه در دیوان بین الملل دادگستری در قضییه تنگه کورفر گفته است علاوه بر کلیت تعهدات دولتها در این قبیل موارد، معاهدات بشر دوستانه به اعتبار ماهیتی که دارند در قبال همه دولتها ی جهان قابل استناد هستند و در نتیجه تابع شرط تبادل و تقابل در روابط بین دولتها نیستند و اگر قصد و هدف جامعه بین‌المللی آن باشد که در هر حال و وضعی حقوق اولیه انسانها از تعرض مصون بماند نباید در اصول اولیه و ابتدایی حقوق بشر دوستانه دخل و تصرفی صورت بگیرد بلکه باید در مکانیزمهای اجرایی این نظام که اجرای رعایت آن حقوق اند، تجدید نظر شود.

۷- حقوق بشر و امداد و نجات
از آنجائیکه هدف از اعلامیه جهانی حقوق بشر و کنوانسیون‌های بعدی و میثاق حقوق مدنی و سیاسی و حقوق اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی دفاع از حقوق بشری و انسانی مردم جهان بدون هیچگونه تبعیض از حیث نژاد، رنگ، مذهب بوده است و در سرآغاز منشور ملل متحد نیز به این مهم اشاره گردیده است و یکی از اصول اساسی حقوق بشر حق حیات و حفظ کرامت انسانی و امنیت انسانها می باشد. در بحث امداد و نجات یکی از مهمترین مسائل حق حیات و حفظ جان انسانها می باشد و از اینرو در عملیات امداد و نجات بایستی با اتخاذ تدابیر و اقدامات فوری و به موقع برای نجات جان انسانهایی که به کمک نیاز دارند، تصمیماتی آنی و سریع متناسب با وضعیت پیش آمده بحرانی گرفته شود و در خصوص نجات جان انسانها و نحوه آوار برداری در زلزله و حوادث طبیعی بایستی مساله حفظ کرامت انسانی مصدومان و محروحان و قربانیان حوادث در نظر گرفته شود. از اینرو مسئله امداد و نجات با مسئله حقوق بشر رابطه تنگاتنگی دارد، زیرا همانطور که بیان کردیم یکی از اصول اولیه حقوق بشر حق حیات و زندگی و حفظ کرامت انسانی و حق برخورداری از امنیت نوع بشر بدون هیچ گونه تبعیضی از لحاظ رنگ، نژاد، قومیت و مذهب می باشد.که این مسئله در کنوانسیونهای ژنو بدان اشاره گردیده است و در عملیات امداد و نجات دولتها بایستی به این دو اصل حقوق بشری پای بند باشند. از نظر مفهومی قدر مشترک یا حد مشترکی بین آنها وجود دارد و در تمام این زمینه‌ها با یک سلسله قواعد رفتاری انسانی که هدفشان حمایت از شان، منزلت و کرامت انسانی مواجه هستیم. دولتها بایستی در طی عملیات امداد و نجات چه داخلی و چه بین‌المللی به قواعد حقوق بشری کاملا پای بند باشند و در هر شرایطی برای دولتها این قواعد الزام آور هستند و به هیچ بهانه ای نمی توانند از اجرای این قواعد در طی عملیات امداد و نجات شانه خالی نمایند و در این راستا در صورت تخطی دارای مسئولیت بین الملل هستند که در صورت اثبات تقصیر بایستی جبران خسارت نمایند.


۸- مسئولیت بین‌المللی دولتها ناشی از نقض حقوق بشر دوستانه بین الملل
یکی از شاخه‌های مهم حقوق بین الملل که در ارتباطی تنگاتنگ با همه شاخه‌های حقوق بین الملل است و قواعد آن معمولا جنبه عرفی دارد، حقوق مسئولیت بین‌المللی است در تلاش برای تدوین قواعد عرفی مزبور کمیسیون حقوق بین الملل مسئول تهیه طرح پیش نویس حقوق بین الملل، مسئول تهیه طرح پیش نویس مسئولیت بین الملل دولتها برای اقدامات متخلفانه بین الملل شده، ولی طرح نهایی تهیه شده در سال ۲۰۰۱ که نتیجه پنجاه ساله کمیسیون حقوق بین الملل بوده تبدیل به کنوانسیون بین الملل نشده اما انعکاس دهنده قواعد عرفی بین الملل در حوزه مسئولیت دولتهاست.
نقض قواعد این شاخه از حقوق هم باعث ایجاد مسئولیت کیفری و هم مسئولیت غیر کیفری می شود. مسئولیت کیفری برای افرادی که قواعد مربوط به این شاخه از حقوق را نقض می کنند و مسئولیت غیر کیفری برای دولتی که اقدامات ناقض قواعد حقوق بشر دوستانه آنها قابل انتساب است. مسئولیت فرد جنبه کیفری دارد و در شاخه حقوق بین الملل کیفری از آن بحث می شود. ولی مسئولیت دولت به رغم تلاشهای کمیسیون حقوق بین الملل در تهیه ماده ۱۹ طرح پیش نویس سابق در سال ۱۹۷۶ جنبه غیر کیفری دارد ودر شاخه حقوق مسئولیت بین الملل دولتها بررسی می شود.
ماده ۱۱ طرح پیش نویس اقدامات اشخاص خصوصی را در مواقعی و تا اندازه ای که دولت آن اقدامات را تائید و عمل خود تلقی کرده است قابل استناد به دولت میداند. دیوان بین‌المللی دادگستری یوگسلاوی سابق در حوزه حقوق بشر دوستانه در قضیه تادیچ عنوان داشت.دولت نسبت به اقدامات ارتکاب یافته از سوی افراد و گروههایی که از لحاظ نظامی سازمان یافته نیستند مسئول است به شرط اینکه به طور کلی اقدامات آنها بعد از ارتکاب توسط دولت تائید شود.(Henckarets and doswald book 2005 536 )
در موضوع انتساب عمل به دولت در حوزه حقوق بشر دوستانه، تفاوت چندانی میان طرح پیش نویس، اسناد و رویه‌های موجود در حوزه حقوق بشر دوستانه وجود ندارد و اصول کلی انتساب در هر دو واحد است.طرح پیش نویس، مسئولیت به عنوان حقوق عام حاکم بر مسئولیت بین الملل در فصل پنجم، شش عامل را به عنوان عوامل زایل کننده وصف متخلفانه عمل بیان میدارد: رضایت، دفاع مشروع، ، اضطرار، فورس ماژور و اقدامات متقابل.
متعهد به جبران خسارت در اسناد بین‌المللی بشر دوستانه به رسمیت شناخته شده است و برای هر طرف ، خواه متجاوز، خواه مدافع بار می شود( fleek 1999 543 ) مواد ۳ کنوانسیون
چهارم لاهه ۱۹۰۷ و ۹۱ پروتکل الحاقی ۱۹۷۷ مقرر
می داردکه دولتی که مقررات حقوق بین الملل بشر دوستانه
را نقض کند، در صورت مقتضی مسئول پرداخت غرامت خواهد بود. ولی اسناد حقوق بشر دوستانه فقط به طور صریح
پرداخت غرامت را مطرح می کنند و سایر اشکال را به صراحت پیش بینی نمی کنند.
در عملیات امداد و نجات چه در حوادث طبیعی و چه در حوادث غیر طبیعی چه در حالت صلح و در حالت جنگ و مخاصمات داخلی و بین‌المللی رعایت موازین و قواعد بین‌المللی حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه بایستی از طرف دولتها رعایت گردد و در صورتیکه دولتها در حین این عملیات مرتکب نقض تعهدات بین‌المللی و قواعد عرفی بین‌المللی شوند بایستی جبران خسارت نمایند.
باهمه این اوصاف، اگرچه درخصوص برخورداری از حق جبران خسارت برای قربانیان نقص حقوق بین الملل بشر دوستانه شک چندانی وجود ندارد ولی به ندرت حق شان در یک دادگاه، قابل رسیدگی است و موانع متعددی مثل مصونیت‌ها، عفوهای عمومی و مرور زمان ممکن است از اجرای این حق ممانعت به عمل آورند.

مطالعه بیشتر بستن